Şymkentte retsız saudamen küres öttı

Köşedegı retsız saudamen küres köptegen jyldar boiy tūraqty türde jürgızılıp keledı. Būndai sauda türı Qazaqstannyŋ barlyq qalasynda beleŋ alǧan. Olar bazar maŋynda, alleialar men köşelerde sauda jasaidy. Satuşylar qatysty negızgı şaǧym – olar memleket qazynasyna salyq tölemeidı. Bıraq karantin engızılgennen keiın basqa da mäseleler tuyndap otyr. Retsız sauda ielerı sanitarlyq normalardy saqtai ma? Jäne «Aşyq» baǧdarlamasyna qatysa ala ma?

Şymkenttegı qyrǧy bazar maŋyndaǧy būl alleia retsız sauda ielerınıŋ süiıktı orny. Bazardaǧydai jer üşın mūnda tölem talap etılmeidı. Sondyqtan jemıs -jidek, kökönıs pen ystyq nan satuşylar öz tauarlaryn jyljymaly üstelderge, tıptı oryndyqtarǧa jaiyp, sauda jasaidy.

Al satyp aluşylar sanynda şek joq. Jabaiy biznes saudagerlerımen küres ünemı jürgızılıp tūrǧanymen, ondaǧylar köp ūzamai būl oryndarǧa qaita oralady. Osy jyldyŋ 7 aiynda Şymkentte belgılenbegen jerde sauda jasaǧan 2856 adamǧa aiyppūl salynypty. Zaŋsyz satuşylar memleket qazynasyna 7 mln. teŋgeden astam aiyppūl tölegen. Mūhtar Būharbaev, Şymkent qalalyq PD jergılıktı polisiia basqarmasynyŋ bastyǧy: «Qazaqstan Respublikasynyŋ Äkımşılık qūqyq būzuşylyq turaly Kodeksınıŋ 204-babyna säikes belgılenbegen jerde sauda jasau eskertu jasauǧa nemese 5 AEK mölşerınde aiyppūl saluǧa äkep soǧady. Bıraq satuşylar qaitadan būzyp jatady. Būl jaǧdaida aiyppūl 10 ailyq eseptık körsetkışke deiın artady. Osy jyly qaitalanǧan būzuşylyqtar üşın 61 adamǧa jalpy somasy 1 million 779 myŋ teŋge aiyppūl salyndy». Satuşylar aiyppūldy tölei salyp, ärı qarai jūmysty jalǧastyru tiımdı deidı. Alaida olar jurnalistermen kamera aldynda söilesuden bas tartady. Qala tūrǧyndary da osy saudagerler jaǧynda. Aitularynşa, halyq jūmys ıstep, otbasyn asyrauy qajet. «Al bızde jūmys ısteitın käsıporyndar bar ma? Joq? Sondyqtan adamdar otyrady osy jerde, ömır süru kerek», deidı. Biyl retsız sauda aimaqtaryna reidter küşeitıldı. Sanitarlyq därıgerler mūny mūndai satuşylardy baqylau mümkın bolmaǧandyqtan deidı. Olar köbınese ekpe almaidy jäne «Aşyq» baǧdarlamasyna qatyspaidy. Aldarqūl Ahmetov, Şymkent qalalyq sanitarlyq-epidemiologiialyq baqylau departamentı basşysynyŋ orynbasary: «Retsız sauda oryndarynda sanitarlyq erejeler normalary, satuşylardyŋ jeke gigienasy, sauda oryndarynyŋ talaptary ärdaiym saqtalmaidy. Retsız sauda – būl zaŋsyz sauda, olar Aşyqqa qatysa almaidy. Qauly boiynşa olar Aşyq jobasy boiynşa jūmys ıstei almaidy». Retsız sauda ielerı kommunaldyq qyzmetterlerge de bas auruǧa ainalyp otyr eken. Sebebı ol oryndarda qoqys köptep jinalady. Jäne de, retsız saudagerler memleket qazynasyna salyq tölemeidı.