Ulttyq oıyndarymyzdy ulyqtaıyq

2999

Jylda Naýryz merekesiniń qarsańynda sporttyń ár túrinen Ulystyń uly kúnine arnalǵan týrnırler kóbeıip ketedi. Respýblıkalyq kólemdegi taekvondo, fýtbol dodalaryn aıtpaǵannyń ózinde aýyl-aımaqtardyń ózderinde de osyndaı týrnırler kóptep ótkizilip jatady. Álbette, buǵan qarsy shyqqaly otyrǵan joqpyz. Degenmen ózderińiz oılańyzdarshy, atam qazaq Ulystyń uly kúnin osyndaı sport túrlerimen qarsy alǵan ba? Nege osy ataýly meıramdy paıdalanyp, ózimizdiń ulttyq oıyndarymyzdy ulyqtap qalmasqa?Qazaqtyń tól sport túrleri óte kóp. Siz ben bizdiń biletinimiz solardyń az bóligi ǵa­na. Al Týrızm jáne sport akademııasynyń vı­e-prezıdenti Elemes Álimhanuly bizde ult­tyq sportymyzdyń túri 350-den asa­tynyn aıtyp, dáleldep baǵýda. Alaıda bul da naqty ıfr emes.

Halyqtyń arasynda áli anyqtalmaǵan sport túrleri óte kóp. Sonyń barlyǵyn qaı­ta jandandyryp, memlekettik deńgeıde qol­ǵa alar bolsaq, bolashaqta solardyń bi­razyn Olımpıadalyq oıyndardyń baǵ­darlamasyna qosýǵa bolar edi. «Naýryz meı­ramyna oraı» deımiz de, fýtboldan da, taekvondodan da, bokstan da beı-be­reket dodalar ótkizemiz. Sporttyń bul túr­le­ri bizde shetqaqpaı kórip otyrǵan joq. Fýt­bol, basketbol syndy oıyndardyń qa­zaq­qa ókpesi joq ta shyǵar. Bul oıyndardan týr­nırlerdi basqa ýaqyttarda da ótkizýge bo­lady. Al Ulystyń uly kúninde, kerisinshe, ult­tyq oıyndarymyzdy ulyq­taǵanymyz ab­zal edi. Máselen, byltyr naýryz me­re­kesine oraı, óz akademııamyzda bes tas oıy­nynan týrnır ótkizdik. Ókinishtisi, ere­jesin biletinder óte az boldy. Jastardyń deni onyń qandaı oıyn ekenin de bilmeıdi. Sol kezde júldelerdi Mońǵolııa men Qy­taıdan kelgen qandastarymyz ıelengen. Al bes tastyń densaýlyqqa paıdaly eken­di­gine koreıalyq mamandar osydan birneshe jyl buryn kóz jetkizgen. Mine, Naýryz me­rekesin paıdalanyp, osyndaı umyt qa­lyp bara jatqan oıyndarymyz ben sport túr­lerimizdi nasıhattap qalýymyz kerek. Má­selen, atam qazaq Ulystyń uly kúninde jaı ǵana at jarystaryn ótkizip qoımaǵan. Tul­parlaryn sándep, saltanattyq parad se­kildi sharalar uıymdastyrǵan. 

Jastar qyz ben jigitter arasynda aqsúıek, al­ty­baqan, qyz qýý sekildi oıyndardy ótkizgen. Qa­zir bular múldem ótkizilmeıdi», – dedi qynjyla sóılegen Elemes Álimhanuly.

Rasynda, nelikten fýtbol, tennıs, taek­vondo syndy sport túrlerinen týrnırler ót­kizgenshe, naýryz meıramynda ózimizdiń tól sport túrlerimizdi nasıhattamasqa?! Má­selen, ákimshilikter, qoǵamdyq qozǵa­lys­tar Ulystyń uly kúninde qazaq kú­re­sinen, toǵyzqumalaqtan, arqan tartys, teń­ge ilý sekildi sport túrlerinen týrnırler ót­kizse, túrki halqyna ortaq bul meıramǵa ózin­dik bir ár berer edi ǵoı. Al baba­la­ry­myz­dyń eń súıikti oıyndarynyń biri aý­daryspaq she? Onyń japon sýmosynan qaı jeri kem?

– Japondar sol sýmosyn Olımpıada oıyndarynyń baǵdarlamasyna engizýge bar kúshin salyp jatyr. Jaqyn ýaqytta maq­sattaryna jetedi de. Al sol sýmodan bizdiń qazaq kúresimiz nemese aýdarys­pa­ǵy­myz áldeqaıda qyzyq emes pe?! – dep oıyn bildirgen Halyqaralyq «Alash» syı­ly­ǵynyń ıegeri, qazaqtyń salt-dástúrlerin zert­teýshi Kádirbek Segizbaı áńgimesin by­laı jalǵastyrdy:

— Sýmonyń maqsaty – qar­sylasyn sheńberden shyǵaryp tastaý. Al aýda­ryspaqta bilektiler bir-birin attan aý­daryp jiberýge tyrysady. Endi bul eki sport túriniń qaısysy qyzyq ekenin óz­de­rińiz somdaı berińizder. Eger osyndaı ult­tyq sport túrlerimizdi Ulystyń uly kú­nin­de barynsha ulyqtasaq, onda naýryz me­rekesiniń naǵyz ıisi sezilip turar edi. Son­daı-aq búginde Naýryz merekesin ja­byq ǵımarattyń ishinde toılaý dástúrge aı­­nalyp barady. Al babalarymyz bul me­re­keni jabyq keshende ótkizbegen. Ja­zyq dalada toılap, ártúrli sport túrlerinen dodalar uıymdastyrǵan. Ál­bet­te, aýa raıynyń qolaısyzdyǵyn syl­taý etýge bolatyn shyǵar. Biraq esimde, bala kezi­mizde bizdiń shyǵysta kún sýyq, jer qarly bolsa da Naýryz merekesin dalada toı­laıtyn. Shana jarystarynan básekeler ótkizetin. Qar ústinde oınalatyn basqa da ulttyq oıyn­darymyz az emes. Taǵy bir aıtarym, Se­giz seri degen bolǵan eken. Janynda 365 se­risi bolǵan desedi. Olar aýyl-aýyldardy ara­lap, saýyq-saı­ran qurǵan kezde kez kel­gen meıramyń toıǵa aınalatyn. Búginde de osyndaı Segiz seri sekildi seriler kerek. Naý­ryz mere­ke­sin­de ánshi, sportshy, óner­paz sekildi jul­dyzdardan sondaı toptar qu­rap, aýyl-aımaqtarda gastrol jasasa, ol jaqta bul toptar sporttyq sharalar ót­kizip, saltanat qursa, halyqtyń esinen ket­pes meıram bolar edi.

Erǵalı MÝHIDENOV, Qazaqtyń týrızm jáne sport akademııasy ulttyq sport túrleri kafedrasynyń meńgerýshisi:

– Qazaqtyń kez kelgen tól sport túrlerin Naýryz me­re­kesinde ót­kize berý kerek. Álem­dik oıyn­dar on­syz da eli­mizde keńinen qa­­nat jaıyp al­dy ǵoı. Al bul meıramda al­dymen ózi­mizdiń ulttyq oıyn­­darymyzdy ulyq­tap, so­dan keıin ǵana bas­qa sport túr­lerinen ja­rys­tar ót­ki­zýimiz qajet. Qa­zir elimizde ult­tyq oıyn­dardy damytý myq­tap qolǵa alynǵanymen, jaǵ­­daıy áli de máz emes. Ult­­tyq oıyn­darymyzdyń bar­­sha qazaqqa keńinen ja­­ıy­lýyna osy Ulystyń uly kú­ni sebepshi bolsa, men qýa­nar edim.


 Ázız JUMADIL, «Alash aınasy».

Pikirler
Redakııa tańdaýy