Foto: CORBIS VIA GETTY IMAGE
İzrail mädeniet ministrı Miki Zoar derektı film rejisserlerı Iýval Abraham men Rahel Şordy «elge opasyzdyq jasady» degen aiyppen İzrail azamattyǧynan aiyruǧa şaqyrdy. Olardyŋ «NAZA» filmı būǧan deiın 83-şı Venesiia kinofestivalınde qazylar alqasynyŋ arnaiy jüldesıne ie bolǧan. Būl turaly VVS jazdy, dep habarlaidy “Adyrna”.
Filmde SAHAL-dyŋ (İzrail qorǧanys armiiasy) jasandy intellekt tehnologiialaryn soqqy jasau kezınde qoldanuy jäne sonyŋ saldarynan beibıt tūrǧyndardyŋ qaza bolǧany baiandalady.
«Film avtorlarynyŋ öz halqyna degen mūnşalyqty öşpendılıgın tüsınu mümkın emes. Olar älemdegı antisemitterdıŋ qoşemetıne ie bolu üşın öz elıne ziian keltıruge daiyn. Būl – elge opasyzdyq», – dep jazdy Miki Zoar X äleumettık jelısınde.
Britandyq The Guardian jurnalisterımen bırlesıp tüsırılgen «NAZA» derektı filmı Venesiia kinofestivalınde körermenderdıŋ 25 minutqa sozylǧan qoşemetıne ie boldy.
«Mädeniet ministrı retınde men būl rejisserlerdı elge opasyzdyq jasaǧany üşın İzrail azamattyǧynan aiyru maqsatynda dereu tiıstı şaralardy bastaimyn», – dedı Zoar.
Filmnıŋ atauy İzrail qorǧanys armiiasynda qoldanylatyn jäne «janama zalal» degen maǧynany bıldıretın abbreviaturadan alynǧan.
Kartina avtorlarynyŋ aituynşa, film İzraildıŋ Gaza sektoryna jasaǧan soqqylaryn josparlauǧa jäne jüzege asyruǧa qatysqan 24 äskeri qyzmetşı men ofiserdıŋ sūhbatyna negızdelgen. Olardyŋ aty-jönı men bet-beinesı jasyrylyp, dauystary özgertılgen.
Sūhbat barysynda būrynǧy äskeri qyzmetkerler Gaza tūrǧyndarynyŋ üilerın nysana retınde taŋdauǧa qaşyqtan qalai qatysqandaryn aityp beredı. Filmde İzrail äskeri küşterı kei jaǧdaida soqqy jasalatyn üide balalardyŋ bar ekenın aldyn ala bılgenı turaly mälımdemeler keltırıledı.
«NAZA» avtorlary İzraildıŋ äskeri operasiialary beibıt tūrǧyndardyŋ jappai qaza boluyna jüielı türde äkelgenın alǧa tartady. İzrail būl aiyptaulardy joqqa şyǧarady.
Jūma künı İzrail qorǧanys armiiasynyŋ baspasöz qyzmetı filmde aitylǧan tūjyrymdardy üzıldı-kesıldı joqqa şyǧardy.
«Film jeke basyn anyqtau mümkın emes anonimdı kuälıkterge negızdelgen. Olardyŋ SAHAL-da qyzmet etkenı, qandai qyzmet atqarǧany nemese filmde aitylǧan oqiǧalarǧa qatysy bolǧan-bolmaǧanyn anyqtau mümkın emes», – delıngen SAHAL mälımdemesınde.
Filmde sūhbat beruşıler jasandy intellekt negızındegı nysana anyqtau jüielerı men jappai baqylau tehnologiialarynyŋ jūmys ısteu prinsipterı turaly egjei-tegjeilı aityp bergen.
Sonymen qatar kartinada İzraildıŋ memlekettık jäne äskeri strategiiasyna qatysty mälımdemeler bar. SAHAL ökılderınıŋ aituynşa, būl pıkırler «kışı buyn äskeri qyzmetşılerıne qoljetımdı aqparat şeŋberınen anyq şyǧyp ketedı».
Äskerilerdıŋ mälımdeuınşe, filmde äskeri barlau basqarmasynyŋ qyzmetkerlerı qatysy bar delıngen jaǧdailar da körsetılgen. Alaida SAHAL olardyŋ qyzmettık mındetterıne bailanysty mūndai prosesterge «anyqtamasy boiynşa qatysa almaitynyn» alǧa tartady.
İzrail mädeniet ministrınıŋ azamattyqtan aiyru räsımıne tıkelei ökılettıgı joq. Degenmen el zaŋnamasynda mūndai prosedura qarastyrylǧan jäne ol sirek jaǧdaida qoldanylady.
Azamattyqtan aiyru turaly ötınıştı ışkı ıster ministrı beredı. Ony ädılet ministrı maqūldaidy, keiın qabyldanǧan şeşımderdıŋ zaŋdylyǧyn sot qaraidy.
Bastapqyda azamattyqty mäjbürlı türde joiu azamattyqty ädeiı jalǧan aqparat beru arqyly alǧan adamdarǧa qatysty qoldanylatyn. 2023 jyly terrorizm üşın sottalǧan adamdarǧa qatysty taǧy bır negız engızıldı. Al 2022 jyly İzrail Joǧarǧy soty memleketke adaldyq tanytpaǧan, mysaly, tyŋşylyqpen nemese memleketke opasyzdyq jasaumen ainalysqan adamdardy azamattyqtan aiyruǧa bolady degen şeşım şyǧardy.
Gazadaǧy soǧys 2023 jylǧy 7 qazanda palestinalyq HAMAS qaruly tobynyŋ İzrailge jasaǧan şabuylynan keiın bastalǧan bolatyn. Şabuyl saldarynan 1200-den astam adam qaza tauyp, taǧy 251 adam kepılge alynǧan.
Odan keiın İzrail bastaǧan äskeri operasiialar nätijesınde 73 myŋnan astam adam qaza tapty. Būl derekter HAMAS baqylauyndaǧy Gaza Densaulyq saqtau ministrlıgınen alynǧan. Alaida BŪŪ men bırqatar halyqaralyq ūiymdar būl statistikany senımdı dep esepteidı.
