Almaty qalasyndaǧy Ä. Qasteev atyndaǧy Memlekettık öner muzeiı qazaqstandyq suretşı, Qazaqstandaǧy ūlttyq gobelen mektebınıŋ negızın qalauşy Batima Zaurbekovanyŋ tuǧanyna 80 jyl toluyna arnalǧan «Mūra jıpterı» atty körmenıŋ aşylatynyn habarlaidy.
Körme 2026 jylǧy 25 qyrküiek pen 8 qaraşa aralyǧynda ötedı. Ekspozisiiada muzei qorynan jäne suretşınıŋ otbasylyq mūraǧatynan alynǧan 80-nen astam tuyndy – gobelender, keskındeme jäne grafika jūmystary ūsynylady.
Gobelen – beine qylqalammen emes, toqyma stanogynda jıp arqyly toqylyp jasalatyn körkem kılem. Qazaqstanda būl öner türı XX ǧasyrdyŋ ekınşı jartysynda erekşe qarqynmen damyp, suretşıler dästürlı kılem toqu men kiız oiu-örnegın beineleu önerınıŋ jaŋa baǧyty retınde jaŋaşa paiymdai bastady. Osylaişa halyqtyq örnek, ūlttyq naqyş jäne zamanaui keskındeme tılın ūştastyrǧan qazaqstandyq gobelen mektebı qalyptasty. Sol mekteptıŋ bastauynda tūrǧan körnektı tūlǧalardyŋ bırı – Batima Zaurbekova.
Batima Zaurbekova – Qazaqstannyŋ eŋbek sıŋırgen öner qairatkerı, Qazaq KSR Memlekettık syilyǧynyŋ laureaty. Onyŋ jarty ǧasyrdan astam uaqytqa sozylǧan şyǧarmaşylyǧy qazaqstandyq gobelen önerınıŋ damuyna airyqşa yqpal etıp, ūlttyq dästür men zamanaui körkemdık tıldı tabiǧi üilestıre bıldı.
Körme Batima Zaurbekovanyŋ şyǧarmaşylyǧyn älemdık mädeniet keŋıstıgı aiasynda tanystyryp, onyŋ negızgı ideialary men körkemdık ızdenısterın halyqtyq öner jäne modernizm baǧytyndaǧy keskındememen sabaqtastyqta aşady.
«Mūra jıpterı» körmesınıŋ ekspozisiiasy üş zal arqyly ötetın körkem saiahat retınde ūiymdastyrylǧan.
Körme baǧyty muzeidıŋ tūraqty ekspozisiiasynan bastalady. Mūnda sändık-qoldanbaly önerdıŋ taŋdauly ülgılerı Batima Zaurbekova şyǧarmaşylyǧynyŋ ūlttyq körkemdık dästürmen sabaqtastyǧyn aiqyndai tüsedı. Pavilonnyŋ qalyŋ qabyrǧalary suretşı tuyndylarynda jiı körınıs tabatyn Qoja Ahmet Iаsaui kesenesın eske salady. Sonymen qatar būl keŋıstık üidıŋ, pananyŋ jäne qasiettı mekennıŋ simvolyna ainalyp, Zaurbekova şyǧarmaşylyǧyndaǧy adam men tabiǧattyŋ tūtastyǧy, material men qolönerdıŋ kielılıgı siiaqty basty taqyryptardy aşady.
Ekınşı zalda stildık tūrǧydan jaqyn tuyndylar bırneşe taqyryptyq aimaqqa toptastyrylǧan. Ärbır aimaq suretşınıŋ şyǧarmaşylyq älemındegı belgılı bır baǧytty beineleidı. Keŋıstıktıŋ aşyq qūrylymy keluşılerge öz baǧytyn erkın taŋdauǧa mümkındık beredı: şyǧarmalar ärtürlı qyrynan körınıp, jaŋa üilesımderde qabyldanady, al muzykalyq süiemeldeu olardy tüsınudıŋ qosymşa mädeni kıltıne ainalady.
Körmenıŋ soŋǧy bölıgınde äiel beinesınıŋ köpqyrlylyǧy körınıs tabady. Kompozisiianyŋ özegınde töbeden ılıngen şaŋyraq ornalasqan, onyŋ ainalasyna ūlttyq kiımdegı qazaq arularynyŋ portretterı qoiylǧan. Būl körkem şeşım äiel bastauyn ömır sabaqtastyǧy men ūrpaqtar jalǧastyǧy ideiasymen bailanystyra körsetedı.
Osy bölımde keluşıler suretşı turaly derektı filmdı tamaşalap, mūraǧattyq fotosurettermen tanysa alady. Sondai-aq arnaiy oqu toqyma stanogynda jūmys ıstep körıp, gobelen toqu üderısınıŋ qyr-syrymen jaqynyraq tanysu mümkındıgıne ie bolady.
«Mūra jıpterı» körmesı dästürlı retrospektivalyq körme şeŋberınen şyǧyp, gobelendı bügıngı künmen ündese alatyn, körermenmen öner tılı arqyly sūhbat qūratyn zamanaui ärı ömırşeŋ körkemdık medium retınde tanystyrudy maqsat etedı.
Körme keŋ auditoriiaǧa arnalǧan: önertanuşylarǧa, dizainerlerge, säuletşılerge, sondai-aq dästürden tek tarihi mūra emes, qazırgı zamanǧa sai körkemdık tıl ızdeitın şyǧarmaşylyq qauymdastyq ökılderıne qyzyqty bolmaq.
Ondaǧan jyldar ötse de Batima Zaurbekovanyŋ gobelenderı körermenmen üi, jady jäne ūrpaqtar sabaqtastyǧy turaly syr şertudı jalǧastyryp keledı. «Mūra jıpterı» körmesı – bügıngı künde de ömır süruın toqtatpaǧan ötkenmen qauyşuǧa mümkındık beretın erekşe mädeni oqiǧa.
