Astana künı merekesıne orai ūiymdastyrylǧan «ELORDA CUP» respublikalyq arnaiy jobasynda ūlttyq sport ökılderı tūŋǧyş ret öner körsettı. Jaidarman sahnasynda alǧaş ret paluandar qauymynyŋ atynan «Baluan tas» ūlttyq sport türlerı jäne mädenietı akademiiasynyŋ ökılderı qūrǧan «BaluanTAS» komandasy qatysyp, özderınıŋ erekşe äzıl-ospaǧymen, ūlttyq qūndylyqtardy nasihattaityn mazmūndy qoiylymdarymen körermennıŋ ystyq yqylasyna bölendı.
«Arnaiy jobamyzda arnaiy komandalar bar. Arnaiylap Jaidarman saiystaryna qatysqaly otyr. Solardyŋ bırı – ortada «BaluanTAS» batyrlar qūramasy», – dedı «Qazaqstan KVN Odaǧy» RJQB prezidentı, keş jürgızuşısı Esen Eleuken.
Joba Beibıtşılık jäne Kelısım saraiynda ötıp, elımızdıŋ är öŋırınen jinalǧan üzdık jaidarmanşylardyŋ basyn qosty. Olardyŋ qatarynda Seifullin, BAQ, Ūlttyq ūlan, Madmuazel, Media, Sanat, Tūmar, Smart, Embı, Qyzylorda, Djeki, Şaŋyraq, Aqyndar komandalary. Osyndai bedeldı respublikalyq sahnada ūlttyq sport salasynyŋ atynan alǧaş ret baq synaǧan «BaluanTAS» komandasynyŋ önerı körermender men qazylar alqasynyŋ joǧary baǧasyna ie bolyp, üzdıkter qatarynan körındı.
Saiystyq tızımge Türkıstan oblysy Otyrar audany atynan tırkelgen komandanyŋ basty erekşelıgı – qazaq küresı, ūlttyq sport, paluandyq dästür, eldık ruh jäne ūlttyq mädeniettı äzıl arqyly därıpteuı. Būl bastama ūlttyq sporttyŋ zamanaui mädeni keŋıstıkte jaŋa formatta nasihattaluyna tyŋ serpın berdı.
Taǧy bır erekşelıgı qatysuşylardyŋ barlyǧy da tūlǧaly ırı jıgıtter – boiy 190 santimetrden 2 metr 10 santimetr aralyǧyndaǧy alyptar. Ernar Rzaliev (top jetekşısı), Ernūr Saduaqas, sondai-aq Maqsat Nūrqaliev, Janserık Beknazar, Darhan Begaidar, Ernūr Jomart, Mūhamedjan Keŋesbek jäne qosalqyda gimnast-dziudoşy oquşy Edıl Mamyraihan boldy.
Būl oraida «Baluan tas» ūlttyq sport türlerı jäne mädenietı akademiiasynyŋ prezidentı Abylaihan Qalnazarov:
«Bız qazaq küresı federasiiasy men federasiialary, assosiasiialary, jalpy ūlttyq sport türlerı federasiialary men assosiasiialary, tıpten Turizm jäne sport ministrlıgı jasamaǧan qadam jasadyq. Öz ülgımızben barşaǧa jol körsetıp, ündeu jasap otyrmyz. Tūŋǧyş ret küş ielerı sahynada öner körsettı jäne jai öner körsetpei, öz qūndylyǧyn iumor tılıne bailap körermenge jetkızdı. Qazır zaman talaby basqaşa. Jastarǧa öz ideologiiaŋdy sıŋıru üşın olardyŋ sūranysyna beiımdeluıŋ kerek. Būl jaǧynan «BaluanTAS» tūŋǧyş jolaşar jäne mūzjarǧyş boldy», – dep atap öttı ol.
Būdan bölek A.Qalnazarov:
«Bızde olardaǧydai biudjet joq. Ondai alapat biudjet bolǧanda kosmosqa raketa ūşyryp, äldeqaşan Marsqa qonuşy edık. Bügın äzıl künı ǧoi», – dep äzıldedı.
Alaida Abylaihan Mamyraihanūlynyŋ aituy bır būl ǧana emes. Onyŋ aituynşa, Reseilık KVN-ge laiyqty balama etıp, qazaq jastar iumor salasyn älemdık deŋgeige kötergen Esen Eleukendı de paluan qataryna jatqyzuǧa bolady. Iаǧni ol da baluantasşylar ūǧymymen aitqanda, «simvoldyq Baluan tas kötergen paluan». «Onyŋ kötergenı ne?» degende, aitys önerın kötergen Jürsın Erman sekıldı qazaq äzıl-ospaǧy men jastar Jaidarmanynyŋ Baluan tasyn eŋserıp, köterıp tūǧyrly ornyna qoidy.
Oiyn barysynda top jetekşısı Ernar Rzalievtıŋ «Baluan tas degen ne?» degen saualyna, «BaluanTAS» komandasynyŋ beldı müşesı Maqsat Nūrqaliev: «Baluan tas degenımız – Qajymūqan men Baluan Şolaq atalarymyzdyŋ qolynyŋ taby qalǧan kielı jädıger. Būryn aqyndar mūny jyrlasa, halyq auyzdan-auyzǧa taratyp, «Erlık – erdıŋ ısı, al sol erlıktıŋ kuägerı – Baluan tas» degen», – dep jauap berdı.
Aitsa aitqandai,. «Baluan tas» akademiiasy aldaǧy uaqytta da ūlttyq sporttyŋ qūndylyqtaryn jastar arasynda keŋınen därıptep, şyǧarmaşylyq jobalar arqyly qazaqtyŋ küştık-ruhani mūrasyn jaŋǧyrtu baǧytyndaǧy jūmystaryn jalǧastyra beredı.
Akademiia – qazaq küresı, bäige, sadaq atu, teŋge ılu, kökpar, jamby atu, audaryspaq, qūsbegılık, toǧyzqūmalaq, asyq atu, arqan tartu sekıldı ūlttyq sport türlerın tarihi-mädeni jäne ǧylymi tūrǧydan jüieleuge, olardyŋ ideialyq-mentaldyq mänın aşuǧa, sondai-aq halyq arasynda ūlttyq bıregeilıktı nyǧaituǧa baǧyttalǧan ǧylymi-tanymdyq ortalyq. Qūrylǧan künınen berı «Ūlttyq sport kıtaptary» seriiasyn, «Qazaq küşınıŋ kartasy», «Küş leksiiasy» «Baluan tas sapary» ekspedisiiasy, «Alyptar muzeiın aşu» siiaqty jalpyrespublikalyq jobalardy jüzege asyryp keledı. Endı mıne olardyŋ qataryna jastarǧa baǧdarlanǧan jaŋa joba – «BaluanTAS» komandasy qosylyp otyr.
Aita keteiık, akademiia jyl basynan berı Näzır Töreqūlov muzeiın aşu men derektı filmın tüsıru,
Qajymūqan dramasyn qoiu (Jastarmen kollaborasiia), Türkıstan oblysyna Baluan tas ekspedisiiasyn ūiymdastyru, Köne Baluan tas räsımın jaŋǧyrtu, «Baluan tas» ǧylymi jūmysy (Jas ǧalymdar) syndy bırqatar ısterdı atqaryp, 20-dan asa «Küş» leksiialaryn ötkızıp ülgerdı. Qazırgı taŋda taqyryptyq 2 muzei aşudy josparlauda.
