Bır künge Qarqaraly qymyzdyŋ astanasyna ainaldy. Dästürlı dala susynynan däm tatu üşın Qazaqstannyŋ tükpır-tükpırınen 20 myŋnan astam adam keldı. Öndıruşıler festivalge 30 tonna ūlttyq susyn alyp keldı.
Merekenıŋ aşylu saltanatynda Qaraǧandy oblysynyŋ äkımı Ermaǧanbet Bölekpaev dästürlerdı saqtaudyŋ maŋyzdylyǧyna toqtaldy.
– Bügınde tehnologiialar älemı qaryştap damyǧan saiyn adamdar tabiǧi önımderdı būrynǧydan da joǧary baǧalai bastady. Sondyqtan bükıl älemde organikalyq önımder men ekologiialyq taza taǧamdarǧa degen qyzyǧuşylyq artyp keledı. Qazaq halqy üşın būl jaŋalyq emes. Ata-babalarymyz ejelden tabiǧatpen ündestıkte ömır sürgen. Sol tabiǧi tazalyqtyŋ dämı qymyzdyŋ qūramynda saqtalǧan. Bügınde qymyz – tek dästürdıŋ bır bölıgı ǧana emes, sonymen qatar zamanaui ekonomikanyŋ, gastronomiialyq turizmnıŋ jäne ūlttyq brendtıŋ maŋyzdy elementı. Är halyqty onyŋ tarihy men mädenietı ǧana emes, ūlttyq taǧamdary arqyly da tanidy, – dedı öŋır basşysy.
Festival ūiymdastyruşylary men qatysuşylaryna Qazaqstan Respublikasy Parlamentınıŋ Senaty men Mäjılısınen, sondai-aq Premer-ministrdıŋ orynbasary, Mädeniet jäne aqparat ministrı Aida Balaevadan qūttyqtau hattar joldandy.
Biylǧy baiqauda üzdık atanu üşın 37 qymyz öndıruşı baq synauda.
– Baiqauǧa qatysuşylardyŋ ärqaisysy mūqiiat ırıkteuden öttı. Bız susynǧa zerthanalyq taldau jürgızıp, şaruaşylyqtardyŋ jūmysymen tanystyq. Endı öz baǧasyn qazylar alqasy beredı. Onyŋ qūramynda segız adam bar: ǧalym-biohimikter, qoǧam jäne mädeniet qairatkerlerı. Sonymen qatar festival qonaqtary arasynda onlain jäne oflain dauys beru de ūiymdastyrylǧan, – deidı BaiQymyz jobasynyŋ avtory Jūmajan Qaltaev.
Qazylar alqasynyŋ qūramynda belgılı qoǧam qairatkerı, älemge tanymal qazaqstandyq änşı Dimaş Qūdaibergennıŋ äkesı Qanat Aitbaev ta bar.
– Qatysuşylar arasynan bıreuın bölıp-jaryp, üzdık dep taŋdau öte qiyn. Ūsynylǧan önımderdıŋ barlyǧy joǧary deŋgeide daiyndalǧan. Bız barynşa ädıl baǧamyzdy beruge tyrysamyz. Būl festival Qarqaralynyŋ körkem tabiǧat aiasynda ötuı erekşe mänge ie. Mūndai şaralar qazaq mädenietı men dästürlerın nasihattap qana qoimai, öŋırdıŋ turistık äleuetın damytuǧa da yqpal etedı, – deidı Qanat Aitbaev.
Qatysuşylar qatarynda Qarqaraly audanynyŋ qymyz öndıruşılerı de bar. Merekenıŋ ambassadorlary – Tegısşıldık auylyndaǧy «Qarynşi» şarua qojalyǧy. Ötken jyly ūiymdastyrylǧan alǧaşqy BaiQymyz festivalınde olar ekınşı oryn ielengen bolatyn. Biyl da olar jeŋıske jetudı maqsat etıp otyr.
Qymyz türlı ūlttar men etnostardy bırıktıredı. «Bız bärımız qazaqpyz», – deidı şarua qojalyǧynyŋ basşysy Aleksei Efremov. Olardyŋ kiız üiınıŋ aldynda ūzyn-sonar kezek qalyptasqan. Jūbaiy qymyz qūiyp berıp jatsa, Aleksei sol sätte dästürlı kübıde qymyz pısıp otyrdy.
– Ūlttyq susyndy dästürlı tehnologiia boiynşa daiyndaudy auyl aqsaqaldarynan üirendım. Būl käsıppen käsıbi türde 12 jyldan berı ainalysamyn, al bienı mektep kezımnen bastap sauyp kelemın. Menıŋ qymyzymnyŋ erekşelıgı – ony ystalǧan qazy qosyp daiyndaitynymda, – deidı Aleksei Efremov.
Festivalge Qaraǧandy qalasynan tegın jetuge mümkındıgı de jasaldy: arnaiy avtobus reisterı ekı baǧytta da ūiymdastyryldy.
Qaraǧandylyq Zäure Mädieva merekege qatysu üşın taŋǧy saǧat beste tūrǧanyn aitady. Ol baiqauǧa qatysuşylardyŋ basym bölıgınıŋ qymyzynan däm tatyp ülgerıp, özı üşın üzdıkterın de anyqtap qoiǧan.
– Mereke keremet ūiymdastyrylǧan. Qonaqtarǧa etten de, bauyrsaqtan da, qymyzdan da däm tatqyzyp, jyly şyraimen kütıp jatyr. Barlyǧy öte dämdı. Osyndai şarany ötkızgen ūiymdastyruşylarǧa alǧys aitamyn. Mūndai merekeler ūlttyq dästürlerdı jaŋǧyrtu üşın, jas ūrpaq saltymyzdy bılıp ösuı üşın qajet, – deidı Zäure Mädieva.
Merekede qymyzben qatar qazaqtyŋ dästürlı taǧamdarynyŋ da aluan türınen däm tatuǧa bolady. Alaŋda fudtraktar men fudkorttar jūmys ıstedı.
Ūlttyq sport türlerınıŋ janküierlerı üşın de qyzyqty baǧdarlamalar äzırlengen.
Qonaqtar bäige, kökpar, audaryspaq, dästürlı sadaq atu, jamby atu jäne teŋge ılu jarystaryn tamaşalai alady.
Ermaǧanbet Bölekpaev jarysqa qatysuşylardy qūttyqtap, olarǧa sättılık tılep, jeŋıske jetulerıne tılektes ekenın bıldırdı.
Al basty sahnada şyǧarmaşylyq ūjymdar öner körsetıp, merekelık köŋıl küi syilauda.
Festival keşke deiın jalǧasady.
Qatysuşylardy eŋ maŋyzdy sät – jalpy jülde qory 10 million teŋgenı qūraityn «Üzdık qymyz» baiqauynyŋ qorytyndysy kütıp tūr. Bas jülde – bırınşı oryn üşın 5 million teŋge.
