5 nauryz künı Almaty qalasynda bır top saiasattanuşylar men jurnalister, qoǧam belsendılerı qosylyp, aldaǧy referendum barysyn baqylaitynyn aitty. «Halyq ünı» baqylauşylar toby dauys berudıŋ ädıl, şynaiy ötuın talap etude.
Top basşysy, saiasattanuşy Nūrbolat Nyşanbai bylai deidı: «Referendumda dauys beru prosesın baqylau eŋ jauapty ıs. Mıne, osy jauapty ıske bız de öz ülesımızdı qosudy niet ettık. Belsendı azamattar bas qosyp, «Halyq ünı» atty baqylauşylar tobyn jasaqtadyq. 15-nauryzda sailau uchaskelerıne baqylauşylardy kırgızıp, referendumnyŋ ädıl, aşyq, zaŋbūzuşylyqsyz ötuıne üles qosamyz. Zaŋbūzuşylyq tırkelgen sätte, bızdıŋ baqylauşylar onyŋ zaŋǧa sai tırkeluın talap etetın bolady. Jeke täjıribemde täuelsız baqylauşylardy daiyndau, oqytu, sailau prosesın baqylau äreketterı boldy. 2024 jylǧy referendumda baqylauşylardy jasaqtap, oqyttyq. Saiasattanuşy bolǧan soŋ būndai prosessterden qalys qala almaimyz. Qatarymyzda qoldauşylar jetkılıktı. Baqylauşylardy oqytuǧa Dos Köşım aǧamyz qatysady. Qoǧamdyq ısterde boi körsetıp, azamattyq qoǧamnyŋ qalyptasuyna üles qosyp jürgen jurnalist, saiasattanuşy, qoǧam belsendılerı de qatarymyzda bar. Qazır jaŋa Ata zaŋ jobasy halyqqa ūsynyluda. Är adam öz taŋdauyn jasaidy. Bırı qoldap, bırı qarsy dauys beruı mümkın. Qandai şeşım bolsa da, būl halyqtyŋ ünı degen söz. Sol sebeptı de bız «Halyq ünı» dep atadyq. Är biulleten bır adamnyŋ dausy, ünı ǧoi. Är dauystyŋ ädılettı sanaluyna üles qosu bızdıŋ missiiamyz bolmaq. Bızdıŋ baqylauşylarymyz özderı baqylaityn uchaskelerde referendum künı bastan-aiaq bolady. Baqylaidy. Zaŋ būzylǧan sätte, ony bırden zaŋ talabyna sai räsımdeluın talap etedı. Äleumettık jelılerde esep berıp otyrady. Maqsatymyz referendumnyŋ aşyq, ädıl ötuıne üles qosu. Kımnıŋ qalai dauys beretını är adamnyŋ öz taŋdauy, al bızdıŋ missiia sol berılgen dauystyŋ ädılettı türde sanaluyn qadaǧalau», - deidı ol.
«Halyq ünı» baqylauşylary elımızdıŋ bırneşe öŋırınde baqylauşylyq etpek. «Mümkındıgımız jetkenşe köp eldı-mekendı qamtuǧa tyrysamyz» deidı olar.
Top müşesı, jurnalist Nūrgeldı Äbdıǧani bylai deidı: «Täuelsızdıktıŋ keşegısı men bügınınde bızdıŋ halyq sailau men saiasi nauqannyŋ san türın kördı. Osyǧan deiın elımızde ötken sailaular men referendumdar kezınde türlı qūityrqylyqtardy qoǧamnyŋ közı körıp, qūlaǧy estıdı. Dauysty köpekörneu būrmalau, baqylauşylarǧa hattamalardy bermei, uchaskelerden zaŋsyz şyǧaryp jıbergen sätter de boldy.
Aǧylşyndar aitatyn: «Sailaudyŋ nätijesı – dauys beruşınıŋ sanyna emes, dauys sanauşynyŋ piǧylyna bailanysty», - degen söz bar. Elışılık saiasi prosessterge kelgende, äsırese sailau, referendum sekıldı halyqtyq auqymdaǧy prosessterde neitraldy qaluǧa bolmaidy. Osy joly da baqylauşylyq jasaityn toptar köp bolady jäne solai boluy tiıs. Qazırdıŋ özınde bırlı-jarym toptar mälımdemelerın jasap jatyr. Baqylauşylyq arqyly halyqtyŋ taŋdauy qorǧalyp, referendumnyŋ şynaiy ärı senımdı ötuıne jaǧdai jasalady. Bızdıŋ maqsatymyz sol, dauys beru nauqanynyŋ aşyq, ädıl ötuın qadaǧalau. Qazır zaŋ qataŋdatyldy. Dauys ūrlau, būrmalau qylmys. Osyny är adam esınde saqtaǧany jön», - deidı.
«Halyq ünı» baqylauşyslar tobyndaǧy taǧys bır tūlǧa Beknūr Qisyqov. Jurnalist, qoǧam belsendısı retınde saiasi nauqandardan tys qalǧan emes. Ol bylai deidı: «Kak chleny gruppy nabliudatelei «Halyq ünı», my v ocherednoi raz planiruem svoe uchastie v kachestve obşestvennyh kontrolerov. Za eto vremia my narabotali znachitelnyi opyt i kompetensii: proveli riad treningov i sformirovali silnyi kostiak. V etot raz naşa gruppa obedinit kak opytnyh ekspertov, tak i novyh uchastnikov. Naşi dveri otkryty dlia vseh neravnoduşnyh!
Byt nabliudatelem — eto ne tolko fizicheskaia i umstvennaia nagruzka, no i ogromnaia otvetstvennost. Eto vajnyi etap v jizni grajdan i vsei strany. İmenno poetomu nabliudateli doljny obladat znaniiami, dissiplinoi, umeniem ne prosto smotret, a professionalno fiksirovat proishodiaşee, i, konechno, iskrennim patriotizmom.
Schitaiu, chto vozmojnost byt nabliudatelem — eto bolşaia chest. İ my sdelaem vsio, chtoby etoi chesti udostoitsia», - dedı.
Top müşesı İslambek Dastan qoǧamdaǧy ädıletsızdıkpen, sybailas jemqorlyqpen aqparattyq tūrǧydan küresıp jürgen azamat sanalady. Ol baqylauşylyq arqyly ädıl sailauǧa qadam basamyz dep sanaidy.
«Qoǧamdaǧy saiasi prosessterden tys qalǧan emespın. Belsendı retınde, jurnalist retınde maǧan qoǧamda är ıste ädılettılık bolǧany maŋyzdy. Osy uaqytqa deiın elımızde ötken sailau, referendumnan tys qalyp körgen jerım joq. Dauys beruge de 18 jasymnan qatysyp kelemın. 15-nauryzda ötetın referendum barysynda baqylauşylardy daiyndap, dauys berudı baqylaityn bolamyz. Dauystyŋ ūrlanuyna, būrmalanuyna jol bermeu basty mındetımız. Baqylauşynyŋ missiiasy sol. Zaŋ būzuşylyqty tırkeu, hattamany alu degendei. Bızde täjıribelı baqylauşylar bar. Olarmen de jūmys ısteimız, jaŋadan baqylauşy bolamyn degenderge de esık aşyq», - deidı ol.
