Foto: Anadolu
HAMAS pen İzrail arasynda atysty toqtatu jönınde kelısım jasalǧanyna qaramastan, Gaza sektorynda balalar şabuyldar men suyqtyŋ saldarynan qaza tabuyn toqtatpaǧan. Būl turaly anklavqa jūmys saparymen barǧan BŪŪ Balalar qorynyŋ (IýNİSEF) ökılı Djeims Elder «Anadolu» agenttıgıne mälımdedı, dep habarlaidy "Adyrna".
Onyŋ aituynşa, Gazaǧa auyr kün tuǧan.
«Syrtta dauyldy jel soǧyp tūr. Palatkalar qūlap jatyr. Qatty jaŋbyr jauyp, balalar malmandai su bolyp jür, jylynu mümkın emes. Bız osyndai jaǧdaida ekı jarym jyldan berı ömır sürıp kelemız. Būl – tamaqtanu mäselesı bar, immundyq jüiesı älsıregen otbasylar turaly söz», – dedı ūiym ökılı.
Elderdıŋ aituynşa, atysty toqtatu küşıne engennen keiın belgılı bır ılgerıleu baiqalǧan. Gazanyŋ soltüstıgınde IýNİSEF-tıŋ bılım beru ortalyǧy aşylyp, anklavtyŋ türlı aimaqtarynda medisinalyq ortalyqtar ıske qosylǧan.
Ol mūnyŋ jaqsy belgı ekenın, alaida jetkılıksız ekenın atap öttı.
«Ekı jarym jyl boiy Gazada bolǧan jaǧdaidan keiın qarjylandyru jetkılıksız. İzrail bilıgı älı de negızgı därı-därmekter men otbasylarǧa tamaq pısıruge arnalǧan gaz jetkızılımın bögep otyr, al balalar qaza tabuyn toqtatpaidy. Atysty toqtatu jariialanǧannan berı 100 qyz ben ūl bala köz jūmdy. Iаǧni atysty toqtatu kezınde orta eseppen künıne bır qyz nemese bır ūl bala öledı. Demek, atqarylatyn jūmys öte köp. Eger atysty toqtatu şarttary qataŋ saqtalsa, köptegen qajettı qadamdy jasau qiyn emes», – dedı IýNİSEF ökılı.
Elder Gazada gumanitarlyq kömektıŋ jetkılıksız tüsıp jatqanyn aityp, anklavtaǧy otbasylar älı de köptegen qiyndyq körıp otyrǧanyn jetkızdı.
«Bızge eŋ sapaly palatkalar qajet. Būl otbasylardyŋ üilerı bolǧan. Tört qabyrǧaly, ystyq suy bar üilerı bar edı. Eger atysty toqtatu kezınde balanyŋ künı qalai bastaluy kerek ekenın oilasaq, ol eŋ aldymen qauıpsız jerde ūiyqtauy tiıs. Jyly jerde ūiyqtauy kerek. Oianyp, ystyq susyn ışıp, azdap tamaqtanyp, mektepke baruy qajet. Al qazır balalar osy bes qajettılıktıŋ bır-ekeuın ǧana alyp otyr», – dedı ol.
IýNİSEF ökılı palestinalyqtardyŋ su jüiesı men kärız nysandaryn qalpyna keltıruge küş salyp jatqanyn, köptegen nysan qaita salynyp jatqanyn aitty.
«Bız būryn-soŋdy bolmaǧan qirauǧa tap bolyp otyrmyz. Fizikalyq jäne psihologiialyq ziiannan bölek, auruhanalar, mektepter jäne üiler qirady. Sondyqtan äldeqaida köp jūmys atqaru qajet. Būl eŋ aldymen gumanitarlyq kömektıŋ şekteusız kölemde jetkızıluınen bastaluy tiıs», – dedı Elder.
Onyŋ sözınşe, IýNİSEF şamamen 150 myŋ balanyŋ mektepke oraluyna jaǧdai jasaǧan. Degenmen är bes balanyŋ bıreuı ǧana mektepke bara alady.
Elder Gaza sektory öte suyq ekenın aitty.
«Adamdar mūndaǧy aua raiynyŋ qanşalyq suyq ekenın ūmytyp ketetın siiaqty. Şyn mänınde mūnda öte suyq ärı jeldı, jaǧalauda ornalasqandyqtan ylǧaldy bolady. Bügın künı boiy jeldıŋ jyldamdyǧy saǧatyna 30-40 şaqyrymǧa jettı. Qatty jaŋbyr jaudy, süiekke ötetın yzǧar bar. Qalai jylynady? Balalar qalai jylynady? Esterıŋızge salaiyn, Gaza tūrǧyndary ekı jyl boiy qoldan jasalǧan aştyqty jäne ädeiı azyq-tülık tapşylyǧyn bastan ötkerdı. Olardyŋ immundyq jüiesı öte älsıregen», – dedı ol.
IýNİSEF ökılı Gazada jetı balanyŋ gipotermiiadan qaitys bolǧanyn eske saldy.
«Soŋǧy bır aptada bız taǧy da köp baladan aiyryldyq. Būl jaǧdai ekı jarym jyl boiy, äsırese qystyŋ qaqaǧan uaqytynda, palatkada ömır sürudıŋ qanşalyq auyr ekenın körsetedı», – dedı Elder.
Ol İzraildıŋ Gazada keibır ükımettık emes ūiymdardyŋ qyzmetıne tyiym salu şeşımınıŋ saldary şamamen bır aidan keiın qatty sezıletının aityp, būl onsyz da auyr jaǧdaidy odan ärı uşyqtyruy mümkın ekenın jetkızdı.
Elderdıŋ aituynşa, «Şekarasyz därıgerler» (MSF) sekıldı halyqaralyq ūiymdar IýNİSEF üşın asa maŋyzdy ärıptes sanalady jäne jergılıktı jerde ülken jūmys atqaryp jür. MSF ūiymy gospitaldyq şatyrlar ornatumen qatar, palestinalyqtarǧa medisinalyq jäne psihologiialyq kömek körsetedı.
IýNİSEF ökılı ūiym İzrail bilıgımen gumanitarlyq kömektı köbeitu maqsatynda kelıssöz jürgızıp jatqanyn habarlady.
Onyŋ mälımdeuınşe, atysty toqtatu küşıne engennen keiın IýNİSEF Gazany öŋırge arnalǧan gumanitarlyq jüktıŋ 75 paiyzymen qamtamasyz etken, alaida qajettılık älı de joǧary küiınde qalyp otyr.
«Bız negızgı därı-därmekter men tamaq pısıruge arnalǧan gazdyŋ jetıspeitının bılemız. Osy ömırlık maŋyzdy materialdardy kırgızuge rūqsat alu üşın bilıkpen aptasyna ekı-üş ret kezdesuler ötkızıp otyrmyz», – dep tüiındedı Elder.
