Sifrlandyru men jasandy intellekt (Jİ) HHI ǧasyrdaǧy memlekettık basqarudyŋ basty transformasiialyq faktorlaryna ainaldy. Älemnıŋ köptegen elderı basqaru tiımdılıgın arttyru, biurokratiialyq kedergılerdı azaitu jäne azamattarǧa körsetıletın qyzmetterdıŋ sapasyn jaqsartu maqsatynda Jİ tehnologiialaryn belsendı engızude. Qazaqstan da būl üderısten tys qalmai, memlekettık basqarudy jaŋǧyrtuda sifrlyq şeşımderge basymdyq berıp otyr.
Qazaqstandaǧy sifrlandyrudyŋ strategiialyq baǧyty
Qazaqstanda sifrlandyru memlekettık saiasattyŋ maŋyzdy baǧyty retınde qalyptasty. «Sifrlyq Qazaqstan» baǧdarlamasy aiasynda elektrondyq ükımettı damytu, derekterge negızdelgen basqaru modelın engızu jäne memlekettık qyzmetterdı tolyq avtomattandyru közdelgen. Osy proseste jasandy intellekt negızgı qūraldardyŋ bırıne ainalyp otyr, sebebı ol ülken kölemdegı aqparatty öŋdeuge, taldauǧa jäne basqaruşylyq şeşımderdı oŋtailandyruǧa mümkındık beredı.
Memlekettık basqaruda Jİ qoldanu täjıribesı
Qazırgı taŋda Qazaqstanda jasandy intellekt elementterı memlekettık basqarudyŋ bırneşe salasynda qoldanylady:
• Elektrondyq ükımet (eGov) – qyzmetterdı proaktivtı formatqa köşıru, ötınışterdı avtomatty öŋdeu jäne azamattarmen özara bailanysty jeŋıldetu;
• Analitika jäne boljam jasau – äleumettık-ekonomikalyq derekterdı taldau, biudjettık josparlau jäne täuekelderdı erte anyqtau;
• Qauıpsızdık salasy – beinebaqylau jüielerı, jol qozǧalysyn baqylau, bet-älpettı tanu tehnologiialary;
• Memlekettık qyzmettı basqaru – kadrlardy ırıkteu, qyzmet tiımdılıgın baǧalau jäne adami faktordy azaitu.
Sonymen qatar, memlekettık organdarda Jİ negızındegı chat-bottar men virtualdy kömekşıler keŋınen qoldanylyp, azamattardyŋ sūraqtaryna jedel jauap beruge mümkındık berude.
Jasandy intellekttıŋ artyqşylyqtary
Jİ-dı memlekettık basqaruǧa engızu bırqatar maŋyzdy nätijelerge qol jetkızuge mümkındık beredı. Atap aitqanda, basqaruşylyq şeşımderdıŋ sapasy artyp, memlekettık qyzmetterdı körsetu uaqyty qysqarady. Sondai-aq, prosesterdıŋ avtomattandyryluy sybailas jemqorlyq täuekelderın tömendetıp, memlekettık apparattyŋ aşyqtyǧyn arttyrady. Derekterge negızdelgen basqaru täsılı biudjet qarajatyn tiımdı paidalanuǧa jaǧdai jasaidy.
Qiyndyqtar men şekteuler
Jasandy intellekttı engızu belgılı bır syn-qaterlermen qatar jüredı. Olardyŋ ışınde derekterdıŋ qauıpsızdıgı, jeke aqparatty qorǧau, algoritmderdıŋ ädıldıgı jäne sifrlyq teŋsızdık mäselelerı bar. Sonymen qatar, Jİ jüielerın äzırleu men engızu üşın joǧary bılıktı IT-mamandar qajet, būl kadrlyq saiasatty qaita qaraudy talap etedı.
Osyǧan bailanysty Qazaqstanda jasandy intellekttı qoldanudyŋ qūqyqtyq jäne etikalyq negızderın qalyptastyru, sondai-aq sifrlyq sauattylyqty arttyru maŋyzdy mındetterdıŋ bırı bolyp otyr.
Qorytyndy
Sifrlandyru jäne jasandy intellekt Qazaqstandaǧy memlekettık basqarudy jaŋǧyrtudyŋ negızgı tetıkterınıŋ bırı bolyp tabylady. Jİ tehnologiialaryn jüielı ärı jauapkerşılıkpen engızu memlekettık apparattyŋ tiımdılıgın arttyryp qana qoimai, azamattardyŋ memleketke degen senımın nyǧaitady. Bolaşaqta jasandy intellekt Qazaqstannyŋ zamanaui, aşyq jäne tiımdı sifrlyq memleket retınde qalyptasuynda şeşuşı röl atqarady.
