Foto: REUTERS
Fransiia prezidentı Emmaniuel Makron Ukrainany odan ärı qoldauǧa qarsy şyqqandardy synǧa alyp, eger Resei Europanyŋ bır elıne küşpen öz degenın oryndatsa, būl bükıl aimaqtyŋ qauıpsızdıgıne nūqsan keltıretının aitty. Fransiia basşysy būl turaly 14 qaraşa, senbı künı X äleumettık jelısındegı paraqşasynda jazdy, dep habarlaidy “Adyrna”.
«Ukrainaǧa kömektı şekteuge şaqyratyndar, şyn mänınde, ony ädıletsız beibıtşılıkke köndırıp, ūzaq merzımdı perspektivada osal etkısı keledı. Al būl bükıl Europanyŋ qauıpsızdıgıne qauıp töndıredı. Būl – jeŋılıske moiynsūnu psihologiiasy. Mūndai ūstanym kelesı soǧysqa aparatyn tıkelei jol», – dep jazdy Makron.
Onyŋ aituynşa, Ukrainadaǧy soǧys 12 qaraşada ötken Europalyq saiasi qoǧamdastyqtyŋ toǧyzynşy sammitınde jäne 13 qaraşada Dublinde ūiymdastyrylǧan Europalyq odaqqa müşe memleketter basşylarynyŋ beiresmi kezdesuınde talqylanǧan negızgı mäselelerdıŋ bırı boldy.
Fransiia prezidentı köşbasşylar ekı basym baǧyt boiynşa ortaq şeşımge kelgenın atap öttı. Bırınşıden, Ukrainaǧa qys mezgılınen aman şyǧuǧa kömektesu qajet. Ekınşıden, Kievpen bırge «ädıl ärı tūraqty beibıtşılıkke qol jetkızu» baǧytyndaǧy jūmysty jalǧastyru kerek.
«Europa būl üderıske barynşa belsendı qatysuy tiıs. Öitkenı qūrlyqtyŋ qauıpsızdıgı osy beibıtşılıkke tıkelei bailanysty», – dep atap öttı ol.
Fransiia basşysy Ukraina Europadaǧy eŋ quatty kädımgı qaru-jaraqpen jabdyqtalǧan armiialardyŋ bırıne ie ekenın aityp, eldıŋ NATO qūramynan oryn aluǧa laiyq ekenın mälımdedı.
Makronnyŋ pıkırınşe, Kiev pen Soltüstık Atlantikalyq alians Europanyŋ qauıpsızdık arhitekturasynda maŋyzdy röl atqarady.
«Endı bız kelesı qadamǧa baryp, soǧystan keiıngı tärtıptı qalai elestetetınımızdı, sonyŋ ışınde Resei tarapyna da naqty jetkızuımız kerek. Sonymen qatar Europanyŋ ūzaq merzımdı qauıpsızdıgı mäselesınde AQŞ-tan ne kütetınımızdı de aiqyndaǧan jön», – dedı Fransiia prezidentı.
Makronnyŋ būl mälımdemesıne Polşa men Bolgariianyŋ Ukrainaǧa äskeri kömek körsetuge arnalǧan qarjylyq baǧdarlamalarǧa qosymşa qarajat böluden bas tartuy sebep boldy.
13 qaraşada Dublinde ötken kezdesude Polşa premer-ministrı Donald Tusk elınıŋ Ukrainaǧa amerikalyq qaru-jaraq satyp aluǧa arnalǧan europalyq PURL baǧdarlamasyna būdan bylai qarjy audarmaitynyn mälımdedı.
Ükımet basşysy mūndai şeşımge eldegı biudjet tapşylyǧy men qorǧanys salasyna jūmsalatyn şyǧyndardyŋ joǧary boluy sebep ekenın tüsındırdı.
«Bız Ukrainaǧa kömektestık jäne oǧan eleulı qoldau körsetudı jalǧastyryp kelemız. Alaida qarjylyq mümkındıkterımızdı eskere otyryp, Polşa qosymşa qarajat bölmeidı. Sebebı özımızdıŋ qorǧanys pen qauıpsızdıkke qatysty şyǧyndarymyz bar. Būl körsetkışter boiynşa bız Europadaǧy eŋ joǧary elderdıŋ qataryndamyz», – dedı Donald Tusk.
Osyǧan ūqsas mälımdemenı Dublinde Bolgariia premer-ministrı Rumen Radev te jasady.
Ol Kievke arnalǧan jaŋa nesie mäselesın talqylau kezınde qazırgı jaǧdaida Bolgariianyŋ Ukrainaǧa qarjylai kömek körsetuge mümkındıgı joq ekenın aitty. Sondai-aq Europalyq odaq Bolgariiaǧa qatysty biudjet tapşylyǧynyŋ şamadan tys boluy jönındegı räsımdı bastaǧanyn eske saldy.
Radevtıŋ sözınşe, Bolgariia bilıgı Ukrainaǧa gumanitarlyq kömek körsetu, energiiamen jabdyqtau jäne medisinalyq qajettılıkterge arnalǧan qarjy bölu mäselesın talqylauǧa daiyn. Alaida qarajatty qaru-jaraq satyp aluǧa baǧyttauǧa qarsy.
