5 qaraşa, Astana. Qūryltaidyŋ Qarjy jäne biudjet komitetınde «Biznes üşın ūzaq merzımdı qarjylandyrudyŋ qoljetımdılıgı: Qazaqstannyŋ kapital naryǧyndaǧy mümkındıkterdıŋ praktikalyq auditı» taqyrybynda taqyryptyq otyrys öttı. Deputattar elımızdıŋ qarjy sektoryn damytuboiynşa Prezident Joldauynda qoiylǧan mındetterdı ıske asyru şaralaryn talqylady. Otyrysqa Qūryltai vise-spikerı Daniia Espaeva, jauapty memlekettık organdar men biznes ökılderı qatysty.
Otyrysta komitet töraǧasy Olga Perepechina Joldauda belgılengen mındetterdı ıske asyrudyŋ tiımdı tetıkterın bırlesıp äzırleukerektıgın, sondai-aq tiıstı zaŋnamalyq şaralardy uaqtyly qabyldau qajettıgın atap öttı.
– 28 qazanda Memleket basşysy aldymyzda eldıŋ qarjy sektoryn odan ärı damytu boiynşa bırqatar basymdyqty belgılep berdı. Būl qatarda bankterdıŋ biznestı ūzaq merzımdı nesieleugeqatysuyn jandandyru, kapital naryǧynyŋ investisiialyq tartymdylyǧyn arttyru jäne damytu, bıryŋǧai ūlttyq qarjy ekojüiesın qalyptastyru, qarjylyq tärtıptı nyǧaitu, sondai-aq biudjet-salyq saiasatyn jetıldıru bar, – dedı Olga Perepechina.
Qūryltai Töraǧasynyŋ orynbasary Daniia Espaeva Prezidentbiylǧy Joldauynda ekonomikany ūzaq merzımdı qarjylandyrudyŋ jaŋa modelıne köşudı qamtamasyz etu boiynşa airyqşa maŋyzdy mındet qoiǧanyn, soǧan säikes jinaqtalǧan barlyq qarjy resurstary ekonomikanyŋ naqty sektoryn damytu üşın belsendı paidalanyluy kerek ekenın aitty.
– Būl rette Memleket basşysy qarjy resurstaryn ūlǧaityp qana qoimai, olardy investisiiaǧa, öndırıske jäne jaŋa jūmys oryndaryna ärtaraptandyru boiynşa tiımdı tetıkter qūru mındetın qoidy. Osy jüiede kapital naryǧynyŋ rölı erekşe. Prezident kapital naryǧynyŋ mümkındıgın edäuır keŋeitu jäne jekemenşık käsıporyndardy birjalyq qūraldardy belsendı paidalanuǧa yntalandyru qajettılıgıne basa nazar audardy,-dedı vise-spiker.
Daniia Espaeva bügıngı taŋda otandyq qor naryǧy kölemınıŋ odan ärı ösuı ekonomikaǧa naqty investisiialardyŋ ūlǧaiuymen qatar jüruı maŋyzdy ekenın atap öttı. Sondyqtan äzırlenıp jatqan «Kapital naryǧy turaly» zaŋǧa qoiylatyn negızgı talap – naryqtyq infraqūrylymdy formaldy damytudan ūzaq merzımdı investisiia tartudyŋ pärmendı tetıkterın qūruǧa köşu ekenın aitty.
Qarjy naryǧyn retteu jäne damytu agenttıgınıŋ töraǧasyMädina Äbılqasymova atap ötkendei, 2003 jylǧy «Baǧaly qaǧazdar naryǧy turaly» zaŋnyŋ ornyna keletın jaŋa zaŋ jobasyn daiyndau kezınde Baǧaly qaǧazdar jönındegı komissiialar halyqaralyq ūiymynyŋ qaǧidattary jäne investorlardy qorǧauǧa, naryqty terıs paidalanuǧa qarsy ıs-qimylǧa jäne esep aiyrysulardy ūiymdastyruǧa arnalǧan europalyq täsılder eskerıldı.
– Zaŋ jobasynda baǧaly qaǧazdar naryǧy, tuyndy qarjy qūraldary men sifrlyq qarjy aktivterı üşın jalpy qaǧidalarnaqtylandy. Ol sondai-aq mämıleler boiynşa sauda-sattyqty, kliringtı jäne esep aiyrysulardy qamtamasyz etetın ūiymdardyŋ funksiialaryn aiqyndaidy. Būǧan qosa, baǧaly qaǧazdardy şyǧaru räsımı oŋailatylady, emitent qūjattardy Ortalyq depozitariidıŋ bıryŋǧai terezesı arqyly ūsyna alady. Naryqta būrynnan bar kompaniialar üşın oŋailatylǧan jäne negızdemelık prospektıler qarastyrylǧan. Atap aitqanda, negızdemelık prospekt obligasiialyq baǧdarlamanyŋ jalpy şarttaryn bır ret bekıtuge jäne keiıngı şyǧarylymdardy tezırek ornalastyruǧa mümkındık beredı. Zaŋ jobasyn Qūryltaiǧa biyl jeltoqsanda engızu josparlanyp otyr, – dedı Mädina Äbılqasymova.
Onyŋ aituynşa, agenttık Ūlttyq Bankpen bırlesıp äzırlegen Kapital naryǧyn damytudyŋ 2030 (ekı myŋ otyzynşy) jylǧa deiıngı baǧdarlamasyn äzırlegen. Qūjatta institusionaldyq investorlar şeŋberın keŋeitu, qaitalama naryqtyŋ ötımdılıgın arttyru, syn-qaterlerge baǧdarlanǧan qadaǧalaudyŋ tolyqqandy jüiesın engızu, sifrlyq qarjy aktivterın, ESG-obligasiialardy jäne islamdyq baǧaly qaǧazdardy damytu, sondai-aq 35 bastamany jäne 171 ıs-şarany qamtityn basqa da baǧyttar qamtylǧan.
«Atameken» ŪKP töralqa töraǧasy Qanat Şarlapaev kapital naryǧynda biznes pen jeke investorlardyŋ mümkındıkterın keŋeitu turaly ūsynystar berdı. Atap aitqanda, ol emitentterdıŋ damu auqymy men kezeŋderın eskere otyryp, KASE jäne AIX bazasynda mamandandyrylǧan segmentter qūru esebınen kompaniialardyŋ qor naryǧyna qoljetımdılıgın keŋeitudı, sondai-aq qazaqstandyq jeke kompaniialardyŋ aksiialaryna investisiia salatyn azamattar üşın jeke tabys salyǧy boiynşa salyq jeŋıldıkterın engızu mümkındıgın qarastyrudy ūsyndy. Sonymen qatar, sarapşy aktivterdı täuelsız basqaru institutyn jäne täuekelderdı basqaru qūraldaryn damytudyŋ maŋyzdylyǧyn atap öttı.
Öz kezegınde, «Qazaqstan qor birjasy» AQ (KASE) basqarma töraǧasynyŋ orynbasary Ainagül Ysqaqova kapital naryǧyndaǧy reformalar şeŋberınde jahandyq investorlar üşın tüsınıktı retteuşı ortany qamtamasyz etu qajet ekenın atap öttı. Onyŋ pıkırınşe, būl Qazaqstanda qūrylymy men önım jelısı boiynşa ETF halyqaralyq täjıribesıne säikes keletın jäne tek indekstık investisiialaumen şektelmegen birjalyq investisiialyq qorlardy qūruǧa jol aşady. Ol İslam investisiialyq qorlaryn ıske qosu üşın jaǧdai jasau qajettıgıne de toqtaldy.
Otyrysta Qūryltai deputattary qarjy sektoryn odan ärı damytuǧa qatysty pıkırlerın ortaǧa saldy, baiandamalarda aitylǧan mäselelerdı talqylady.
Jiyn soŋynda komitet töraǧasy Olga Perepechina jauapty memlekettık organdarǧa barlyq müddelı taraptardyŋ ūsynystaryn eskere otyryp, Qūryltaidyŋ qarauyna «Kapital naryǧy turaly» zaŋ jobasyn uaqtyly engızudı tapsyrdy. Sondai-aq, kapital naryǧyn damytu jäne biznestı ūzaq merzımdı qarjylandyru tetıkterın jetıldıru boiynşa qosymşa bastamalar ūsynu qajettıgın aitty. Ol sonymen bırge qarjy ūiymdary men biznes-qoǧamdastyqty salalyq komitetke investisiialyq qorlar turaly zaŋ jobalaryna qatysty, sonyŋ ışınde bıryŋǧai qarjylyq ekojüienı qalyptastyru boiynşa ūsynystar joldauǧa şaqyrdy.
Olga Perepechina atap ötkendei, jaqyn arada QūryltaiǧaSalyq kodeksıne özgerıster men tolyqtyrular engızu turaly zaŋ jobasy kelıp tüsuı tiıs. Osy qūjatty talqylau Ūlttyq ekonomika jäne Qarjy ministrlıkterınıŋ ırı däulet ielerı üşın joǧary mölşerlemeengızu, sondai-aq qaişylyqtardy joiu jäne käsıpkerlerge artyq salyq jüktemesın azaitu jönındegı ūsynystaryn qarastyruǧa mümkındık beredı.
