Ört şyqqan sätte köpşılık qauıpsız jerge şyǧuǧa asyqsa, ört söndıruşıler jalyn şarpyǧan ǧimaratqa qarai bet alady. Olardyŋ mındetı – örttı auyzdyqtap qana qoimai, qauıpke tap bolǧan adamdardy qūtqaru. Būl üşın käsıbi daiyndyqpen qatar, sabyrlylyq pen jauapkerşılık qajet. Alaida tötenşe jaǧdai kezınde ört söndıruşıler qandai qiyndyqtarǧa tap bolady?
Qauıptı sätte şeşımdı qalai qabyldaidy? Al qyzmetten tys uaqytta olardy ne alaŋdatady? «Adyrna» tılşısı osy jäne özge de sūraqtarǧa jauap alu üşın Atyrau qalasyndaǧy №3 ört söndıru bölımınıŋ qarauyl bastyǧy Rinat Öteulievpen sūhbattasty.
«ÖZIM ÜŞIN EMES, JEKE QŪRAM ÜŞIN DE JAUAP BEREMIN»
Rinat Öteuliev 2020 jyly mekteptı aiaqtap, Kökşetau tehnikalyq institutyna oquǧa tüsken. 2024 jyly Azamattyq qorǧau akademiiasyn tämamdap, eŋbek jolyn Atyrau qalasyndaǧy Tötenşe jaǧdailar basqarmasynyŋ №3 ört söndıru bölımınde jalǧastyrǧan. Qazır ol osy bölımde qarauyl bastyǧy qyzmetın atqarady.
«Ört söndıruşı bolu – bala kezgı armanym. Kışkentai kezımnen osy mamandyqqa qyzyǧyp, adamdarǧa kömekteskım keldı. Äsırese, qiyn jaǧdaiǧa tap bolǧan jandardy qūtqaryp, olardyŋ aman qaluyna üles qosudy qaladym. Sondyqtan osy mamandyqty sanaly türde taŋdadym. Qazır artqa qarap, öz şeşımıme ökınbeimın. Kerısınşe, adamdarǧa kömektesuge mümkındık beretın osyndai jauapty qyzmettı taŋdaǧanyma quanamyn», – deidı ol.
Alaida būl mamandyqty taŋdau – tek batyldyq tanytumen şektelmeidı. Ört söndıruşı üşın är sätte jinaqy jüru, jyldam şeşım qabyldau jäne öz äreketıne jauap bere bılu maŋyzdy. Äsırese, qarauyl bastyǧy retınde Rinat öz qauıpsızdıgımen qatar, bırge qyzmet atqaratyn jeke qūramnyŋ ömırıne de jauapty.
«Men tek özım üşın emes, özımmen bırge qyzmet atqaratyn jeke qūram üşın de jauap beremın. Sondyqtan är şaqyrtu aldynda olardyŋ daiyndyǧyna, tehnika qauıpsızdıgı erejelerınıŋ saqtaluyna erekşe män beremız. Men üşın eŋ bastysy – tapsyrmany oryndap, barlyq jeke qūramnyŋ aman-esen bölımge oraluy. Ört kezınde qorqynyşqa berılmei, dūrys şeşım qabyldai bılu qajet. Sonymen qatar, ūjymmen jūmys ıstei bılu kerek, öitkenı ört söndırude bır adamnyŋ emes, qarauyldyŋ bırlese atqarǧan jūmysy maŋyzdy», – deidı ol.
«BAIZARDAǦY» ÖRT
Rinattyŋ qyzmetınde erekşe este qalǧan oqiǧalardyŋ bırı – Atyraudaǧy «Baizar» sauda oiyn-sauyq ortalyǧynda bolǧan ört. Tılsız jaudy söndıruge oblystyq Tötenşe jaǧdailar departamentınen 90 qūtqaruşy men 12 tehnika jūmyldyrylǧan. Oqiǧa kezınde sauda ortalyǧynyŋ ǧimaratynan 80 adam, onyŋ ışınde 45 bala qauıpsız jerge evakuasiialanǧan.
«Bız tıkelei örttıŋ ışıne kırıp, ört söndıru jūmystaryn jürgızdık. Eŋ basty qiyndyq – ǧimarattyŋ ışı qoiu qara tütınge tolyp, körınu mümkındıgınıŋ öte tömen boluy edı. Sonyŋ saldarynan zardap şekken adamdardy ızdestıru jūmystary qiyndady. Odan bölek, joǧary temperatura da kedergı keltırdı. Ǧimarattyŋ ışındegı konstruksiialardan ötu, keibırın aşyp, būzu jūmystary oŋai bolǧan joq. Dese de, bız barlyq adamdy aman alyp qaldyq», - dep eske alady Rinat.
Aituynşa, osyndai tötenşe jaǧdailarda är sekundtyŋ maŋyzy arta tüsedı.
«Osyndai oqiǧalardan keiın qyzmetıŋe degen jauapkerşılıgıŋ būrynǧydan da arta tüsedı. Örttıŋ ışınde jürgende uaqyttyŋ är sekundy maŋyzdy ekenın tüsınesıŋ. Eŋ bastysy – adam ömırın saqtau. Bız üşın būl jai ǧana mındet emes, är şaqyrtu kezınde bırınşı kezekte tūratyn maqsat. Qanşalyqty qiyn bolsa da, jaǧdaidy dūrys baǧalap, qolyŋnan kelgennıŋ bärın jasauǧa tyrysasyŋ», – deidı ol.
«BIR AUYZ ALǦYS – JŪMYSYŊNYŊ MAŊYZY»
Ört söndıruşıler oqiǧa ornyna adamdardy qūtqaru üşın attanady. Alaida är jaǧdaidyŋ soŋy bırdei bola bermeidı. Keide qanşa küş jūmsap, bar mümkındıktı paidalanǧanymen, adam ömırın saqtap qalu mümkın bolmaityn sätter de kezdesedı. Rinat mūndai jaǧdailardyŋ qyzmetkerge oŋai timeitının jasyrmaidy.
«Būl – öte auyr jaǧdai. Bız är şaqyrtuǧa, eŋ aldymen, adam ömırın saqtap qalu üşın baramyz. Oqiǧa ornyna jetkende, jaǧdaidy baǧalap, adamdarǧa qalai kömektesuge bolatynyn oilaisyŋ. Bar küşıŋdı salyp, qolyŋnan kelgennıŋ bärın jasauǧa tyrysasyŋ. Bıraq keide jaǧdai bız oilaǧandai bolmaidy. Mūndai sätterdı adam retınde de auyr qabyldaisyŋ. Öitkenı är jannyŋ ömırı maŋyzdy. Soǧan qaramastan, bız öz mındetımızdı soŋyna deiın oryndauǧa tyrysamyz. Qandai jaǧdai bolsa da, kömekke mūqtaj adamdardy qūtqaru üşın bar mümkındıktı paidalanuymyz kerek. Būl mamandyqta jauapkerşılıkten qaşuǧa bolmaidy», - deidı ol.
Al qūtqarylǧan adamdardyŋ alǧysyn estu – qyzmettegı eŋ quanyşty sätterdıŋ bırı.
«Keide bır auyz raqmettıŋ özı atqarǧan jūmysyŋnyŋ qanşalyqty maŋyzdy ekenın sezdıredı. Sebebı bır adamǧa bolsa da kömegıŋ tigenın tüsınesıŋ. Keide adamdar bızdıŋ jūmysymyzdyŋ qiyndyǧyn tüsınbeuı mümkın. Bıraq bız üşın eŋ bastysy – adamdardyŋ amandyǧy jäne öz mındetımızdı dūrys oryndau»,- deidı qarauyl bastyǧy.
KÖPŞILIK BILE BERMEITIN KÜNDELIKTI DAIYNDYQ
Ört söndıruşılerdıŋ jūmysy ört şyqqan kezde oqiǧa ornyna barumen ǧana şektelmeidı. Qauıptı jaǧdaiǧa daiyn bolu üşın olar kün saiyn dene daiyndyǧyn şyŋdap, arnaiy sabaqtarǧa qatysady, tehnika men qūral-jabdyqtardyŋ jaramdylyǧyn tekseredı.
«Köpşılık bızdı tek ört söndıredı dep oilaidy. Bıraq kündelıktı jūmysymyz būdan äldeqaida köp. Bız dene daiyndyǧymen ainalysamyz, arnaiy sabaqtar ötkızemız, ört söndıru tehnikasy men qūral-jabdyqtardy tekseremız. Türlı jattyǧular jasap, ört kezınde qoldanylatyn ädısterdı üirenemız. Mūnyŋ bärı beker emes. Tötenşe jaǧdai kezınde ūzaq oilanyp tūruǧa mümkındık bolmaidy. Sondyqtan är äreketke aldyn ala daiyn boluymyz kerek. Qūral-jabdyqtardyŋ jaramdylyǧy, jeke qūramnyŋ daiyndyǧy, är qyzmetkerdıŋ öz mındetın bıluı – osynyŋ bärı jūmystyŋ nätijesıne äser etedı. Bızdıŋ maqsatymyz – kez kelgen şaqyrtuda jaǧdaidy dūrys baǧalap, adam ömırın saqtap qalu»,-deidı ol.
BIR TÄULIK KEZEKŞILIK
Rinat qyzmet etetın bölımde jūmys kestesı bır täulık kezekşılık pen üş täulık demalys tärtıbımen ūiymdastyrylǧan. Qyzmetkerler taŋǧy saǧat 08:00-de kezekşılıkke kelıp, kelesı künı däl osy uaqytta auysymdy tapsyrady. Degenmen, qyzmettıŋ erekşelıgıne bailanysty keide demalys künderı de jūmysqa şaqyryluy mümkın.
«Taŋǧy saǧat 8:00-de jūmysqa kelıp, kelesı künı taŋǧy 8:00-de kezekşılıktı tapsyramyz. Bıraq keide jaǧdaiǧa bailanysty demalys künderı de jūmysqa şaqyrtuy mümkın. Öitkenı bızdıŋ qyzmet täulık boiy daiyndyqty talap etedı. Ört söndıruşılerdıŋ jūmysy tūraqty daiyndyqty qajet etedı. Sebebı tötenşe jaǧdaidyŋ qaşan bolatynyn aldyn ala boljau mümkın emes. Sondyqtan är qyzmetker kez kelgen uaqytta mındetın atqaruǧa daiyn boluy kerek»,-deidı ol.
«QŪTQARUŞY QAUIPSIZDIK EREJESIN SAQTASA, QŪTQARUŞY»
Rinattyŋ aituynşa, ört söndıruşıler de qorqynyş, uaiym men şarşaudy sezınetın qarapaiym adamdar. Alaida jauapty sätte özıŋdı qolǧa alyp, emosiiaǧa berılmei äreket etu qajet.
«Bızde de qorqynyş, uaiym jäne şarşau bolady. Ört kezınde qiyn jaǧdailar kezdesedı. Bıraq sol sätte özıŋdı qolǧa alyp, dūrys äreket etuıŋ kerek», - deidı ol.
Qyzmetten tys uaqytta Rinat demalyp, otbasymen jäne jaqyndarymen uaqyt ötkızuge tyrysady. Sportpen ainalysyp, dostarymen kezdesıp, özıne ūnaityn ısterge uaqyt böledı. Onyŋ sözınşe, demalys kezınde küş jinap, kelesı kezekşılıkke daiyn bolu da maŋyzdy röl atqarady.
Jaqyndary da onyŋ jūmysyna alaŋdaidy. Öitkenı är kezekşılıktıŋ qalai aiaqtalatynyn aldyn ala bılu mümkın emes.
«Jaqyndarym men üşın alaŋdaidy. Äsırese, kezekşılıkke ketken kezde uaiymdaitynyn bılemın. Öitkenı bızdıŋ jūmysymyzda ne bolatynyn aldyn ala boljau mümkın emes. Bıraq olar menıŋ mamandyǧymdy tüsınedı jäne qoldaidy. Men de ärdaiym qauıpsızdık erejelerın saqtap, tapsyrmany dūrys oryndap, üige aman-esen oraluǧa tyrysamyn. Otbasyŋnyŋ senı kütıp otyrǧanyn bılu de ülken jauapkerşılık jükteidı»,– deidı Rinat Öteuliev.
Ört söndıruşıler – adam ömırı men qoǧam qauıpsızdıgın qorǧauda maŋyzdy röl atqaratyn mamandyq ielerı. Bügınde olardyŋ eŋbegı men erlıgıne qūrmetpen qarap, kün saiyn atqaryp jürgen jauapty qyzmetın baǧalau asa maŋyzdy. Sebebı qiyn sätte kömekke kelıp, adam ömırın saqtap qalu üşın täuekelge baratyn jandardyŋ eŋbegı ärdaiym qūrmetke laiyq.
Diana Asan
«Adyrna» ūlttyq portaly
