Jaŋa Konstitusiianyŋ qorytyndy jobasy jariialandy

Bügın «Egemen Qazaqstan» gazetınde Qazaqstan Respublikasy Konstitusiiasynyŋ jaŋa jobasy jariialandy. Tömende tolyq mätını ūsynylyp otyr, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.

Bız, bırtūtas Qazaqstan halqy, baiyrǧy qazaq jerınde memlekettılıktı nyǧaita otyryp, Ūly Dalanyŋ myŋdaǧan jyldyq tarihynyŋ sabaqtas­tyǧyn saqtap,
memlekettıŋ unitarly sipatyn, onyŋ şekarasy men aumaǧynyŋ tūtastyǧyna qol sūǧuǧa bolmaitynyn naqtylap,
Ädılettı Qazaqstan ideiasyn jäne Zaŋ men Tärtıp qaǧidatyn ūstanyp, adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtary mültıksız saqtalatynyn mälımdep, bırlık pen yntymaq, etnosaralyq jäne konfessiiaaralyq tatulyq qaǧidattaryna süienıp, mädeniet pen bılım, ǧylym men innovasiia qūndylyq­taryn baǧdarǧa alyp, tabiǧatty aialau qajettıgın moiyndap, beibıtşılıkke jäne barlyq elmen dostyqqa ūmtylyp, keleşek ūrpaq aldyndaǧy asa joǧary jauapkerşılıktı sezınıp, Qazaqstan Respublikasynyŋ Ata Zaŋyn – osy Konstitusiiany qabyldaimyz.

I bölım

Konstitusiialyq qūrylys negızderı

1-bap

Qazaqstan Respublikasy – demokratiialyq, zaiyrly, qūqyqtyq jäne äleumettık memleket. Memlekettıŋ eŋ joǧary qūndylyǧy – adam men onyŋ ömırı, qūqyqtary men bostandyqtary.

2-bap

1. Qazaqstan Respublikasy – unitarly memleket. Basqaru ülgısı – prezidenttık respublika.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Egemendıgı onyŋ bükıl aumaǧyn qamtidy. Memleket öz aumaǧynyŋ tūtastyǧyn, qol sūǧylmauyn, bölınbeuın qamtamasyz etedı.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ äkımşılık-aumaqtyq qūrylysy konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.
4. Qazaqstan Respublikasynyŋ elordasy – Astana qalasy. Elorda märtebesı konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.
5. Qazaqstan Respublikasy men Qazaqstan ataularynyŋ mänı bırdei.
6. Qazaqstan Respublikasynyŋ ūlttyq valiutasy (aqşa bırlıgı) – teŋge.

Teŋgenı emissiialau airyqşa qūqyǧy Qazaqstan Respublikasyna tiesılı.

7. Qazaqstan Respublikasynyŋ Egemendıgı, Täuelsızdıgı, unitarlyǧy, aumaqtyq tūtastyǧy men basqaru ülgısı özgermeidı.

3-bap

1. Qazaqstan Respublikasy qyzmetınıŋ negız qūrauşy qaǧidattary: Egemendık pen Täuelsızdıktı qorǧau; adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn saqtau; zaŋ men tärtıp üstemdıgın qamtamasyz etu; jalpyūlttyq bırlıktı bekemdeu; halyqtyŋ äl-auqatyn arttyru; jauapty ärı jasampaz otanşyldyq ideiasyn ılgerıletu; qoǧamdyq dialogty damytu; eŋbeksüigıştık, progress, bılım qūndy­lyqtaryn bekıtu; joǧary ekologiialyq mädeniettı qalyptas­tyru; tarihi-mädeni mūrany saqtau; töl mädeniettı
   qoldau.
2. Qazaqstan Respublikasy adam kapitalyn, bılımdı, ǧylymdy, innovasiiany damytudy memleket qyzmetınıŋ strategiialyq baǧyty dep tanidy.

4-bap

1. Qazaqstan halqy – memlekettık bilıktıŋ bırden-bır bastauy jäne Egemendık iesı.
2. Halyq bilıktı jalpyhalyqtyq referendum jäne erkın sailau arqyly tıkelei jürgızedı, sondai-aq öz bilıgın memlekettık organdar arqyly jüzege asyrady.
3. Qazaqstan Respublikasynda bilıktı eşkım de iemdenıp kete almaidy. Bilıktı iemdenıp ketu zaŋmen qudalanady. Halyq pen memleket atynan äreket etu qūqyǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne, sondai-aq konstitusiialyq ökılettıgı şegınde Qazaqstan Respublikasynyŋ Qūryltaiyna tiesılı. Qazaqstan Respublikasynyŋ Ükımetı men özge de memlekettık organdar özderıne berılgen ökılettık şegınde memleket atynan äreket etedı.
4. Qazaqstan Respublikasynda memlekettık bilık bırtūtas, ol zaŋ şyǧaruşy, atqaruşy, sot tarmaqtaryna bölınu jäne özara ıs-qimyl jasau qaǧidatyna säikes Konstitusiia men zaŋdar negızınde jüzege asyrylady.

5-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ qoldanystaǧy qūqyǧy – Konstitusiianyŋ, oǧan säikes keletın zaŋdardyŋ, Qazaqstan Respublikasy Konstitusiialyq Soty men Qazaqstan
   Respub­li­ka­sy Joǧarǧy Sotynyŋ normativtık qaulylarynyŋ, özge de normativtık qūqyqtyq aktılerdıŋ, Qazaqstan Respubli­kasynyŋ halyqaralyq şart mındettemelerınıŋ
   normalary.
2. Konstitusiianyŋ eŋ joǧary zaŋdy küşı bar jäne ol Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda tıkelei qoldanylady.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ aumaǧynda halyqaralyq şarttardy qoldanu tärtıbı zaŋdarda aiqyndalady.
4. Barlyq zaŋdar men Qazaqstan Respublikasy ratifika­siialaǧan halyqaralyq şarttar jariialanady. Azamattardyŋ qūqyqtaryna, bostandyqtary men mındetterıne qatysty normativtık qūqyqtyq aktılerdıŋ resmi jariialanuy – olardy qoldanudyŋ mındettı şarty.
5. Azamattarǧa jaŋa mındetter jükteitın nemese olardyŋ jaǧdaiyn naşarlatatyn zaŋdardyŋ kerı küşı bolmaidy.

Jauaptylyqty belgıleitın nemese küşeitetın zaŋdardyŋ kerı küşı bolmaidy.

Jaŋa zaŋ būryn jasalǧan qūqyq būzuşylyq üşın jauaptylyqty joiatyn nemese jeŋıldetetın bolsa, onda jaŋa zaŋ qoldanylady.

6. Qazaqstan Respublikasynyŋ jekelegen öŋırlerınıŋ ekonomikasyn qarqyndy damytu maqsatynda qarjy salasyna qatysty arnauly qūqyqtyq rejim nemese «qarqyndy damityn qala» arnauly qūqyqtyq rejimı konstitusiialyq zaŋdarǧa säikes belgılenuı mümkın. Osy arnauly qūqyqtyq rejimder memlekettık basqaru, sot jüiesınıŋ jūmys ısteu erekşelıkterın közdeuı mümkın.

6-bap

1. Qazaqstan Respublikasynda ideologiialyq jäne saiasi äraluandyq tanylady.
2. Qoǧamdyq bırlestıkter zaŋ aldynda teŋ. Memlekettıŋ qoǧamdyq bırlestık ısıne, al qoǧamdyq bırlestıktıŋ memleket ısıne zaŋsyz aralasuyna jäne qoǧamdyq bırlestıkke memlekettık organ funksiialaryn jükteuge jol berılmeidı. Memlekettık organda saiasi partiia ūiymyn qūruǧa jol berılmeidı.
3. Maqsaty nemese äreketı konstitusiialyq qūrylys negızderın küştep özgertuge, Qazaqstan Respublikasynyŋ tūtastyǧyn jäne qoǧamdyq tärtıptı būzuǧa, ūlttyq qauıpsızdıkke nūqsan keltıruge, soǧysty, äleumettık, näsıldık, ūlttyq, dıni arazdyqty qozdyruǧa baǧyttalǧan qoǧamdyq bırlestık qūruǧa jäne onyŋ qyzmetıne, sondai-aq zaŋnamada közdelmegen äskerilendırılgen jasaq qūruǧa tyiym salynady.
4. Basqa memlekettıŋ saiasi partiiasy men käsıptık odaǧynyŋ, dıni negızdegı saiasi partiianyŋ qyzmetıne jol berılmeidı, sondai-aq saiasi partiia men käsıptık odaqty şeteldık zaŋdy tūlǧanyŋ, şetel azamaty men azamattyǧy joq adamnyŋ, şeteldık qatysuy bar zaŋdy tūlǧanyŋ, şet memleket pen halyqaralyq ūiymnyŋ qarjylandyruyna jol berılmeidı.
5. Kommersiialyq emes ūiymnyŋ şet memleketten, halyqaralyq jäne şeteldık zaŋdy tūlǧadan, şetel azamaty men azamattyǧy joq adamnan alatyn aqşa qarajatynyŋ qozǧalysy jäne aktivterı turaly aqparat Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋdaryna säikes aşyq ärı qoljetımdı boluǧa tiıs.

7-bap

1. Dın memleketten bölek.
2. Qazaqstan aumaǧynda dıni ūiymdardyŋ qyzmetı zaŋǧa säikes jüzege asyrylady jäne ol konstitusiialyq qūrylys negızderın, adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn qorǧau, ūlttyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu, qoǧamdyq tärtıptı, azamattardyŋ densaulyǧy men qoǧamnyŋ adamgerşılık bolmysyn saqtau maqsatynda şekteluı mümkın.

8-bap

1. Qazaqstan Respublikasynda barlyq menşık türı tanylady, olarǧa kepıldık berıledı jäne teŋ qorǧalady.
2. Menşıktı paidalanu qoǧam men memleket müddesıne sai keluge, qorşaǧan ortany qorǧau salasyndaǧy belgılengen talaptar saqtalyp ıske asyryluǧa tiıs, basqa tūlǧalardyŋ zaŋmen qorǧalatyn qūqyqtary men müddelerıne nūqsan keltırmeuge tiıs. Menşık subektılerı men obektılerı, menşık ielerınıŋ qūqyqtarynyŋ kölemı men şegı, olardy qorǧau kepıldıkterı zaŋda aiqyndalady.
3. Jer jəne onyŋ qoinauy, su közderı, ösımdıkter men januarlar düniesı, basqa da tabiǧi resurstar halyqqa tiesılı. Halyq atynan menşık qūqyǧyn memleket jüzege asyrady. Jer zaŋda belgılengen negızderde, şarttar men şekterde jeke menşıkte de boluy mümkın.

9-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettık tılı – qazaq tılı.
2. Memlekettık ūiymdarda jäne jergılıktı özın-özı basqaru organdarynda qazaq tılımen qatar orys tılı resmi türde qoldanylady.
3. Memleket bırtūtas Qazaqstan halqynyŋ tılderın üirenu jäne damytu üşın jaǧdai jasauǧa qamqorlyq körsetedı.

10-bap

Qazaqstan Respublikasy halyqaralyq qūqyq qaǧidattary men normalaryn qūrmetteidı, müddelı memlekettermen beibıtşılık pen yntymaqtastyqty, olardyŋ ışkı ısıne aralaspaudy, halyqaralyq daudy beibıt jolmen şeşudı közdeitın syrtqy saiasat jürgızedı.

11-bap

Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettık rämızderı – Memlekettık Tu, Memlekettık Eltaŋba, Memlekettık Änūran. Olardyŋ sipattamasy jäne paidalanu tärtıbı konstitusiialyq zaŋda belgılenedı.

II bölım

Negızgı qūqyqtar, bostandyqtar men mındetter

12-bap

1. Är adamnyŋ qūqyq subektisi retinde tanyluǧa qūqyǧy bar.

Är adam qūqyqtary men bostandyqtaryn zaŋǧa qaişy kelmeitin barlyq täsilmen, onyŋ ışınde qajettı qorǧanys arqyly qorǧauǧa qūqyly. 

2. Är adamnyŋ öz qūqyqtary men bostandyqtaryn sot arqyly qorǧauǧa qūqyǧy bar.
3. Qazaqstan Respublikasynda zaŋǧa säikes bılıkti zaŋ kömegın alu qūqyǧy tanylady.

13-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattyǧy zaŋǧa säikes berıledı jäne toqtatylady, ol berılgen negızıne qaramastan biryŋǧai jäne teŋ.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamatyn öz azamattyǧynan aiyruǧa, azamattyǧyn özgertu qūqyǧynan aiyruǧa, sondai-aq Qazaqstannan tys jerge alastatuǧa bolmaidy. Azamattyqtan aiyruǧa terroristık qylmys jasaǧany, sondai-aq Qazaqstan Respublikasynyŋ ūlttyq müddelerıne özge de auyr ziian keltırgenı üşın sot şeşımımen ǧana jol berıledı.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamatynda qos nemese köp azamattyǧy boluyna jol berılmeidı. Özge el azamattyǧynyŋ boluy Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattyǧyn toqtatuǧa negız bolady. Şet memlekette tuǧanyna bailanysty sol memlekettıŋ azamattyǧyn alǧan kämeletke tolmaǧan balaǧa qatysty zaŋda közdelgen erejeler qoldanylady.

14-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ halyqaralyq şarttarynda özgeşe belgilenbese, Qazaqstan Respublikasynyŋ azamaty şet memleketke berılmeidı.
2. Qazaqstan Respublikasy öz azamattaryn el aumaǧynan tys jerde zaŋǧa säikes qorǧauǧa kepildik beredi.

15-bap

1. Qazaqstan Respublikasynda Konstitusiiaǧa säikes adam qūqyqtary men bostandyqtary tanylady jäne olarǧa kepildik beriledi.
2. Adam qūqyqtary men bostandyqtary ärkimge tumysynan tiesılı, olar ajyratuǧa jäne aiyruǧa bolmaityn dep tany­lady, Qazaqstan Respublikasynyŋ qoldanystaǧy qūqyǧynyŋ mazmūny men qoldanyluy osyǧan qarai aiqyndalady.
3. Qazaqstan Respublikasy azamatynyŋ öz azamattyǧyna orai qūqyqtary men mindetterı bar.
4. Konstitusiiada, zaŋdarda jäne halyqaralyq şarttarda közdelgen jaǧdaida şetel azamaty men azamattyǧy joq adam Qazaqstan Respublikasynyŋ azamaty üşın belgılengen qūqyqtar men bostandyqtardy paidalanady, sondai-aq mindetterdı atqarady.
5. Adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostan­dyqtaryn ıske asyru basqa tūlǧanyŋ qūqyqtaryn būzbauǧa jäne bostandyqtaryn şektemeuge tiis, konstitusiialyq qūrylys negızderıne, qoǧamdyq tärtıpke, azamattardyŋ densaulyǧy men qoǧamnyŋ adamgerşılık bolmysyna nūqsan keltirmeuge tiis.
6. Är adamnyŋ memlekettık organnyŋ nemese onyŋ lauazymdy adamynyŋ zaŋsyz äreketımen keltırılgen ziiandy memleketten ötetıp aluǧa qūqyǧy bar.

16-bap

1. Zaŋ men sot aldynda bäri teŋ.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamatyn, Qazaqstan Respublikasynyŋ aumaǧynda tūratyn nemese uaqytşa jürgen şetel azamaty men azamattyǧy joq adamdy tegine, äleumettik, lauazymdyq jäne müliktik jaǧdaiyna, jynysyna, näsiline, ūltyna, tılıne, dini közqarasyna, nanymyna, tūrǧylyqty jerine nemese kez kelgen özge de sebepterge bailanysty kemsituge bolmaidy.

17-bap

1. Ömır süru qūqyǧy – är adamnyŋ ajyratuǧa jäne aiyruǧa bolmaityn qūqyǧy.
2. Eşkımnıŋ öz betımen adam ömırın qiiuǧa qūqyǧy joq.
3. Ölım jazasyna tyiym salynǧan.

18-bap

1. Är adamǧa jeke bas bostandyǧy men jeke basyna qol sūǧylmau qūqyǧyna kepıldık berıledı.
2. Sot şeşımınsız adamdy zaŋda közdelgen merzımnen artyq ūstauǧa bolmaidy.

Küzetpen ūstauǧa sot şeşımımen ǧana rūqsat etıledı jäne oǧan şaǧym jasau qūqyǧy berıledı.

3. Är adamǧa ūstalǧan sätte bostandyǧyn şekteu negızderı jäne onyŋ qūqyqtary tüsındırıledı.
4. Ūstalǧan adamnyŋ, küdıktınıŋ, aiyptaluşynyŋ tiısınşe ūstalǧan, küdıktı retınde tanylǧan nemese aiyp taǧylǧan sätten bastap advokat (qorǧauşy) kömegin paidalanuǧa qūqyǧy bar.

19-bap

1. Zaŋdy küşıne engen sot ükımımen adam kınälı dep tanylmaiynşa, ol jasalǧan qylmystyq qūqyq būzuşylyqqa kınälı emes dep sanalady.
2. Eşkım öz-özıne, jūbaiyna (zaiybyna) jäne zaŋda aiqyndalǧan jaqyn tuystaryna qarsy aiǧaq beruge mındettı emes.

Dıni qyzmetşıler özderıne senıp, syryn aşqan adamdarǧa qarsy kuälık etuge mındettı emes.

3. Adamdy däl sol qūqyq būzuşylyq üşın qylmystyq ne­me­se äkımşılık jauaptylyqqa qaita tartuǧa tyiym salynady.

20-bap

1. Adamnyŋ ar-namysy men qadir-qasietine qol sūǧuǧa bolmaidy jäne olar zaŋmen qorǧalady.
2. Eşkimdi azaptauǧa, oǧan zorlyq-zombylyq jasauǧa, basqa da qatygezdik körsetıp nemese adamnyŋ qadir-qasietin qorlap jäbirleuge ne jazalauǧa bolmaidy.

21-bap

1. Jeke ömırge qol sūǧylmau qūqyǧyna, jeke jäne otbasy qūpiiasynyŋ bolu qūqyǧyna, sifrlyq tehnologiialardy qoldanudy qosa alǧanda, derbes derekterdı zaŋsyz jinaudan, öŋdeuden, saqtaudan jäne paidalanudan qorǧau qūqyǧyna zaŋmen kepıldık berıledı.
2. Bank operasiialarynyŋ, jeke salymdar men jinaq­tardyŋ, jazysqan hattardyŋ, telefon arqyly söilesken sözderdıŋ, poşta habarlamalarynyŋ jäne bailanys qūraldary, onyŋ ışınde sifrlyq tehnologiialardy qoldanu arqyly berıletın özge de habarlamalardyŋ qūpiiasy zaŋmen qorǧalady. Būl qūqyqty şekteuge zaŋda belgılengen jaǧdaida jäne közdelgen tärtıppen ǧana jol berıledı.
3. Memlekettık organdar, qoǧamdyq birlestikter, lauazymdy adamdar jäne būqaralyq aqparat qūraldary är adamǧa öz qūqyqtary men müddelerine qatysty qūjatpen, şeşimmen jäne aqparat közimen tanysu mümkindigin qamtamasyz etuge mindetti.

22-bap

1. Är adam öziniŋ qai ūltqa jatatynyn aiqyndauǧa, ony körsetuge ne körsetpeuge qūqyly.
2. Är adamnyŋ ana tılı men töl mädenietin qoldanuǧa, qarym-qatynas jasau, tärbie beru, oqu men şyǧarmaşylyq tılın erkin taŋdauǧa qūqyǧy bar.

23-bap

1. Söz erkındıgıne, ǧylymi, tehnikalyq, körkem şyǧarmaşylyq erkındıgıne kepildik beriledi.
2. Ziiatkerlık menşık zaŋmen qorǧalady.
3. Memlekettık qūpiialardy qospaǧanda, erkın aqparat alu jäne taratu qūqyǧy zaŋmen tyiym salynbaǧan kez kelgen täsılmen ıske asyrylady. Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettık qūpiialaryn qūraityn mälımetter tızbesı zaŋda aiqyndalady.
4. Söz erkındıgı jäne aqparat taratu erkındıgı basqa adamdardyŋ ar-namysy men qadır-qasietıne, azamattardyŋ densaulyǧy men qoǧamnyŋ adamgerşılık bolmysyna nūqsan keltırmeuge, qoǧamdyq tärtıptı būzbauǧa tiıs.
5. Senzuraǧa tyiym salynady.
6. Qazaqstan Respublikasynyŋ konstitusiialyq qūrylys negızderın küştep özgertudı, aumaǧynyŋ tūtastyǧyna, Egemendıgı men Täuelsızdıgıne qol sūǧudy, qoǧamdyq tärtıptı būzudy, ūlttyq qauıpsızdıkke nūqsan keltırudı, soǧysty, qaruly qaqtyǧysty, äleumettık, näsıldık, ūlttyq, etnostyq, dıni basymdyqty nemese alauyzdyqty, qatygezdık pen zorlyq-zombylyqqa bas ūrudy nasihattauǧa, sondai-aq osyndai äreketterge şaqyruǧa jol berılmeidı.

24-bap

1. Zaŋda belgılengen jaǧdailardy qospaǧanda, Qazaqstan Respublikasynyŋ aumaǧynda zaŋdy türde jürgen är adamnyŋ el aumaǧynda erkin jürip-tūruǧa jäne tūrǧylyqty jerın erkın taŋdauǧa qūqyǧy bar.
2. Är adamnyŋ Qazaqstan Respublikasynan tys jerge şyǧuǧa qūqyǧy bar. Būl qūqyqty şekteuge zaŋda belgılengen jaǧdaida jäne közdelgen tärtıppen jol berıledı. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ Qazaqstan Respublikasyna kedergisiz oraluǧa qūqyǧy bar.

25-bap

1. Är adamnyŋ ar-ojdan bostandyǧyna qūqyǧy bar.
2. Ar-ojdan bostandyǧy qūqyǧyn paidalanu jalpyadam­zat pen azamat qūqyqtaryn, memleket aldyndaǧy mindetterdı şektemeuge tiıs.

26-bap

1. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ birlestık qūru bostandyǧyna qūqyǧy bar. Qoǧamdyq birlestik qyzmeti zaŋmen retteledi.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiialyq Soty, Joǧarǧy Soty jäne özge de sottary töraǧalary men sudiala­rynyŋ, Ortalyq sailau komissiiasy, Joǧary auditorlyq palatasy töraǧalary men müşelerınıŋ, qūqyq qorǧau orga­ny
   jäne arnauly memlekettık organ qyzmetkerlerı men jūmys­kerlerınıŋ, äskeri qyzmetşılerdıŋ saiasi partiia men käsıptık odaqta boluǧa, qandai da bır saiasi partiiaǧa nemese qoǧamdyq-saiasi qozǧalysqa qoldau körsetuge ne syni pıkır bıldıruge qūqyǧy joq.

27-bap

1. Är adamnyŋ eŋbek etuge, qyzmet pen käsıp türın erkın taŋdauǧa qūqyǧy bar. Eŋbekke mäjbürlep tartuǧa qylmystyq nemese äkımşılık qūqyq būzuşylyq jasaǧany üşın adamdy kınälı dep tanu turaly sot aktısınıŋ negızınde, ne tötenşe jaǧdaida, ne soǧys jaǧdaiynda jol berıledı.
2. Qazaqstan Respublikasy qauipsizdik pen gigiena talaptaryna sai eŋbek jaǧdailary qūqyǧyna, eŋbegi üşin qandai da bir kemsitusiz syiaqy alu, sondai-aq äleumettik qorǧalu qūqyǧyna zaŋǧa säikes kepıldık beredı.
3. Zaŋda belgılengen täsilderdı qoldana otyryp, jeke jäne ūjymdyq eŋbek daularyn şeşu qūqyǧy tanylady.
4. Tynyǧu, jūmys uaqytynyŋ ūzaqtyǧy, demalys jäne mereke künderi, aqy tölenetın demalys qūqyǧyna zaŋmen kepildik berıledi.

28-bap

1. Tūrǧyn üige qol sūǧuǧa bolmaidy. Sot şeşiminsiz tūrǧyn üiden aiyruǧa jäne şyǧaryp jıberuge jol berilmeidi. Tūrǧyn üige basyp kiruge, ony qarap-tekseruge, tintuge zaŋda belgılengen jaǧdaida jäne közdelgen tärtippen jol beriledi.
2. Qazaqstan Respublikasynda öz azamattaryn tūrǧyn üimen qamtamasyz etuge jaǧdai jasalady. Tūrǧyn üi soǧan mūqtaj azamattardyŋ zaŋda körsetilgen sanattaryna zaŋda belgılengen normalarǧa säikes beriledi.

29-bap

1. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ zaŋdy türde alǧan kez kelgen mülkıne jeke menşik qūqyǧy bar.
2. Menşikke jäne mūragerlik qūqyqqa zaŋmen kepildık berıledı.
3. Sot şeşiminsiz eşkimdi öz mülkinen aiyruǧa bolmaidy. Zaŋmen közdelgen airyqşa jaǧdaida memleket mūqtajy üşin müliktı mäjbürlep ielıkten şyǧaruǧa onyŋ teŋ qūny ötelgen kezde jol berıledı.
4. Qazaqstan Respublikasy käsipkerlik qyzmet bostandyǧy qūqyǧyna, öz mülkin kez kelgen zaŋdy käsipkerlik qyzmet üşin erkin paidalanu qūqyǧyna kepıldık beredı. Monopolistik qyzmet zaŋmen retteledi nemese şekteledi. Josyqsyz bäsekege tyiym salynady.

30-bap

1. Neke jäne otbasy, ana, äke men bala memleket qorǧauynda bolady.
2. Neke – er men äieldıŋ memleket zaŋǧa säikes tırkegen erıktı jäne teŋ qūqyqty odaǧy.
3. Balaǧa qamqorlyq jasau jäne tärbie beru – ata-ananyŋ etene qūqyǧy äri mindeti.
4. Kämeletke tolǧan eŋbekke qabiletti balalar eŋbekke jaramsyz ata-anasyna qamqorlyq jasauǧa mindetti.

31-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamatyna jalaqy men zeinetaqynyŋ eŋ tömen mölşerıne kepildik beriledi,
   sondai-aq jasyna, nauqastanuyna, mügedektıgıne, asyrauşy­synan aiyryluyna bailanysty jäne özge de zaŋdy negizder boiynşa äleumettik qamsyzdandyruǧa kepildik beriledi.
2. Qazaqstan Respublikasynda erıktı äleumettık saqtan­dyru, özge de äleumettık qamsyzdandyru nysandary, volonterlık qyzmet pen qaiyrymdylyq qoldau tabady.

32-bap

1. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ densaulyǧyn saqtauǧa qūqyǧy bar.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattary zaŋda belgilengen medisinalyq kömektı aqy tölemei aluǧa qūqyly.
3. Memlekettık jäne jekemenşik emdeu mekemelerinde, sondai-aq jeke medisinalyq praktikamen ainalysatyn tūlǧalardan aqyly medisinalyq kömek alu zaŋda belgilengen negizderde jäne közdelgen tärtippen jüzege asyrylady.

33-bap

1. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ memlekettık oqu oryndarynda aqy tölemei orta bılım aluyna kepildik beriledi. Bastauyş jäne negızgı orta bılım mindetti.
2. Qazaqstan Respublikasy azamatynyŋ zaŋǧa säikes joǧary oqu oryndarynda joǧary bılım aluǧa qūqyǧy bar.
3. Jekemenşık oqu oryndarynda aqyly bılım alu zaŋda belgilengen negizderde jäne közdelgen tärtippen jüzege asyrylady.
4. Memleket jalpyǧa mindetti bılım beru standarttaryn belgileidi. Barlyq oqu ornynyŋ qyzmeti osy standarttarǧa säikes keluge tiıs.
5. Ruhani (dıni) bılım beru ūiymdaryn qospaǧanda, Qazaqstan Respublikasynyŋ aumaǧyndaǧy bılım beru ūiym­darynda bılım men tärbie beru jüiesı zaiyrly sipatqa ie.

34-bap

Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ beibit jinalysqa qūqyǧy bar. Būl qūqyqty paidalanu konstitusiialyq qūry­lys negızderın, adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostan­dyqtaryn qorǧau, ūlttyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu, qoǧam­dyq tärtıptı, azamattardyŋ densaulyǧy men qoǧamnyŋ adam­ger­şılık bolmysyn saqtau maqsatynda zaŋmen şekteluı mümkın.

35-bap

1. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ tikelei jäne öz ökilderi arqyly memleket isin basqaruǧa qatysuǧa, memlekettık organdar men jergilikti özin-özi basqaru organdaryna özı jüginuge, sondai-aq jeke jäne ūjymdyq ötiniş joldauǧa qūqyǧy bar.
2. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ memlekettık organdar men jergilikti özin-özi basqaru organdaryn sailauǧa jäne olarǧa sailanuǧa, sondai-aq jalpyhalyqtyq referendumǧa qatysuǧa qūqyǧy bar. Jalpyhalyqtyq referendum ötkızu tärtıbı konstitusiialyq zaŋda
   aiqyndalady.
3. Sot äreketke qabıletsız dep tanyǧan Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ, sondai-aq sot ükımımen bas bostandyǧynan aiyru oryndarynda jazasyn ötep jürgen Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ sailauǧa, jalpyhalyqtyq referendumǧa qatysuǧa qūqyǧy
   joq.

Sot äreketke qabıletsız dep tanyǧan Qazaqstan Respubli­kasy azamattarynyŋ, sottalǧandyǧy zaŋda belgılengen tärtıp­pen joiylmaǧan nemese alynbaǧan Qazaqstan Respublika­sy azamattarynyŋ, sondai-aq sybailas jemqor­lyq qylmys nemese sybailas jemqorlyq qūqyq būzuşylyq jasauǧa qa­tys­ty kınäsın sot zaŋda belgılengen tärtıppen tanyǧan Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ sailanuǧa qūqyǧy joq.

4. Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ memlekettık qyzmetke kiruge teŋ qūqyǧy bar. Memlekettık qyzmetşi lauazymyna kandidatqa qoiylatyn talaptar zaŋǧa säikes lauazymdyq mindetınıŋ sipatyna ǧana qatysty bolady.

36-bap

1. Är adam Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy men zaŋnamasyn saqtauǧa, basqa adamdardyŋ qūqyqtaryn, bostandyqtaryn, ar-namysy men qadir-qasietin qūrmetteuge mindetti.
2. Är adam Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettık rämızderın qūrmetteuge mindetti.

37-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattary tabiǧatty saqtauǧa jäne tabiǧi bailyqqa ūqypty qarauǧa mındettı.
2. Memleket adamnyŋ ömir süruine jäne densaulyǧyna qolaily bolatyn qorşaǧan ortany qorǧaudy maqsat etedı.
3. Adam ömiri men densaulyǧyna, qorşaǧan ortaǧa qater töndiretin faktılerdı, män-jailardy lauazymdy adamdardyŋ jasyruy zaŋǧa säikes jauaptylyqqa alyp keledı.

38-bap

Zaŋdy türde belgilengen salyqtardy, alymdardy jäne özge de mindetti tölemderdi töleu – är adamnyŋ boryşy men mindeti.

39-bap

1. Qazaqstan Respublikasyn qorǧau – onyŋ är azamatynyŋ qasietti paryzy men mindeti.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattary äskeri qyzmettı zaŋda belgilengen türde jäne közdelgen tärtippen ötkeredı.

40-bap

Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattary tarihi jäne mädeni mūranyŋ saqtaluyna qamqor boluǧa, tarih pen mädeniet eskertkişterine ūqypty qarauǧa mindetti.

41-bap

1. Adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtary konstitusiialyq qūrylys negızderın, adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn qorǧau, ūlttyq qauıpsızdıktı qamtamasyz etu, qoǧamdyq tärtipti, azamattardyŋ densaulyǧy men qoǧamnyŋ adamgerşılık bolmysyn saqtau maqsatynda tek zaŋmen jäne qajettı şamada ǧana şektelui mümkin.
2. Etnosaralyq jäne konfessiiaaralyq tatulyqty būzuǧa alyp keletın äreket konstitusiialyq emes dep tanylady.
3. Azamattardyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn saiasi sebeptermen şekteuge jol berılmeidı. Qazaqstan Respublikasy Konstitusiiasynyŋ 12, 14, 16, 17, 20, 22, 25-baptarynda közdelgen qūqyqtar men bostandyqtar eşbır jaǧdaida şektelmeuge tiıs.

III bölım

Prezident

42-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı – memleket basşysy, memlekettıŋ ışkı jäne syrtqy saiasatynyŋ negızgı baǧyttaryn aiqyndaityn, Qazaqstan atynan el ışınde jäne halyqaralyq qatynastarda ökıldık etetın eŋ joǧary lauazymdy tūlǧa.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı – halyq pen memlekettık bilık bırlıgınıŋ, Konstitusiianyŋ myzǧymas­tyǧynyŋ, adamnyŋ jäne Qazaqstan Respublikasy azamatynyŋ qūqyqtary men bostandyqtarynyŋ nyşany ärı
   kepılı.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı memlekettık bilıktıŋ barlyq tarmaǧynyŋ üilesımdı ärı kedergısız jūmys ısteuın, bilık organdarynyŋ bırtūtas Qazaqstan halqynyŋ aldyndaǧy jauapkerşılıgın qamtamasyz etedı.

43-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentın Qazaqstan Respublikasynyŋ kämeletke tolǧan azamattary konstitusiia­lyq zaŋǧa säikes jalpyǧa bırdei, teŋ jäne töte sailau qūqyǧy negızınde jasyryn dauys beru arqyly jetı jyl merzımge sailaidy.

Konstitusiiaǧa säikes bır adam bır retten artyq Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı bolyp sailana almaidy.

2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı bolyp tumysynan Qazaqstan Respublikasynyŋ azamaty bolyp tabylatyn, qyryq jasqa tolǧan, memlekettık tıldı jetık meŋgergen, Qazaqstanda soŋǧy on bes jyl boiy tūratyn, joǧary bılımı bar jäne memlekettık qyzmette nemese sailanbaly memlekettık lauazymda kemınde bes jyl jūmys ıstegen Qazaqstan Respublikasynyŋ azamaty sailana
   alady.
3. Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ kezektı sai­lauy onyŋ ökılettık merzımı aiaqtalǧanǧa deiın ekı aidan keşık­tırılmei ötkızıledı jäne Qazaqstan Respublikasy Qūryltaiy­nyŋ jaŋa qūramyn sailau merzımımen tūspa-tūs kelmeuge tiıs.
4. Dauys beruge qatysqan sailauşylardyŋ elu paiyzynan astam dauysyn alǧan kandidat sailandy dep sanalady. Kandidattardyŋ eşqaisysy elu paiyzdan astam dauys ala almasa, eŋ köp dauys sanyn alǧan ekı kandidat qaita dauysqa salynady. Dauys beruge qatysqan sailauşylardyŋ eŋ köp dauys sanyn alǧan kandidat sailandy dep sanalady.
5. Osy baptyŋ 1-tarmaǧynyŋ erejelerı özgermeidı.

44-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı: «Qazaqstan halqyna adal qyzmet etuge, Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy men zaŋdaryn qataŋ saqtauǧa, Qazaqstan Respub­likasy azamattarynyŋ qūqyqtary men bostandyq­taryna kepıldık beruge, özıme jüktelgen Qazaqstan Respublika­sy Prezidentınıŋ märtebelı mındetın adal atqaruǧa saltanatty türde ant etemın», – dep halyqqa ant bergen sätten bastap qyzmetıne kırısedı.
2. Ant beru räsımı sailau qorytyndysy jariialanǧan künnen bastap bır ai ışınde Qazaqstan Respublikasy Qūryl­taiy deputattarynyŋ, Konstitusiialyq Soty, Joǧarǧy Soty sudialarynyŋ, eks-Prezidentterınıŋ, sondai-aq qoǧam ökıl­derı men şaqyrylǧan şetel azamattarynyŋ qatysuymen ötkı­zıledı. Konstitusiianyŋ 51-babynda közdelgen jaǧdaida Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaǧan tūlǧa Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz erkımen ornynan tüsuıne, densaulyq jaǧdaiyna qarai öz mındetterın atqaruǧa tūraqty qabıletınıŋ bolmauyna nemese qyzmetınen ketırıluıne bailanysty merzımınen būryn lauazymynan bosatylǧan ne qaitys bolǧan künnen bastap jetı kün ışınde ant beredı.
3. Jaŋadan sailanǧan Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qyzmetıne kırısken sätten bastap, sondai-aq Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz erkımen ornynan tüsuıne, densaulyq jaǧdaiyna qarai öz mındetterın atqaruǧa tūraqty qabıletınıŋ bolmauyna nemese qyzmetınen ketırıluıne bailanysty merzımınen būryn lauazymynan bosatylǧan ne qaitys bolǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasy Prezi­den­tınıŋ ökılettıgı toqtatylady. Qyzmetınen ketırılgenderden basqa, Qazaqstan Respublikasynyŋ barlyq būrynǧy Prezident­terınıŋ Qazaqstan Respublikasynyŋ eks-Prezidentı ataǧy bolady.

45-bap

1. Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ öz ökılettıgı kezeŋınde ökıldı organnyŋ deputaty bolyp sailanuǧa, özge de aqy tölenetın lauazymdy atqaruǧa, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruǧa, sondai-aq saiasi partiiada boluǧa qūqyǧy joq.
2. Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ jaqyn tuystarynyŋ memlekettık saiasi qyzmetşı lauazymynda, kvazimemlekettık sektor subektılerınıŋ basşy lauazymynda boluǧa qūqyǧy joq.

46-bap

Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı:

1) Qazaqstan halqyna eldegı jaǧdai men Qazaqstan Respublikasynyŋ ışkı jäne syrtqy saiasatynyŋ negızgı baǧyttary turaly joldau jasaidy;

2) deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen berılgen Qūryltai kelısımımen Qazaqstan Respublikasynyŋ Vise-Prezidentın taǧaiyndaidy; Vise-Prezidenttı lauazymynan bosatady, onyŋ ökılettıgın aiqyndaidy.

Konstitusiianyŋ 62-babynyŋ 3-tarmaǧynda közdelgen jaǧdailardy qospaǧanda, Vise-Prezidenttı taǧaiyndauǧa kelısım beruden qaita bas tartylǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltaidy taratuǧa qūqyly;

3) Qazaqstan Respublikasy Qūryltaiynyŋ kezektı jäne kezekten tys sailauyn taǧaiyndaidy; Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasyn şaqyrady jäne onyŋ deputattarynyŋ Qazaqstan halqyna beretın antyn qabyldaidy; Qūryltaidyŋ kezekten tys sessiiasyn şaqyrady; Qūryltai ūsynǧan zaŋǧa bır ai ışınde qol qoiady, zaŋdy halyqqa jariialaidy nemese zaŋdy ne onyŋ jekelegen baptaryn qaita talqylap, dauysqa salu üşın qaitarady;

4) Qūryltaida ökıldıgı bar saiasi partiialar fraksiiala­rymen konsultasiiadan keiın Qazaqstan Respublikasy Premer-Ministrınıŋ kandidaturasyn kelısım beru üşın Qū­ryltaidyŋ qarauyna ūsynady; deputattardyŋ jalpy sa­nynyŋ köpşılık dauysymen berılgen Qūryltai kelısımı­men Premer-Ministrdı taǧaiyndaidy; Premer-Ministrdı lauazymynan bosatady; Premer-Ministrdıŋ ūsynuymen Ükımet qūrylymyn aiqyndaidy; Qūryltaimen konsultasiiadan keiın Premer-Ministr ūsynǧan Ükımet müşelerın taǧaiyndaidy; syrtqy ıster, qorǧanys, ışkı ıster ministrlerın derbes taǧaiyndaidy; Ükımet müşelerın lauazymynan bosatady; Ükımet müşelerınıŋ antyn qabyldaidy; asa maŋyzdy mäseleler boiynşa Ükımet otyrystaryna töraǧalyq etedı.

Konstitusiianyŋ 62-babynyŋ 3-tarmaǧynda közdelgen jaǧdailardy qospaǧanda, Premer-Ministrdı taǧaiyndauǧa kelısım beruden qaita bas tartylǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltaidy taratuǧa qūqyly;

5) Qazaqstan Respublikasy Konstitusiialyq Sotynyŋ Töraǧasyn, Joǧarǧy Sotynyŋ Töraǧasyn, Ūlttyq Bankınıŋ Töraǧasyn, Bas Prokuroryn, Ūlttyq qauıpsızdık komitetınıŋ Töraǧasyn, Ortalyq sailau komissiiasynyŋ Töraǧasyn, Joǧary auditorlyq palatasynyŋ Töraǧasyn, Joǧary Sot Keŋesınıŋ Töraǧasyn, Memlekettık küzet qyzmetınıŋ Bastyǧyn, Qazaqstan Respublikasyndaǧy Adam qūqyqtary jönındegı uäkıldı taǧaiyndaidy jäne olardy lauazymynan bosatady;

6) Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne tıkelei baǧynatyn jäne esep beretın memlekettık organdardy qūrady, taratady jäne qaita qūrady, olardyŋ basşylaryn taǧaiyndaidy jäne lauazymynan bosatady;

7) Qazaqstan Respublikasy diplomatiialyq ökıldıkterınıŋ basşylaryn taǧaiyndaidy jäne kerı şaqyryp alady;

8) deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen berılgen Qūryltai kelısımımen Konstitusiialyq Sottyŋ on sudiasyn segız jyl merzımge, Ortalyq sailau komissiiasynyŋ alty müşesın bes jyl merzımge, Joǧary auditorlyq palatanyŋ segız müşesın bes jyl merzımge taǧaiyndaidy; olardy lauazymynan bosatady.

Konstitusiianyŋ 62-babynyŋ 3-tarmaǧynda közdelgen jaǧdailardy qospaǧanda, Konstitusiialyq Sot sudialaryn, Ortalyq sailau komissiiasy men Joǧary auditorlyq palata müşelerın taǧaiyndauǧa kelısım beruden qaita bas tartylǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltaidy taratuǧa qūqyly;

9) Qazaqstan Respublikasy Qaruly Küşterınıŋ Joǧarǧy Bas Qolbasşysy bolyp tabylady, Qaruly Küşterdıŋ joǧary qolbasşylyǧyn taǧaiyndaidy jäne lauazymynan bosatady;

10) jalpyhalyqtyq referendum ötkızu turaly şeşım qabyldaidy;

11) adamnyŋ jäne Qazaqstan Respublikasy azamatynyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn qorǧau, ūlttyq qauıpsızdıktı, memlekettıŋ Egemendıgı men tūtastyǧyn qamtamasyz etu müddesınde Konstitusiialyq Sotqa küşıne engen zaŋnyŋ nemese özge de qūqyqtyq aktınıŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın qarau turaly jäne Konstitusiianyŋ 93-babynda közdelgen jaǧdaida qorytyndy beru turaly ötınış jıberedı;

12) Qazaqstan Respublikasynyŋ atynan kelıssözder jürgızedı jäne halyqaralyq şarttarǧa qol qoiady; ratifika­siialyq gramotalarǧa qol qoiady; şet memleketterdıŋ
Qazaq­stan Respublikasynda akkredittelgen diplomatiialyq ökıl­dık­­terı basşylarynyŋ, sondai-aq halyqaralyq ūiym basşyla­­rynyŋ senım jäne kerı şaqyryp alu gramotalaryn qabyldaidy;

13) memlekettık nagradalardy, qūrmettı ataqtardy belgıleidı;

14) memlekettık nagradalarmen marapattaidy, qūrmettı ataqtardy, joǧary äskeri jäne özge de ataqtardy, synyptyq şenderdı, diplomatiialyq därejelerdı, bılıktılık synyptaryn beredı;

15) Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattyǧy mäselesın, saiasi baspana beru mäselesın şeşedı;

16) keşırım berudı jüzege asyrady;

17) Qazaqstan Respublikasynyŋ Täuelsızdıgı men aumaǧynyŋ tūtastyǧyna, ışkı saiasi tūraqtylyǧyna, azamatta­rynyŋ qauıpsızdıgıne tıkelei qater tönse jäne būl memlekettık konstitusiialyq organdardyŋ jūmys ısteuın būzuǧa alyp kelse, Qazaqstan Respublikasynyŋ Premer-Ministrımen jäne Qūryltaiy Töraǧasymen resmi konsultasiiadan keiın Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda nemese jekelegen aimaqtarynda tötenşe jaǧdai engızudı, Qazaqstan Respublikasynyŋ Qaruly Küşterın qoldanudy qosa alǧanda, osy män-jailar talap etetın şaralardy qabyldaidy;

18) Qazaqstan Respublikasyna qarsy agressiia jasalǧan ne onyŋ qauıpsızdıgıne syrttan tıkelei qater töngen jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda nemese onyŋ jekelegen aimaqtarynda soǧys jaǧdaiyn engızedı, ışınara ne jalpy jūmyldyru jariialaidy, būl jönınde Qazaqstan Respublikasynyŋ Qūryltaiyna dereu habarlaidy;

19) özıne baǧynatyn Memlekettık küzet qyzmetın qūrady;

20) Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ Äkımşılıgın qūrady;

21) Qauıpsızdık Keŋesın, özge de konsultativtık-keŋesşı organdardy, sondai-aq Joǧary Sot Keŋesın qūrady;

22) Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy men zaŋdaryna säikes basqa da ökılettıkterdı jüzege asyrady.

47-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Konstitusiia men zaŋdar negızınde jäne olardyŋ oryndaluy üşın Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda mındettı küşı bar jarlyqtar men ökımder şyǧarady.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltai ökılettıgı merzımınen būryn toqtatylyp, ol uaqytşa bolmaǧan kezeŋde Qazaqstan Respublikasynyŋ konstitusiialyq zaŋ küşı nemese zaŋ küşı bar jarlyqtar şyǧarady.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qol qoiǧanǧa deiın zaŋdardy Qūryltai Töraǧasy men Premer-Ministr aldyn ala qol qoiyp bekemdeidı jäne olarǧa zaŋdardyŋ Konsti­tusiia men zaŋdarǧa säikestıgı üşın jauaptylyq jükteledı.

Ükımet bastamasymen şyǧarylatyn Qazaqstan Respubli­kasy Prezidentınıŋ aktılerın Premer-Ministr aldyn ala qol qoiyp bekemdeidı jäne oǧan aktılerdıŋ Konstitusiia men zaŋdarǧa säikestıgı üşın jauaptylyq jükteledı.

48-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne, onyŋ ar-namysy men qadır-qasietıne qol sūǧylmaidy.

Memleketke opasyzdyq jasaudy qospaǧanda, Prezident ökılettıgın atqaru kezındegı äreketı üşın Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qylmystyq jäne äkımşılık jauaptylyqqa tartylmaidy.

2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı men onyŋ otbasyn qamtamasyz etu, qyzmet körsetu jäne küzetu memleket esebınen jüzege asyrylady.
3. Osy baptyŋ erejelerı Qazaqstan Respublikasynyŋ eks-Prezidentterıne qoldanylady.

49-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Vise-Prezidentın deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen berılgen Qazaqstan Respublikasy Qūryltaiynyŋ kelısımımen Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy.
2. Vise-Prezidenttıŋ öz ökılettıgı kezeŋınde ökıldı organnyŋ deputaty bolyp sailanuǧa, özge de aqy tölenetın lauazymdy atqaruǧa, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruǧa, sondai-aq saiasi partiiada boluǧa qūqyǧy joq.
3. Vise-Prezident Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ tapsyrmasy boiynşa Qūryltaimen, Ükımetpen jäne basqa da memlekettık organdarmen özara ıs-qimyl jasau kezınde Prezident atynan ökıldık etedı, sondai-aq Prezident aiqyndaityn özge de ökılettıkterdı jüzege asyrady.

50-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiialyq Sotyna mälımdeme beru arqyly öz erkımen ornynan tüsuge qūqyly. Konstitusiialyq Sot Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ornynan tüsu turaly mälımdemenı özı jäne öz erkımen bergenın rastaidy. Konstitusiialyq Sot qorytyndy bergen sätten bastap Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz erkımen ornynan tüsuıne bailanysty lauazymynan bosatyldy dep sanalady.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı densaulyǧyna bailanysty öz mındetterın atqaruǧa tūraqty qabıletı bolmaǧan jaǧdaida merzımınen būryn lauazymynan bosaty­luy mümkın. Būl jaǧdaida Qūryltai deputattardan jäne tiıstı medisina salalarynyŋ mamandarynan tūratyn komissiia qūrady. Merzımınen būryn bosatu turaly şeşım komissiianyŋ qorytyndysy negızınde jäne Konstitusiialyq Sottyŋ belgılengen konstitusiialyq räsımderdıŋ saqtalǧany turaly qorytyndysy negızınde Qūryltai otyrysynda deputattardyŋ jalpy sanynyŋ kemınde törtten üşınıŋ dauysymen qabyldanady.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz ökılettıgın atqaru kezındegı äreketı üşın memleketke opasyzdyq jasaǧanda ǧana jauapty bolady jäne būl üşın Qūryltai ony qyzmetınen ketıruı mümkın. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne memleketke opasyzdyq jasady dep aiyp taǧu jäne ony tergep-tekseru turaly bastamany Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten bırı köteredı. Būl mäsele boiynşa şeşım Qūryltai deputattarynyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen qabyldanady. Qūryltai taǧylǧan aiypty tergep-tekserudı ūiymdastyrady jäne onyŋ nätijelerı Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen Qūryltai otyrysynyŋ qarauyna şyǧarylady. Būl mäsele boiynşa tüpkılıktı şeşım Joǧarǧy Sottyŋ aiyp taǧudyŋ negızdılıgı turaly qorytyndysy jäne Konstitusiialyq Sottyŋ belgılengen konstitusiialyq räsımderdıŋ saqtalǧany turaly qorytyndysy bolǧan jaǧdaida Qūryltai otyrysynda deputattardyŋ jalpy sanynyŋ kemınde törtten üşınıŋ dauysymen qabyldanady. Aiyp taǧylǧan sätten bastap ekı ai ışınde tüpkılıktı şeşım qabyldanbasa, būl Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne qarsy aiypty qabyldanbady dep tanuǧa alyp keledı. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne memleketke opasyzdyq jasady dep taǧylǧan aiyptyŋ kez kelgen satyda qabyldanbauy osy mäselenı qarauǧa bastamaşy bolǧan Qūryltai deputattarynyŋ ökılettıgın merzımınen būryn toqtatuǧa alyp keledı.
4. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentın qyzmetınen ketıru turaly mäsele Qūryltaidyŋ ökılettıgın merzımınen būryn toqtatu mäselesın qarau kezeŋınde ūsynylmaidy.

51-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz erkımen ornynan tüsuıne, densaulyq jaǧdaiyna qarai öz mındetterın atqaruǧa tūraqty qabıletınıŋ bolmauyna nemese Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qyzmetınen ketırıluıne bailanysty merzımınen būryn lauazymynan bosatylǧan, sondai-aq qaitys bolǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgı Vise-Prezidentke ötedı; Vise-Prezidenttıŋ densaulyq jaǧdaiyna nemese jeke sipattaǧy özge de sebepterge bailanysty Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldauy mümkın bolmaǧan kezde Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgı Qūryltai Töraǧasyna ötedı; Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın Qūryltai Töraǧasynyŋ qabyldauy mümkın bolmaǧan kezde Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgı Premer-Ministrge ötedı.

Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaudan bas tartu jönınde şeşım qabyldaǧan tūlǧa Konstitusiialyq Sotqa Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaudan bas tartu turaly mälımdeme beredı. Konstitusiialyq Sot Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaudan bas tartu turaly mälımdemenı osy tūlǧanyŋ özı jäne öz erkımen bergenın rastaidy jäne qorytyndy beredı.

Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaǧan tūlǧa tiısınşe Vise-Prezident, Qūryltai Töraǧasy, Premer-Ministr ökılettıgın doǧarady. Būl jaǧdaida bos memlekettık lauazymdarǧa ornalasu Konstitusiia­da közdelgen tärtıppen jüzege asyrylady.

2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz erkımen ornynan tüsuıne, densaulyq jaǧdaiyna qarai öz mındetterın atqaruǧa tūraqty qabıletınıŋ bolmauyna nemese Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qyzmetınen ketırıluıne bailanysty merzımınen būryn lauazymynan bosatylǧan ne qaitys bolǧan künnen bastap jetı kün ışınde Qūryltai Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ sailauyn ötkızu turaly jariialaidy. Sailau Qūryltai tiıstı şeşım qabyldaǧan künnen bastap ekı ai ışınde ötkızıledı.
3. Osy baptyŋ 1-tarmaǧyna säikes Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ökılettıgın qabyldaǧan tūlǧanyŋ Konstitusiiaǧa özgerıster men tolyqtyrular engızuge bastama jasauǧa, sondai-aq Qūryltaidy taratuǧa qūqyǧy joq.

IV bölım

Qūryltai

52-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Qūryltaiy – zaŋ şyǧaru bilıgin jüzege asyratyn Qazaqstan Respublikasynyŋ joǧary ökildi organy.
2. Qūryltaidyŋ ökılettıgı onyŋ bırınşı sessiiasy aşylǧan kezden bastalady jäne jaŋadan şaqyrylǧan Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasynyŋ jūmysy bastalǧan kezde aiaqtalady.
3. Qūryltaidyŋ ökılettıgı Konstitusiiada közdelgen jaǧdaida jäne belgılengen tärtıppen merzımınen būryn toqtatyluy mümkın.
4. Qūryltaidyŋ ūiymdastyryluy men qyzmetı, onyŋ deputattarynyŋ qūqyqtyq jaǧdaiy konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

53-bap

1. Qūryltai bırtūtas jalpyūlttyq sailau okrugınıŋ aumaǧy boiynşa proporsiialy ökıldık jüie negızınde konstitusiialyq zaŋda belgılengen tärtıppen sailanatyn bır jüz qyryq bes deputattan tūrady.
2. Qūryltai deputattarynyŋ ökılettık merzımı – bes jyl.

54-bap

1. Qūryltai deputattary jalpyǧa bırdei, teŋ jəne töte sailau qūqyǧy negızınde jasyryn dauys beru arqyly sailanady. Qūryltai deputattarynyŋ kezektı sailauy jūmys ıstep tūrǧan Qūryltai şaqyrylymynyŋ ökılettık merzımı aiaqtalǧanǧa deiın ekı aidan keşıktırılmei ötkızıledı.
2. Qūryltai deputattarynyŋ kezekten tys sailauy Qūryltaidyŋ ökılettıgı merzımınen būryn toqtatylǧan künnen bastap ekı ai ışınde ötkızıledı.
3. Jiyrma bes jasqa tolǧan, Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattyǧy bar, onyŋ aumaǧynda soŋǧy on jyl boiy tūraqty tūryp jatqan adam Qūryltai deputaty bola alady.
4. Qūryltai deputattarynyŋ sailauy konstitusiialyq zaŋmen retteledı.
5. Qūryltai deputattary Qazaqstan halqyna ant beredı.

55-bap

1. Qūryltai deputattary onyŋ jūmysyna qatysuǧa mındettı. Qūryltaida deputattyŋ jeke özı dauys beredı. Deputat Qūryltai men onyŋ organdarynyŋ otyrystaryna däleldı sebepsız üş retten artyq qatyspasa, sol siiaqty dauys beru qūqyǧyn basqaǧa berse, būl zaŋda belgılengen jazalau şaralaryn qoldanuǧa alyp keledı.
2. Qūryltai deputatynyŋ basqa ökıldı organnyŋ deputaty boluǧa, oqytuşylyq, ǧylymi, şyǧarmaşylyq qyzmetten basqa aqy tölenetın lauazymdy atqaruǧa, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruǧa, kommersiialyq ūiymnyŋ basşy organynyŋ nemese baiqauşy keŋesınıŋ qūramyna kıruge qūqyǧy joq. Osy talaptardy būzu deputattyŋ ökılettıgın toqtatuǧa alyp keledı.
3. Qūryltai deputatyn qylmys ornynda nemese auyr jäne asa auyr qylmys jasaǧanda ūstau jaǧdailaryn qospaǧanda, ony öz ökılettıgı merzımı ışınde Qūryltaidyŋ kelısımınsız ūstauǧa, küzetpen ūstauǧa, küştep äkeluge, sot tärtıbımen qoldanylatyn äkımşılık jazalauǧa, qylmystyq jauaptylyqqa tartuǧa bolmaidy.
4. Qūryltai deputatynyŋ ökılettıgı deputat ornynan tüsken, qaitys bolǧan, zaŋdy küşıne engen sot şeşımımen äreketke qabıletsız, qaitys bolǧan nemese habarsyz ketken dep tanylǧan jäne Konstitusiia men konstitusiialyq zaŋda közdelgen özge de jaǧdaida toqtatylady.

Qūryltai deputaty:

1) Qazaqstannan tys jerge tūraqty tūruǧa ketken;

2) özıne qatysty sottyŋ aiyptau ükımı zaŋdy küşıne engen;

3) Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattyǧy toqtatylǧan;

4) sailanǧan saiasi partiiasynan şyqqan nemese şyǧarylǧan;

5) sailanǧan saiasi partiiasy qyzmetın toqtatqan kezde mandatynan aiyrylady.

Qūryltai deputattarynyŋ ökılettıgı Qūryltai taratylǧan jaǧdaida toqtatylady.

5. Deputattarǧa jazalau şaralaryn qoldanuǧa, olardyŋ osy baptyŋ 2-tarmaǧynyŋ talaptaryn jäne deputattyq ädep qaǧidalaryn saqtauyna, sondai-aq deputattardyŋ ökılettıgın toqtatuǧa, olardy ökılettıgınen jäne qol sūǧylmau kepıldıgınen aiyruǧa bailanysty mäselelerdı daiyndau Qazaqstan Respublikasynyŋ Ortalyq sailau komissiiasyna jükteledı.

56-bap

Qūryltai:

1) konstitusiialyq zaŋdardy jäne zaŋdardy qabyldaidy;

2) Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qarsylyq bıldırgen zaŋdardy nemese zaŋ baptaryn qarsylyq jıberılgen künnen bastap bır ai merzımde qaita talqylap, dauysqa salady. Būl merzımnıŋ saqtalmauy Prezident qarsylyǧynyŋ qabyldanǧanyn bıldıredı. Eger Qūryltai konstitusiialyq zaŋdar nemese konstitusiialyq zaŋ baptary boiynşa deputattardyŋ jalpy sanynyŋ törtten üşınıŋ dauysymen, al zaŋdar nemese zaŋ baptary boiynşa deputattardyŋ jalpy sanynyŋ üşten ekısınıŋ dauysymen Prezidenttıŋ qarsylyǧyn eŋserse, Prezident bır ai ışınde konstitusiialyq zaŋǧa nemese zaŋǧa qol qoiady. Eger Prezidenttıŋ qarsylyǧy eŋserılmese, konstitusiialyq zaŋ nemese zaŋ qabyldanbady nemese Prezident ūsynǧan redaksiiada qabyldandy dep sanalady;

3) soǧys jäne bıtım mäselelerın şeşedı;

4) Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ūsynysy boiynşa beibıtşılık pen qauıpsızdıktı saqtau jönındegı halyqaralyq mındettemelerdı oryndau üşın Qazaqstan Respublikasynyŋ Qaruly Küşterın qoldanu turaly şeşım qabyldaidy;

5) Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ sailauyn jariialaidy;

6) jalpyhalyqtyq referendum taǧaiyndau turaly bastama köteredı;

7) Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen Qazaqstan Respublikasynyŋ Vise-Prezidentın taǧaiyndauǧa kelısım beredı;

8) Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen Qazaqstan Respublikasynyŋ Premer-Ministrın taǧaiyndauǧa kelısım beredı;

9) Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ Konstitusiialyq Sot sudialaryn, Ortalyq sailau komissiiasy, Joǧary audi­tor­lyq palata müşelerın taǧaiyndauyna Qūryltai deputat­tary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen kelısım beredı;

10) Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ūsynuymen Qazaqstan Respublikasy Joǧarǧy Sotynyŋ sudialaryn sailaidy jäne lauazymynan bosatady, olardyŋ antyn qabyldaidy;

11) Konstitusiialyq Sot sudialaryn, Joǧarǧy Sot sudialaryn qol sūǧylmau kepıldıgınen aiyrady;

12) Qūryltai deputatynyŋ ökılettıgın toqtatady,
sondai-aq Qazaqstan Respublikasy Bas Prokurorynyŋ ūsynuymen Qūryltai deputatyn qol sūǧylmau kepıldıgınen aiyru mäselesın şeşedı;

13) Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde besten bırınıŋ bastamasy boiynşa Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen Ükımetke senımsızdık votumyn bıldıruge qūqyly;

14) Konstitusiialyq Sottyŋ Qazaqstan Respublikasyndaǧy konstitusiialyq zaŋdylyqtyŋ jai-küiı turaly jyl saiynǧy joldauyn tyŋdaidy;

15) jylyna ekı ret Joǧary auditorlyq palata Töraǧasynyŋ esebın tyŋdaidy;

16) Ükımet pen Joǧary auditorlyq palatanyŋ respubli­kalyq biudjettıŋ atqaryluy turaly esepterın talqylaidy jäne bekıtedı. Qūryltaidyŋ respublikalyq biudjettıŋ atqaryluy turaly Ükımet esebın bekıtpeuı Qūryltaidyŋ Ükımetke senımsızdık votumyn bıldıruı dep sanalady;

17) Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten bırınıŋ bastamasymen Qazaqstan Respublikasy Ükımetı müşelerınıŋ öz qyzmetı jönındegı esepterın tyŋdauǧa qūqyly. Ükımet müşesı Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋdaryn orynda­maǧan jaǧdaida, eseptı tyŋdau qorytyndysy boiyn­şa Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten ekısınıŋ dauysymen Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne ony lauazymynan bosatu turaly ötınış bıldıru jönınde şeşım qabyldauǧa qūqyly. Būl jaǧdaida Qazaqstan Respublika­synyŋ Prezidentı Ükımet müşesın lauazymynan bosatady;

18) öz qūzyretındegı mäseleler boiynşa tyŋdau ötkızedı;

19) öz qyzmetınıŋ reglamentın qabyldaidy jäne Qūryltaidyŋ jūmysyn ūiymdastyruǧa, ışkı tärtıbıne bailanysty mäseleler boiynşa özge de şeşım qabyldaidy;

20) Qūryltaidyŋ üilestıru organyn jäne jūmys organdaryn qūrady;

21) Qūryltai komissiialaryn qūrady, töraǧalaryn sailaidy jäne lauazymynan bosatady, komissiialardyŋ qyzmetı turaly eseptı tyŋdaidy;

22) Qūryltaiǧa Konstitusiiamen jüktelgen özge de ökılettıkterdı jüzege asyrady.

57-bap

1. Qūryltaidy memlekettık tıldı jetık meŋgergen deputattar arasynan Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen jasyryn dauys beru arqyly sailanǧan Töraǧa basqarady. Qūryltai Töraǧasynyŋ lauazymyna kandi­da­turany Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı ūsynady.

Qūryltai Töraǧasyn sailaudan qaita bas tartqan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltai­dy taratuǧa qūqyly.

2. Qūryltai deputattarynyŋ jalpy sanynyŋ köpşılıgı dauys bergen jaǧdaida Qūryltai Töraǧasy lauazymynan kerı şaqyryp alynuy, sondai-aq ornynan tüsuı mümkın.
3. Qūryltai Töraǧasy:

1) Qūryltai otyrysyn şaqyrady jäne oǧan töraǧalyq etedı;

2) Qūryltaidyŋ qarauyna engızıletın mäselelerdı daiyndauǧa jalpy basşylyq etedı;

3) Qūryltai Töraǧasynyŋ orynbasarlaryn lauazymǧa sailau üşın Qūryltaiǧa kandidaturalar ūsynady;

4) Qūryltaidyŋ qyzmetınde reglamenttıŋ saqtaluyn qamtamasyz etedı;

5) Qūryltaidyŋ üilestıru organynyŋ qyzmetıne basşylyq etedı;

6) Qūryltai şyǧaratyn aktıge qol qoiady;

7) özıne Qūryltai reglamentımen jükteletın basqa da mındetterdı atqarady.

4. Konstitusiiada özgeşe közdelmese, Qūryltai Töraǧasy Qūryltai sessiiasyn aşady.
5. Qūryltai Töraǧasy öz qūzyretındegı mäseleler boiynşa ökım şyǧarady.

58-bap

1. Qūryltai sessiiasy otyrys türınde ötkızıledı.
2. Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasyn Qazaqstan Respublika­synyŋ Prezidentı sailau qorytyndysy jariialanǧan künnen bastap otyz künnen keşıktırmei şaqyrady.
3. Qūryltaidyŋ kezektı sessiiasy jylyna bır ret, qyrküiektıŋ bırınşı jūmys künı men mausymnyŋ soŋǧy jūmys künı aralyǧynda ötkızıledı.
4. Sessiia Qūryltai otyrysynda aşylady jäne jabylady. Qūryltai sessiiasyn, ädette, Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı aşady. Qūryltai sessiialary arasyndaǧy kezeŋde Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz bastamasymen, Qūryltai Töraǧasynyŋ nemese Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten bırınıŋ ūsynysymen Qūryltaidyŋ kezekten tys sessiiasyn şaqyra alady. Onda sessiiany şaqyruǧa negız bolǧan mäseleler ǧana qaraluy mümkın.
5. Qūryltai otyrysy Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten ekısı qatysqan jaǧdaida ötkızıledı.
6. Qūryltai otyrysy aşyq türde ötedı. Reglamentte közdelgen jaǧdaida otyrys jabyq türde ötkızıluı mümkın. Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ, Vise-Prezidenttıŋ, Premer-Ministrdıŋ jäne Ükımet müşelerınıŋ, Qazaqstan Halyq Keŋesı Töraǧasynyŋ, Ūlttyq Bank Töraǧasynyŋ, Bas Prokurordyŋ, Ūlttyq qauıpsızdık komitetı Töraǧasynyŋ kez kelgen otyrysqa qatysuǧa jäne söz söileuge qūqyǧy bar.

59-bap

1. Qūryltai konstitusiialyq zaŋda sany aiqyndalatyn tūraqty komitetter, sondai-aq komissiialar qūrady.
2. Komitetter men komissiialar öz qūzyretındegı mäseleler boiynşa qauly şyǧarady.

60-bap

1. Zaŋ şyǧaruǧa bastama jasau qūqyǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne, Qūryltai deputattaryna, Ükımetke, Qazaqstan Halyq Keŋesıne tiesılı jäne tek qana Qūryltaida ıske asyrylady.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı zaŋ jobalaryn qaraudyŋ basymdyǧyn aiqyndauǧa qūqyly, būl tiıstı zaŋ jobalary bırınşı kezekte ekı ai ışınde qabyldanuǧa tiıs degendı bildiredi.
3. Qūryltai:

1) jeke jäne zaŋdy tūlǧalardyŋ qūqyq subektısı boluyna, azamattyq qūqyqtary men bostandyqtaryna, jeke jäne zaŋdy tūlǧalardyŋ mındettemelerı men jauaptylyǧyna;

2) menşık rejimıne jäne özge de zattyq qūqyqtarǧa;

3) memlekettık organdar men jergılıktı özın-özı basqaru organdaryn ūiymdastyrudyŋ jäne olardyŋ qyzmetınıŋ, memlekettık jäne äskeri qyzmettıŋ negızderıne;

4) salyq saluǧa, alymdar men basqa da mındettı tölemderdı belgıleuge nemese olardyŋ küşın joiuǧa;

5) respublikalyq biudjet, memlekettık qaryz, Qazaqstan Respublikasynyŋ ekonomikalyq jäne özge de kömek körsetu mäselelerıne;

6) sot qūrylysy men sot ısın jürgızu mäselelerıne;

7) raqymşylyq jasau mäselelerıne;

8) bılımge, ǧylymǧa, mädenietke, densaulyq saqtauǧa jäne äleumettık qamsyzdandyruǧa;

9) käsıporyndardy jäne olardyŋ mülkın jekeşelendıruge;

10) qorşaǧan ortany qorǧauǧa;

11) Qazaqstan Respublikacynyŋ äkımşılık-aumaqtyq qūrylysyna;

12) memleket qorǧanysy men qauıpsızdıgın qamtamasyz etuge;

13) Qazaqstan Respublikasynyŋ memlekettık rämızderıne;

14) halyqaralyq şarttardy ratifikasiialauǧa jäne denonsasiialauǧa;

15) memlekettık nagradalar men qūrmettı ataqtarǧa;

16) Konstitusiiaǧa säikes özge de mäselelerge qatysty asa maŋyzdy qoǧamdyq qatynastardy retteitın, negız qūrauşy qaǧidattar men normalardy belgıleitın zaŋ şyǧaruǧa qūqyly.

4. Halyqtyŋ ömırı men densaulyǧyna, konstitusiia­lyq qūrylysqa, qoǧamdyq tärtıptıŋ saqtaluyna, eldıŋ ekono­mikalyq qauıpsızdıgıne qater töndıretın jaǧdailarǧa jedel den qoiu maqsatynda Qazaqstan Respublikasynyŋ Ükımetı zaŋ şyǧaru bastamasymen engızgen zaŋ jobalaryn Qūryltai dereu qarauǧa tiıs.

Osy tarmaqtyŋ bırınşı bölıgınde közdelgen zaŋ jobalary Qūryltaiǧa engızılgen jaǧdaida Ükımet özıne jauapkerşılık ala otyryp, osy baptyŋ 3-tarmaǧynda körsetılgen mäseleler boiynşa zaŋ küşı bar uaqytşa normativtık qūqyqtyq akt qabyldauǧa qūqyly. Mūndai akt Qūryltai qabyldaǧan zaŋ küşıne engenge deiın nemese Qūryltai zaŋ jobalaryn qabyldamai tastaǧanǧa deiın qoldanysta bolady.

5. Qūryltai qabyldaǧan zaŋ on kün ışınde Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne qol qoiuǧa ūsynylady.

Qūryltai zaŋ jobasyn deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen tūtastai qabyldamai tastauǧa qūqyly. Mūndai jaǧdaida zaŋ jobasy qabyldanbady dep sanalady jäne bastamaşyǧa qaitarylady.

6. Memlekettık kırıstı qysqartudy nemese memlekettık şyǧysty ūlǧaitudy közdeitın zaŋ jobalary Ükımettıŋ oŋ qorytyndysy bolǧan kezde ǧana engızıluı mümkın. Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ zaŋ şyǧaru bastamasymen Qūryltaiǧa engızıletın zaŋ jobalary üşın mūndai qorytyndy talap etılmeidı.
7. Ükımet engızgen zaŋ jobasy qabyldanbasa, Premer-Ministr Qūryltai otyrysynda Ükımetke senım bıldıru mäselesın qoiuǧa qūqyly. Būl mäsele senım bıldıru mäselesı qoiyl­ǧan­nan bastap qyryq segız saǧattan keiın ǧana dauysqa salyna­dy. Eger senımsızdık votumy turaly ūsynys Qūryltai deputat­tary jalpy sanynyŋ köpşılık dauysyn almasa, zaŋ joba­sy dauysqa salynbai qabyldandy dep sanalady. Alaida Ükımet būl qūqyqty jylyna ekı retten artyq paidalana almaidy.

61-bap

1. Qūryltai Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda mındettı küşı bar zaŋ jäne qauly qabyldaidy.
2. Zaŋ Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı qol qoiǧannan keiın küşıne enedı.
3. Konstitusiialyq zaŋ Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasynda közdelgen mäseleler boiynşa Qūryltai deputattary jalpy sanynyŋ kemınde üşten ekısınıŋ dauysymen qabyldanady.
4. Konstitusiiada özgeşe közdelmese, Qūryltai deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen zaŋdy qabyldaidy.

Konstitusiiada özgeşe közdelmese, Qūryltai qaulysy deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen qabyldanady.

5. Zaŋdar, Qūryltai qaulylary Konstitusiiaǧa qaişy kelmeuge tiıs. Qūryltai qaulylary zaŋdarǧa qaişy kelmeuge tiıs.
6. Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋnamalyq jäne özge de normativtık qūqyqtyq aktılerın äzırleu, ūsynu, talqylau, qoldanysqa engızu jäne jariialau tärtıbı zaŋmen jäne Qūryltai reglamentımen retteledı.

62-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltai Töraǧasymen jäne Premer-Ministrmen konsultasiiadan keiın Qūryltaidy taratuǧa qūqyly.
2. Qūryltai kelısımımen taǧaiyndalatyn lauazymǧa Prezident ūsynǧan kandidaturany taǧaiyndauǧa kelısım beruden qaita bas tartylǧan, sondai-aq Qūryltai Töraǧasyn sailaudan qaita bas tartylǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltaidy taratuǧa qūqyly.
3. Qūryltaidy tötenşe jaǧdai nemese soǧys jaǧdaiy kezınde, Prezident ökılettıgınıŋ soŋǧy alty aiynda,
   sondai-aq al­dyŋǧy taratudan keiıngı bır jyl ışınde nemese Konsti­tusiianyŋ 51-babynyŋ 3-tarmaǧynda belgılengen jaǧdaida taratuǧa bolmaidy.

V bölım

Ükımet

63-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Ükımetı Qazaqstan Respubli­ka­synyŋ atqaruşy bilıgın jüzege asyrady, atqaru­şy organdar jüiesın basqarady jäne olardyŋ qyzmetıne basşylyq etedı.
2. Ükımet – alqaly organ, ol öz qyzmetınde Qazaqstan Respublika­synyŋ Prezidentı men Qūryltai aldynda jauapty.
3. Ükımet müşelerı Konstitusiianyŋ 56-babynyŋ
   17) tarmaqşasynda közdelgen jaǧdaida Qūryltaiǧa esep beredı.
4. Ükımettıŋ qūzyretı, ūiymdastyrylu jäne qyzmet tärtıbı konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

64-bap

1. Ükımettı Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Konstitusiiada közdelgen tärtıppen qūrady.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ Premer-Ministrı Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne Premer-Ministr taǧaiyndalǧannan keiın on kün ışınde Ükımettıŋ qūrylymy men qūramy turaly ūsynys engızedı.
3. Ükımet müşelerı Qazaqstan Respublikasynyŋ halqy men Prezidentıne ant beredı.

65-bap

Ükımet:

1) memlekettiŋ äleumettik-ekonomikalyq saiasatynyŋ, qorǧanys qabiletiniŋ, qauipsizdiginiŋ, qoǧamdyq tärtipti qamtamasyz etu ısınıŋ negizgi baǧyttaryn äzirleidi jäne olardyŋ jüzege asyryluyn ūiymdastyrady;

2) Qūryltaiǧa respublikalyq biudjettı jäne onyŋ atqaryluy turaly eseptı ūsynady, biudjettıŋ atqaryluyn qamtamasyz etedı;

3) Qūryltaiǧa zaŋ jobalaryn engızedı jäne zaŋdardyŋ oryndaluyn qamtamasyz etedı;

4) memlekettık menşıktı basqarudy ūiymdastyrady;

5) Qazaqstan Respublikasynyŋ syrtqy saiasatyn jürgızu şaralaryn äzırleidı;

6) ministrlıkterdıŋ, özge de ortalyq jäne jergılıktı atqaruşy organdardyŋ qyzmetıne basşylyq etedı;

7) Qazaqstan Respublikasynyŋ ministrlıkterı, özge de ortalyq jäne jergılıktı atqaruşy organdary aktılerınıŋ tolyq nemese bır bölıgınde küşın joiady ne qoldanysyn toqtata tūrady;

8) memlekettık biudjet esebınen qamtylatyn barlyq organ üşın qarjylandyrudyŋ jäne qyzmetkerlerge eŋbekaqy töleudıŋ bıryŋǧai jüiesın Qazaqstan Respublikasy Prezidentinıŋ kelısımımen bekıtedı;

9) özıne Konstitusiiamen, zaŋdarmen jäne Qazaqstan Respublikasy Prezidentinıŋ aktılerımen jüktelgen özge de funksiialardy oryndaidy.

66-bap

Qazaqstan Respublikasynyŋ Premer-Ministrı:

1) Ükımet qyzmetın ūiymdastyrady jäne basqarady, onyŋ jūmysy üşın derbes jauap beredı;

2) Ükımet qaulysyna qol qoiady;

3) Ükımet qyzmetınıŋ negızgı baǧyttary jönınde jäne onyŋ barlyq asa maŋyzdy şeşımderı turaly Prezident pen Qūryltaiǧa baiandaidy;

4) Ükımet qyzmetın ūiymdastyruǧa jäne basqaruǧa bailanysty basqa da funksiialardy oryndaidy.

67-bap

1. Ükımet müşelerı öz qūzyretı şegınde derbes şeşım qabyldaidy jäne özıne baǧynysty memlekettık organdardyŋ jūmysy üşın Premer-Ministr aldynda derbes jauap beredı. Ükımet jürgızıp otyrǧan saiasatpen kelıspeitın nemese ony ıske asyrmaityn Ükımet müşesı ornynan tüsuge ötınış beredı ne lauazymynan bosatyluǧa tiıs.
2. Ükımet müşelerınıŋ ökıldı organnyŋ deputaty boluǧa, oqytuşylyq, ǧylymi, şyǧarmaşylyq qyzmetten basqa aqy tölenetın lauazymdy atqaruǧa, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruǧa, sondai-aq Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋnamasyna säikes özınıŋ lauazymdyq mındetı bolatyn jaǧdailardy qospaǧanda, kommersiialyq ūiymnyŋ basqaruşy organynyŋ nemese baiqauşy keŋesınıŋ qūramyna kıruge qūqyǧy joq.

68-bap

1. Ükımet öz qūzyretındegı mäseleler boiynşa Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda mındettı küşı bar qauly şyǧarady.
2. Premer-Ministr Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda mındettı küşı bar ökım şyǧarady.
3. Ükımet qaulylary men Premer-Ministrdıŋ ökımderı Konstitusiiaǧa, zaŋdarǧa, Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ aktılerıne qaişy kelmeuge tiıs.

69-bap

1. Ükımet jaŋadan sailanǧan Qūryltai aldynda öz ökılettıgın doǧarady.
2. Ükımet jäne onyŋ kez kelgen müşesı özderıne jüktelgen funksiialardy odan ärı oryndau mümkın emes dep eseptese, Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne ornynan tüsu turaly mälımdeme beruge qūqyly.
3. Qūryltai Ükımetke senımsızdık votumyn bıldırgen jaǧdaida Ükımet Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne ornynan tüsu turaly mälımdeidı.
4. Ornynan tüsudı qabyldau nemese qabyldamau turaly mäselenı Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı on kün ışınde qaraidy.
5. Ornynan tüsudı qabyldau Ükımettıŋ ne onyŋ tiıstı müşesınıŋ ökılettıgı toqtatylǧanyn bıldıredı.
   Premer-Ministrdıŋ ornynan tüsuın qabyldau bükıl Ükımettıŋ ökılettıgı toqtatylǧanyn bıldıredı.
6. Ükımettıŋ nemese onyŋ müşesınıŋ ornynan tüsuı qabyldanbaǧan jaǧdaida Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı oǧan mındetterın odan ärı atqarudy tapsyrady.
7. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz bastamasymen Ükımettıŋ ökılettıgın toqtatu turaly şeşım qabyldauǧa jäne onyŋ kez kelgen müşesın lauazymynan bosatuǧa qūqyly. Premer-Ministrdı lauazymynan bosatu bükıl Ükımettıŋ ökılettıgı toqtatylǧanyn bıldıredı.

VI bölım

Qazaqstan Halyq Keŋesı

70-bap

1. Qazaqstan Halyq Keŋesı – Qazaqstan Respublikasy halqynyŋ müddesın bıldıretın joǧary konsultativtık organ.
2. Qazaqstan Halyq Keŋesı Qazaqstan Respublikasynyŋ azamattarynan qūralady.
3. Qazaqstan Halyq Keŋesın qūru, onyŋ qūramyn qalyptastyru tärtıbı, ökılettıgı jäne qyzmetınıŋ ūiymdasty­ry­luy konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

71-bap

Qazaqstan Halyq Keŋesı:

1) memlekettıŋ ışkı saiasatynyŋ negızgı baǧyttary, qoǧamdyq kelısımdı, jalpyūlttyq bırlık pen yntymaqty nyǧaitu, Qazaqstan Respublikasy qyzmetınıŋ negız qūrauşy qaǧidattaryn jäne jalpyūlttyq qūndylyqtardy ılgerıletu jönınde ūsynystar men ūsynymdar äzırleidı;

2) Qūryltaiǧa zaŋ jobalaryn engızedı;

3) jalpyhalyqtyq referendum taǧaiyndau turaly bastama köteredı;

4) konstitusiialyq zaŋǧa säikes özge de ökılettıkterdı jüzege asyrady.

VII bölım

Konstitusiialyq Sot

72-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiialyq Soty –
   konstitusiialyq baqylaudy jüzege asyratyn jäne bükıl el aumaǧynda Qazaqstan Respublikasy Konstitusiiasynyŋ üstemdıgın qamtamasyz etetın täuelsız memlekettık organ.
2. Konstitusiialyq Sot Töraǧa men on sudiadan tūrady. Olardyŋ ökılettık merzımı – segız jyl.

Konstitusiiaǧa säikes bır adam bır retten artyq Konstitusiialyq Sot sudiasy bolyp taǧaiyndalmaidy.

3. Konstitusiialyq Sot Töraǧasyn Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy jäne ol ökılettık merzımı ışınde Konstitusiialyq Sot sudiasy da bolady.

Konstitusiiaǧa säikes bır adam bır retten artyq Konstitusiialyq Sot Töraǧasy bolyp taǧaiyndalmaidy.

4. Konstitusiialyq Sot sudialaryn deputattardyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen berılgen Qūryltai kelısımımen Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy.

Konstitusiialyq Sot Töraǧasynyŋ orynbasaryn Konstitusiialyq Sot Töraǧasynyŋ ūsynuymen Konstitusiia­lyq Sot sudialary arasynan Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy.

5. Konstitusiialyq Sot sudiasynyŋ deputat mandatyn qatar alyp jüruıne, oqytuşylyq, ǧylymi, şyǧarmaşylyq qyzmetten basqa aqy tölenetın lauazymdy atqaruyna, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruyna, sondai-aq kommersiia­lyq ūiymnyŋ basqaruşy organynyŋ nemese baiqauşy keŋesınıŋ qūramyna kıruıne bolmaidy.
6. Konstitusiialyq Sot Töraǧasy men sudialaryn qylmys ornynda nemese auyr jäne asa auyr qylmys jasaǧanda ūstau jaǧdailaryn qospaǧanda, olardy öz ökılettıgı merzımı ışınde tiısınşe Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ne Qūryltaidyŋ kelısımınsız ūstauǧa, küzetpen ūstauǧa, küştep äkeluge, sot tärtıbımen qoldanylatyn äkımşılık jazalauǧa, qylmystyq jauaptylyqqa tartuǧa bolmaidy.
7. Konstitusiialyq Sottyŋ ūiymdastyryluy jäne qyzmetı konstitusiialyq zaŋmen retteledı.

73-bap

1. Konstitusiialyq Sot Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ, Qūryltai Töraǧasynyŋ, Qūryltai deputatta­rynyŋ jalpy sanynyŋ kemınde besten bırınıŋ,
   Premer-Ministrdıŋ ötınışı boiynşa:

1) dau tuyndaǧan jaǧdaida Prezidenttıŋ, Qūryltai deputattarynyŋ sailauyn jäne jalpyhalyqtyq referendum­dy ötkızudıŋ dūrystyǧy mäselesın şeşedı;

2) Prezident qol qoiǧanǧa deiın Qūryltai qabyldaǧan zaŋdardyŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın qaraidy;

3) Qūryltai qabyldaǧan qaulylardyŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın qaraidy;

4) halyqaralyq şarttardy ratifikasiialaǧanǧa deiın olardyŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın qaraidy;

5) halyqaralyq ūiymdar men olardyŋ organdary şeşımderınıŋ oryndaluynyŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın qaraidy;

6) Konstitusiia normalaryna resmi tüsındırme beredı;

7) Konstitusiianyŋ 50-babynyŋ 2 jäne 3-tarmaqtarynda belgılengen jaǧdailarda qorytyndy beredı.

2. Konstitusiialyq Sot Konstitusiianyŋ 46-babynyŋ 11) tarmaqşasynda közdelgen jaǧdaida – Prezidenttıŋ ötinişin, sondai-aq Konstitusiianyŋ 79-babynda belgilengen jaǧdaida sottyŋ ötinişin qaraidy.
3. Konstitusiialyq Sot Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ Konstitusiiada közdelgen qūqyqtary men bostandyqtaryna tıkelei qatysty Qazaqstan Respublikasy normativtık qūqyqtyq aktılerınıŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın olardyŋ ötınışterı boiynşa qaraidy.

Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ Konstitusiialyq Sotqa jügınu tärtıbı men şarttary konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

4. Konstitusiialyq Sot osy baptyŋ 1-tarmaǧynyŋ 4), 5) jäne 6) tarmaqşalarynda körsetılgen mäselelerdı, sondai-aq Qazaqstan Respublikasynyŋ normativtık qūqyqtyq aktılerınıŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın Bas Prokurordyŋ ötınışı boiynşa qaraidy.
5. Konstitusiialyq Sot adamnyŋ jäne azamattyŋ Konstitusiiada bekıtılgen qūqyqtary men bostandyqtaryna qatysty Qazaqstan Respublikasynyŋ normativtık qūqyqtyq aktılerınıŋ Konstitusiiaǧa säikestıgın Adam qūqyqtary jönındegı uäkıldıŋ ötınışı boiynşa qaraidy.
6. Konstitusiialyq Sot Konstitusiianyŋ 50-babynyŋ 1-tarmaǧynda jäne 51-babynyŋ 1-tarmaǧynda belgılengen jaǧdailarda qorytyndy beredı.

74-bap

1. Konstitusiianyŋ 73-baby 1-tarmaǧynyŋ 1) tarmaqşa­synda körsetılgen mäseleler boiynşa Konstitusiialyq Sotqa ötınış berılgen jaǧdaida tiısınşe Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ qyzmetıne kırısuı, Qūryltaidyŋ sailanǧan deputattaryn tırkeu, jalpyhalyqtyq referendum qorytyndysyn şyǧaru toqtatyla tūrady.
2. Konstitusiianyŋ 73-baby 1-tarmaǧynyŋ 2) jäne 4) tarmaqşalarynda körsetılgen mäseleler boiynşa Konstitusiialyq Sotqa ötınış berılgen jaǧdaida tiıstı aktılerge qol qoiu ne olardy ratifikasiialau merzımınıŋ ötuı toqtatyla tūrady.
3. Konstitusiialyq Sot öz şeşımın konstitusiialyq zaŋda belgılengen merzımde şyǧarady.

75-bap

1. Konstitusiiaǧa säikes kelmeidı dep tanylǧan zaŋdar men halyqaralyq şarttarǧa qol qoiylmaidy ne ratifikasiialanbaidy jäne olar qoldanysqa engızılmeidı.
2. Konstitusiiaǧa säikes kelmeidı dep tanylǧan, onyŋ ışınde adamnyŋ jäne azamattyŋ Konstitusiiada bekıtılgen qūqyqtary men bostandyqtaryna nūqsan keltıredı dep tanylǧan zaŋdar men özge de normativtık qūqyqtyq aktıler, olardyŋ jekelegen erejelerı Konstitusiialyq Sot şeşım qabyldaǧan künnen nemese ol belgılegen künnen bastap qoldanysyn toqtatady jäne qoldanylmauǧa tiıs.

Konstitusiialyq Sot bergen tüsındırmede Konstitusiiaǧa säikes keledı dep tanylǧan zaŋdar men özge de normativtık qūqyqtyq aktıler, olardyŋ jekelegen erejelerı osy tüsındırmedegıdei qoldanyluǧa tiıs.

3. Konstitusiialyq Sot oryndaluy Konstitusiiaǧa säikes kelmeidı dep tanyǧan halyqaralyq ūiymdar men olardyŋ organdarynyŋ şeşımderı, onyŋ ışınde jekelegen erejelerı oryndalmauǧa tiıs.
4. Konstitusiialyq Sot şeşımderı qabyldanǧan künınen bastap küşıne enedı, Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda jalpyǧa bırdei mındettı, tüpkılıktı bolady jäne olarǧa şaǧym jasalmaidy.

VIII bölım

Sot töreligi. Prokuratura.

Qūqyq qorǧau tetıkterı

76-bap

1. Qazaqstan Respublikasynda sot törelıgın sot qana jüzege asyrady.
2. Sot bilıgı sot ısın jürgızudıŋ zaŋda belgılengen azamattyq, äkımşılık, qylmystyq jäne özge de nysandary arqyly jüzege asyrylady. Zaŋda közdelgen jaǧdaida qylmystyq sot ısın jürgızu alqabilerdıŋ qatysuymen ötedı.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ sottary – Joǧarǧy Sot, zaŋmen qūrylǧan jergılıktı jäne basqa da sottar.
4. Qazaqstan Respublikasynyŋ sot jüiesı Konstitusiiada jäne konstitusiialyq zaŋda belgılenedı. Qandai da bır ataumen arnauly jäne tötenşe sottardy qūruǧa jol berılmeidı.

77-bap

1. Sot bilıgı Qazaqstan Respublikasynyŋ atynan jüzege asyrylady, ol adamnyŋ, azamattyŋ, ūiymdardyŋ qūqyqtaryn, bostandyqtary men zaŋdy müddelerın qorǧaudy, sondai-aq Konstitusiianyŋ, zaŋdardyŋ, özge de normativtık qūqyqtyq aktılerdıŋ, Qazaqstan Respublikasy halyqaralyq şarttarynyŋ oryndaluyn maqsat etedı.
2. Sot bilıgı Konstitusiianyŋ, zaŋdardyŋ, özge de normativtık qūqyqtyq aktılerdıŋ, Qazaqstan Respublikasy halyqaralyq şarttarynyŋ normalaryn qoldanuǧa baila­nysty tuyndaityn barlyq ıster men daularǧa qoldanylady.
3. Sot şeşımınıŋ, ükımı men özge de qaulysynyŋ Qazaqstan Respublikasynyŋ bükıl aumaǧynda mındettı küşı bar.

78-bap

1. Sudia sot törelıgın ıske asyru kezınde täuelsız bolady jäne Konstitusiia men zaŋǧa ǧana baǧynady.
2. Sot törelıgın ıske asyrǧan kezde sottyŋ qyzmetıne müldem aralasuǧa bolmaidy jäne būl zaŋ boiynşa jauapty­lyqqa alyp keledı. Sudialar naqty ıster boiynşa esep bermeidı.
3. Sudia sot törelıgın ıske asyru kezınde myna qaǧidattardy basşylyqqa aluǧa tiıs:

1) eşkımnıŋ özıne zaŋda közdelgen sottylyǧyn onyŋ kelısımınsız özgertuge bolmaidy;

2) sotta är adamnyŋ öz sözın tyŋdatuǧa qūqyǧy bar;

3) aiyptaluşy özınıŋ kınäsız ekenın däleldeuge mındettı emes;

4) adamnyŋ kınälı ekenıne qatysty kez kelgen kümän aiyptaluşynyŋ paidasyna qarastyrylady;

5) zaŋsyz jolmen alynǧan däleldemelerdıŋ zaŋdy küşı joq. Eşkımdı özınıŋ jeke moiyndauy negızınde ǧana sottauǧa bolmaidy;

6) qylmystyq zaŋdy ūqsastyǧyna qarai qoldanuǧa jol berılmeidı.

4. Konstitusiiada belgılengen sot törelıgı qaǧidattary Qazaqstan Respublikasynyŋ barlyq sottary men sudialaryna ortaq jäne bıryŋǧai.

79-bap

Sottardyŋ adam men azamattyŋ Konstitusiiada bekıtılgen qūqyqtary men bostandyqtaryna nūqsan keltıretın zaŋdardy jäne özge de normativtık qūqyqtyq aktılerdı qoldanuǧa qūqyǧy joq.

Eger sot qoldanyluǧa tiıs zaŋ nemese özge de normativtık qūqyqtyq akt adamnyŋ jäne azamattyŋ Konstitusiiada bekıtıl­gen qūqyqtary men bostandyqtaryna nūqsan keltıre­dı dep tapsa, ol ıs jürgızudı toqtata tūruǧa jäne osy aktını kons­titusiialyq emes dep tanu turaly ūsynumen Konstitusiialyq Sotqa jügınuge mındettı.

80-bap

1. Sottar tūraqty sudialardan tūrady, olardyŋ täuelsızdıgı Konstitusiiamen jäne zaŋmen qorǧalady. Sudianyŋ ökılettıgı tek qana zaŋda belgılengen negızdermen toqtatyluy nemese toqtatyla tūruy mümkın.
2. Sudiany qylmys ornynda nemese auyr jäne asa auyr qylmys jasaǧanda ūstau jaǧdailaryn qospaǧanda, tiısınşe Joǧary Sot Keŋesınıŋ qorytyndysyna negızdelgen Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ kelısımınsız ne Qūryltaidyŋ kelısımınsız ony ūstauǧa, küzetpen ūstauǧa, küştep äkeluge, sot tärtıbımen qoldanylatyn äkımşılık jazalauǧa, qylmystyq jauaptylyqqa tartuǧa bolmaidy.
3. Qazaqstan Respublikasy sottarynyŋ sudialaryna qoiylatyn talaptar konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.
4. Sudianyŋ deputat mandatyn qatar alyp jüruıne, oqytuşylyq, ǧylymi, şyǧarmaşylyq qyzmetten basqa aqy tölenetın lauazymdy atqaruyna, käsıpkerlık qyzmettı jüzege asyruyna, kommersiialyq ūiymnyŋ basqaruşy organynyŋ nemese baiqauşy keŋesınıŋ qūramyna kıruıne bolmaidy.

81-bap

Sottardy qarjylandyru, sudialardy tūrǧyn üimen qamtamasyz etu respublikalyq biudjet qarajaty esebınen jürgızıledı jäne sot törelıgın tolyq ärı täuelsız jüzege asyru mümkındıgın qamtamasyz etuge tiıs.

82-bap

Joǧarǧy Sot – jergılıktı jäne basqa da sottardyŋ qarauyna jatatyn azamattyq, äkımşılık, qylmystyq jäne özge de ıster boiynşa joǧary sot organy, ol zaŋda közdelgen jaǧdaida özınıŋ qarauyna jatatyn sot ısterın qaraidy jäne sot praktikasy mäseleleri boiynşa tüsindıru beredı.

83-bap

1. Joǧarǧy Sot Töraǧasyn Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Joǧary Sot Keŋesınıŋ ūsynymymen taǧaiyndaidy jäne ol öz ökılettıgı merzımı ışınde Joǧarǧy Sot sudiasy da bo­la­dy. Joǧarǧy Sot Töraǧasynyŋ ökılettık merzımı – alty jyl.

Konstitusiiaǧa säikes bır adam bır retten artyq Joǧarǧy Sot Töraǧasy bolyp taǧaiyndalmaidy.

Joǧarǧy Sot sudialaryn Qūryltai Joǧary Sot Keŋesınıŋ ūsynymy negızınde Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ ūsynuymen sailaidy.

2. Jergılıktı jäne basqa da sot sudialaryn Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Joǧary Sot Keŋesınıŋ ūsynymymen taǧaiyndaidy.
3. Sottarda konstitusiialyq zaŋǧa säikes sot alqalary qūryluy mümkın.
4. Joǧary Sot Keŋesınıŋ Töraǧasyn Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy.
5. Joǧary Sot Keŋesınıŋ mərtebesı, qūramyn qalyptastyru tərtıbı jəne jūmysyn ūiymdastyru zaŋda aiqyndalady.

84-bap

1. Prokuratura memleket atynan Qazaqstan Respublika­synyŋ aumaǧynda zaŋdylyqtyŋ saqtaluyna joǧary qadaǧalaudy zaŋda belgılengen şekte jäne nysanda jüzege asyrady, sotta memleket müddesin bildiredi jäne memleket atynan qylmystyq qudalaudy jüzege asyrady.
2. Qazaqstan Respublikasynyŋ prokuraturasy ortalyqtandyrylǧan bıryŋǧai jüienı qūraidy, tömen tūrǧan prokurorlar joǧary tūrǧan prokurorlarǧa jäne Bas Prokurorǧa baǧynady. Ol öz ökılettıgın basqa memlekettık organdardan, lauazymdy adamdardan täuelsız jüzege asyrady jäne Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentıne ǧana esep beredı.
3. Bas Prokurordy Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy. Bas Prokurordyŋ ökılettık merzımı – alty jyl.

Konstitusiiaǧa säikes bır adam bır retten artyq Bas Prokuror bolyp taǧaiyndalmaidy.

4. Bas Prokurordy qylmys ornynda nemese auyr jäne asa auyr qylmys jasaǧanda ūstau jaǧdailaryn qospaǧanda, ony öz ökılettıgı merzımı ışınde Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ kelısımınsız ūstauǧa, küzetpen ūstauǧa, küştep äkeluge, sot tärtıbımen qoldanylatyn äkımşılık jazalauǧa, qylmystyq jauaptylyqqa tartuǧa bolmaidy.
5. Prokuraturanyŋ qūzyretı, qyzmetınıŋ ūiymdastyryluy men tärtıbı konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

85-bap

1. Qazaqstan Respublikasyndaǧy Adam qūqyqtary jönındegı uəkıl adamnyŋ jäne azamattyŋ būzylǧan qūqyqtary men bostandyqtaryn qalpyna keltıruge jərdemdesedı, adamnyŋ jäne azamattyŋ qūqyqtary men bostandyqtaryn ılgerıletuge yqpal etedı.
2. Adam qūqyqtary jönındegı uəkıldı Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı taǧaiyndaidy.
3. Adam qūqyqtary jönındegı uəkıl öz ökılettıgın jüzege asyru kezınde təuelsız bolady jəne memlekettık organdar men lauazymdy adamdarǧa esep bermeidı.
4. Adam qūqyqtary jönındegı uəkıldı qylmys ornynda nemese auyr jäne asa auyr qylmys jasaǧanda ūstau jaǧdaila­ryn qospaǧanda, ony öz ökılettıgı merzımı ışınde Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ kelısımınsız ūstauǧa, küzetpen ūstauǧa, küştep äkeluge, sot tärtıbımen qoldanylatyn äkımşı­lık jazalauǧa, qylmystyq jauaptylyqqa tartuǧa bolmaidy.
5. Adam qūqyqtary jönındegı uəkıldıŋ qūqyqtyq jaǧdaiy men qyzmetın ūiymdastyru konstitusiialyq zaŋda aiqyndalady.

86-bap

1. Qazaqstan Respublikasyndaǧy advokatura adamnyŋ memleket kepıldık bergen sot arqyly qorǧalu qūqyǧyn jäne zaŋ kömegın alu qūqyǧyn ıske asyruǧa järdemdesedı. Zaŋ kömegın advokattar men özge tūlǧalar zaŋǧa säikes körsetedı.
2. Advokat qyzmetın jüzege asyru tärtıbı, advokat qūqyqtary, mındetterı men jauaptylyǧy zaŋda aiqyndalady.

IX bölım

Jergılıktı memlekettık basqaru jäne özın-özı basqaru

87-bap

Jergılıktı memlekettık basqarudy tiıstı aumaqtaǧy ahualdyŋ jai-küiıne jauapty jergılıktı ökıldı jäne atqaruşy organdar jüzege asyrady.

88-bap

1. Jergılıktı ökıldı organdar – mäslihattar tiıstı äkımşılık-aumaqtyq bırlık halqynyŋ erık-müddesın bıldıredı jäne jalpymemlekettık müddelerdı eskere otyryp, ony ıske asyruǧa qajettı şaralardy aiqyndaidy, olardyŋ jüzege asyryluyn baqylaidy.
2. Mäslihattardy halyq jalpyǧa bırdei, teŋ, töte sailau qūqyǧy negızınde jasyryn dauys beru arqyly bes jyl merzımge sailaidy.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ jiyrma jasqa tolǧan azamaty mäslihat deputaty bolyp sailana alady. Qazaqstan Respublikasynyŋ azamaty bır ǧana mäslihattyŋ deputaty bola alady.
4. Mäslihattardyŋ qarauyna:

1) aumaqty damytudyŋ josparlaryn, ekonomikalyq jäne äleumettık baǧdarlamalaryn, jergılıktı biudjettı jäne olardyŋ atqaryluy turaly esepterdı bekıtu;

2) öz qarauyna jatqyzylǧan jergılıktı äkımşılık-aumaqtyq qūrylys mäselelerın şeşu;

3) zaŋmen mäslihat qūzyretıne jatqyzylǧan mäseleler boiynşa jergılıktı atqaruşy organ basşylarynyŋ esebın qarau;

4) mäslihattyŋ tūraqty komissiialaryn jäne özge de jūmys organdaryn qūru, olardyŋ qyzmetı turaly eseptı tyŋdau, mäslihat jūmysyn ūiymdastyruǧa bailanysty özge de mäselelerdı şeşu;

5) zaŋǧa säikes Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ qūqyqtary men zaŋdy müddelerın qamtamasyz etu jönındegı özge de ökılettıkterdı jüzege asyru jatady.   

5. Mäslihattyŋ ökılettıgın Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Premer-Ministrmen jäne Qūryltai Töraǧasy­men konsultasiiadan keiın merzımınen būryn toqtatady, sondai-aq onyŋ ökılettıgı mäslihat özın-özı taratu turaly şeşım qabyldaǧan jaǧdaida merzımınen būryn toqtatylady.
6. Mäslihattardyŋ qūzyretı, ūiymdastyrylu jäne qyzmet tärtıbı, deputattardyŋ qūqyqtyq jaǧdaiy zaŋda belgılenedı.

89-bap

1. Jergılıktı atqaruşy organdar Qazaqstan Respublikasy atqaruşy organdarynyŋ bırtūtas jüiesıne kıredı, atqaruşy bilıktıŋ jalpymemlekettık saiasatyn tiıstı aumaqty damytu müddesımen jäne qajettılıgımen üilestıre jürgızudı qamtamasyz etedı.
2. Jergılıktı atqaruşy organdardyŋ qarauyna:

1) aumaqty damytudyŋ josparlaryn, ekonomikalyq jäne äleumettık baǧdarlamalaryn, jergılıktı biudjettı äzırleu men olardyŋ atqaryluyn qamtamasyz etu;

2) kommunaldyq menşıktı basqaru;

3) jergılıktı atqaruşy organ basşylaryn taǧaiyndau jäne lauazymynan bosatu, jergılıktı atqaruşy organdardyŋ jūmysyn ūiymdastyruǧa bailanysty özge de mäselelerdı şeşu;

4) jergılıktı atqaruşy organdarǧa zaŋmen jükteletın özge de ökılettıkterdı jergılıktı memlekettık basqaru müddesınde jüzege asyru jatady.

3. Jergılıktı atqaruşy organdy tiıstı äkımşılık-aumaqtyq bırlıktıŋ äkımı basqarady, ol Qazaqstan Respublikasy Prezidentı men Ükımetınıŋ ökılı bolyp tabylady.
4. Astana, oblys, respublikalyq maŋyzy bar qala əkımderın Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı tiısınşe astana məslihaty, oblys aumaǧyndaǧy məslihattar, respublikalyq maŋyzy bar qala məslihaty deputattarynyŋ kelısımımen taǧaiyndaidy.

Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı kemınde ekı kandidaturany ūsynady, olar dauysqa salynady. Dauys beruge qatysqan məslihat deputattarynyŋ köpşılık dauysyn alǧan kandidat kelısım aldy dep sanalady.

Özge əkımşılık-aumaqtyq bırlık əkımderı zaŋda aiqynda­latyn tərtıppen taǧaiyndalady nemese sailanady, sondai-aq
lauazymynan bosatylady. Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz ūiǧaruymen astana, oblys, respublikalyq maŋyzy bar qala əkımderın lauazymynan bosatuǧa qūqyly.

5. Mäslihat deputattarynyŋ jalpy sanynyŋ kemınde besten bırınıŋ bastamasymen äkımge senımsızdık votumyn bıldıru mäselesı qoiyluy mümkın. Būl jaǧdaida məslihat öz deputattarynyŋ jalpy sanynyŋ köpşılık dauysymen əkımge senımsızdık bıldıruge jəne ony lauazymynan bosatu mäselesın tiısınşe astana, oblys, respublikalyq maŋyzy bar qala əkımderıne qatysty – Qazaqstan Respublikasy Prezidentınıŋ aldyna ne özge de əkımşılık-aumaqtyq bırlık əkımderıne qatysty – joǧary tūrǧan əkımnıŋ aldyna qoiuǧa qūqyly. Astana, oblys, respublikalyq maŋyzy bar qala äkımderınıŋ ökılettıgı jaŋadan sailanǧan Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz qyzmetıne kırısken kezde toqtatylady.
6. Jergılıktı atqaruşy organdardyŋ qūzyretı, ūiymdas­tyrylu jäne qyzmet tärtıbı zaŋda belgılenedı.

90-bap

1. Mäslihattar öz qūzyretındegı mäseleler boiynşa – şeşım, al äkımder şeşım men ökım qabyldaidy, būlar tiıstı äkımşılık-aumaqtyq bırlık aumaǧynda oryndaluǧa mındettı.
2. Jergılıktı biudjet kırısın qysqartudy nemese jergılıktı biudjet şyǧysyn ūlǧaitudy közdeitın mäslihat şeşımınıŋ jobalary äkımnıŋ oŋ qorytyndysy bolǧan kezde ǧana qarauǧa engızıluı mümkın.
3. Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy men zaŋnamasyna säikes kelmeitın mäslihat şeşımınıŋ küşı sot tärtıbımen joiyluy mümkın.
4. Äkımderdıŋ şeşımderı men ökımderınıŋ küşın tiısınşe Qazaqstan Respublikasynyŋ Ükımetı ne joǧary tūrǧan äkım joia alady, olardyŋ küşı sot tärtıbımen de joiyluy mümkın.

91-bap

1. Qazaqstan Respublikasynda jergılıktı maŋyzy bar mäselelerdı tūrǧyn halyqtyŋ özı şeşuın qamtamasyz etetın jergılıktı özın-özı basqaru tanylady.
2. Jergılıktı özın-özı basqarudy halyq tıkelei jüzege asyrady, sondai-aq ol mäslihattar arqyly jäne tūrǧyn sany şaǧyn aumaqtardy qamtityn jergılıktı qoǧamdastyqtarda özge de jergılıktı özın-özı basqaru organdary arqyly jüzege asyrylady.

Jergılıktı özın-özı basqaru organdaryna zaŋǧa säikes memlekettık funksiialar berıluı mümkın.

3. Qazaqstanda jergılıktı özın-özı basqarudy ūiymdastyru jäne onyŋ qyzmetı zaŋmen retteledı.
4. Jergılıktı özın-özı basqaru organdarynyŋ derbestıgıne zaŋda belgılengen ökılettıgı şegınde kepıldık berıledı.

X bölım

Konstitusiiaǧa özgerıster men tolyqtyrular engızu

92-bap

1. Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna özgerıster men tolyqtyrular Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı öz bastamasy boiynşa, Qūryltaidyŋ, Ükımettıŋ, Qazaqstan Halyq Keŋesınıŋ bastamasy boiynşa qabyldaǧan şeşımmen ötkızıletın jalpyhalyqtyq referendumda engızıledı.
2. Jalpyhalyqtyq referendumǧa qatysuǧa qūqyǧy bar Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ jartysynan astamy dauys beruge qatyssa, jalpyhalyqtyq referendum ötkızıldı dep sanalady.
3. Oblystardyŋ, respublikalyq maŋyzy bar qalalardyŋ jäne astananyŋ kemınde üşten ekısınde dauys beruge qatysqan Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ jartysynan astamy jalpyhalyqtyq referendumǧa şyǧarylǧan Konstitusiiaǧa özgerıster men tolyqtyrulardy jaqtap dauys berse, olar qabyldandy dep sanalady.

93-bap

Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna özgerıster men tolyqtyrulardyŋ Konstitusiianyŋ 2-baby 7-tarmaǧynyŋ jäne 43-baby 5-tarmaǧynyŋ talaptaryna säikestıgı turaly Konstitusiialyq Sot qorytyndysy bolǧan jaǧdaida olar jalpyhalyqtyq referendumǧa şyǧarylady.

XI bölım

Qorytyndy jäne ötpelı erejeler

94-bap

1. Respublikalyq referendumda qabyldanǧan Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy 2026 jylǧy 1 şıldeden bastap küşıne enedı, būǧan deiın qabyldanǧan Qazaqstan Respublikasy Konstitusiiasynyŋ qoldanysy sol mezgılden bastap toqtatylady.
2. Respublikalyq referendumda Konstitusiia qabyldanǧan kün memlekettık mereke – Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy künı dep jariialanady.

95-bap

1. 1995 jylǧy 30 tamyzdaǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna säikes qalyptastyrylǧan Qazaqstan Respublikasynyŋ Parlamentı öz ökılettıgın 2026 jylǧy
   1 şıldeden bastap toqtatady.

Konstitusiia küşıne engen künnen bastap bır ai ışınde Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltai sailauyn jariialauǧa tiıs jäne ol ekı ai ışınde ötkızıluge tiıs.

2. Bırınşı şaqyrylǧan Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasy aşylǧan künnen bastap ekı ai ışınde Qazaqstan Respublikasynyŋ Prezidentı Qūryltaidyŋ kelısımımen
   Vise-Prezidenttı taǧaiyndauǧa tiıs.
3. Konstitusiialyq Sot Töraǧasy men sudialary bırınşı şaqyrylǧan Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasy aşylǧan künnen bastap ekı ai ışınde taǧaiyndaluǧa tiıs.

1995 jylǧy 30 tamyzdaǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna säikes taǧaiyndalǧan Konstitusiialyq Sot Töraǧasy men sudialary Konstitusiialyq Sottyŋ jaŋa qūramy qalyptastyrylǧanǧa deiın öz ökılettıgın saqtaidy.

4. Ortalyq sailau komissiiasynyŋ, Joǧary auditorlyq palatanyŋ töraǧalary men müşelerı bırınşı şaqyrylǧan Qūryltaidyŋ bırınşı sessiiasy aşylǧan künnen bastap ekı ai ışınde taǧaiyndaluǧa tiıs.

1995 jylǧy 30 tamyzdaǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna säikes taǧaiyndalǧan Ortalyq sailau komissiiasynyŋ, Joǧary auditorlyq palatanyŋ töraǧalary men müşelerı Ortalyq sailau komissiiasynyŋ jäne Joǧary auditorlyq palatanyŋ jaŋa qūramy qalyptastyrylǧanǧa deiın öz ökılettıgın saqtaidy.

5. Joǧarǧy Sot Töraǧasy, Ūlttyq Bank Töraǧasy, Bas Prokuror, Ūlttyq qauıpsızdık komitetınıŋ Töraǧasy, Joǧary Sot Keŋe­sınıŋ Töraǧasy, Adam qūqyqtary jönındegı uäkıl Konstitusiia küşıne engen künnen bastap ekı ai ışınde taǧaiyndaluǧa tiıs.
6. 1995 jylǧy 30 tamyzdaǧy Qazaqstan Respublikasynyŋ Konstitusiiasyna säikes sailanǧan (taǧaiyndalǧan) Joǧarǧy Sottyŋ, jergılıktı jäne basqa da sottyŋ sudialary, mäslihat deputattary, özge de lauazymdy adamdar öz ökılettıkterın Qazaq­stan Respublikasynyŋ Konstitusiiasy men zaŋdarynda közdelgen negızder boiynşa ökılettıgı toqtatylǧanǧa deiın saqtaidy.

96-bap

1. Konstitusiia küşıne engen künı qoldanysta bolatyn Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋdary men özge de normativtık qūqyqtyq aktılerı Konstitusiiaǧa qaişy kelmeitın bölıgınde qoldanylady.
2. Ükımet, ortalyq jäne jergılıktı memlekettık organdar normativtık qūqyqtyq aktılerdı Konstitusiiaǧa säikes keltıru jönınde qajettı şaralar qabyldaidy.
3. Konstitusiia küşıne engen künı qoldanysta bolatyn Qazaqstan Respublikasynyŋ zaŋnamasyna säikes qabyldanǧan Konstitusiialyq Keŋestıŋ jäne Konstitusiialyq Sottyŋ normativtık qaulylary Konstitusiiaǧa qaişy kelmeitın bölıgınde zaŋdy küşın saqtaidy.