Konstitusiialyq reforma jönındegı komissiianyŋ alǧaşqy otyrysynda M.S.Närıkbaev atyndaǧy QazGZU universitetınıŋ basqarma töraǧasy Talǧat Närıkbaev konstitusiialyq mätınnıŋ tıldık nūsqalardaǧy bırızdılıgı men naqtylyǧy mäselesın köterdı.
Onyŋ aituynşa, universitet professorlary men otandyq ǧalymdar qauymdastyǧy Konstitusiianyŋ memlekettık tıldegı mätınınde bırızdı emes terminologiia, maǧynalyq būrmalaular men audarmalar arasyndaǧy terminologiialyq säikessızdık bar ekenın ūzaq jyldar boiy köterıp keledı.
Būl qūqyq qoldanu täjıribesınde ūǧymdardy ärtürlı paiymdauǧa jol aşyp, konstitusiialyq normalardyŋ bırkelkı oryndaluyna kedergı keltıredı.
«Mysaly qazırgı Konstitusiiada «zaŋdy» sözı 16 ret, «qūqyly» sözı − 5 ret, «qūqyǧy bar» − 27 ret, «qūqyǧy joq» − 5 ret, «haqysy joq» − 3 ret qoldanylǧan. Bıraq bır ǧana söz bır ǧana maǧynalyq jük arqalap tūrǧan joq. «qūqyly» terminı bırde «v prave» ornyna, al bırde «imeet pravo» ornyna qoldanylady. Al «qyzmet» sözı «doljnost» maǧynasynda 31 jerde, «deiatelnost» maǧynasynda − 37 jerde, «funksiia» maǧynasynda − 3 jerde, «slujba» maǧynasynda − 6 jerde qoldanylǧan», − dep atap öttı Talǧat Närıkbaev.
Komissiia müşesı aitqan taǧy bır mysal − Ükımet müşelerınıŋ jauapkerşılıgıne qatysty «personalno otvechaet» söz tırkesı boldy. Qazaqşa Konstitusiiada būl bır bapta «derbes jauap beredı», bır bapta − «jeke-dara jauap beredı» dep audarylǧan.
Sonymen bırge, tūraqty qūqyqtyq konstruksiia retınde atau formada berılmegen mysaldar bar. Mäselen: «ömır süruge qūqyǧy», «ar-ojdan bostandyǧyna qūqyǧy». Dūrysy: «ömır süru qūqyǧy», «ar-ojdan bostandyǧy qūqyǧy» boluy kerek.
«Audarmaǧa bailanysty, «obşestvennaia nravstvennost» ūǧymy qazaqşa nūsqasynda «qoǧamdyq imandylyq» dep jazylǧan. Ony «qoǧamdyq ädep» dep auystyrudy ūsynamyz. Būl tüzetu memleketımızdıŋ zaiyrly sipatyn naqtylai tüsedı», − dep tolyqtyrdy zaŋger.
Spiker Konstitusiiamyzdyŋ mätındık anyqtyǧy men bırızdılıgı azamattardyŋ qūqyqtary men bostandyqtarynyŋ saqtaluyna, memlekettıŋ basqaru jüiesınıŋ sapasy men konstitusiialyq keŋıstık tūtastyǧyna äser etetının aituda.
«Sondyqtan reforma şeŋberınde qūqyqtyq ūǧymdardy bırızdendırıp, tıldık nūsqalar arasyndaǧy terminologiialyq alşaqtyqtardy joiǧanymyz jön. Būl Konstitusiia mazmūnyn özgertudı emes, qūqyqtyq däldıgın küşeitudı bıldıredı, Ata Zaŋymyzdyŋ sapasyn arttyryp, onyŋ normalaryn tüsınıktırek etedı dep sanaimyz», − dep tüiındedı Talǧat Närıkbaev.
