Tarıh
25.07.2019
Tarıh
Halqym dep qan jylaǵan qaıran Cáken
Keıinde belgili de, belgisiz sebeptermen týǵan halqynyń taǵdyry jolynda jastaıynan basyn báıgege tikken Sáken Seıfýllın atyna kúıe jaǵýshylar kóbeıe túsipti. Kinániń ortaq mazmuny «ol qyzylshyl edi, jeke ataq-mansaby úshin el múddesin aıaqqa taptady, ultty satty, Alash serkelerin qaralady» degenge saıady.  Qarap otyrsaq, mundaıdy kóbine Sáken ómiri men osynaý áıgili memleket qaıratkeri, daýylpaz aqyn, jazýshy-dramatýrg, pýblııstiń sońynda qal..
22.07.2019
Tarıh
Týǵan jerdiń tasyn da qımaǵan Ospan batyr
«Balapan basyna, turymtaı tusyna» ketken HH ǵasyr qazaq úshin erekshe qasiretti kezeń boldy. Alatopalań zamanda atamekeninde ańyraǵan qazaqtyń zarly oqıǵasyna qanyqpyz Al Altaıdan arǵy betindegi aǵaıynnyń sol zobalań taqqan azabyn endi ǵana estip-bilip jatyrmyz. Ereýli atqa er saldyrǵan sol kezde ataqonys úshin arpalasqan erler de az bolmapty. Solardyń biri de biregeıi – Ospan batyr. Dereknama: Ospan batyr Islamuly. 1899 jyly Qytaıdyń Altaı aımaǵ..
19.07.2019
Tarıh
Reseıdegi baýyrlar
Reseıdegi Túmen oblysynyń kúngeıinde "sibir tatary" degen halyq turady. Bular tutas aýdandardy jaılap turady eken. Bul halyqtyń etnogenezi eki halyqtan quralady - qazaqtar men qazan tatarlarynan. Sany 400 myńǵa jýyqtap qalatyn sibir tatarlarynyń bir jartysynyń túr - pishini qazaqqa, ekinshisi bulǵarlarǵa (qazan tatary) keledi. Qazaq pen tájikti qosaqtap bir shańyraqqa aralastyryp onyń nátıjesin qarasańyz, ne kórýge bolady? Búgingi ózbekstan ózbeg..
15.07.2019
Tarıh
Eýrazııa keńistiginde tórt myń jyldyq tarıhy bar jalǵyz ult – qazaq
Qazaqtyń tuńǵysh antropology, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, akademık, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty Orazaq Smaǵulov – atandaı bir ıns­tıtýt arqalaıtyn júkti jalǵyz ózi kóterip, elimizdegi antropologııa ǵylymyna iz salyp, mektep qalyptas­tyrǵan kórnekti tulǵa. Búginde aıtýly ǵalym toqsanǵa jaqyndasa da, toqtap qalmaı, bas qaladaǵy Ulttyq mýzeıdiń fızıkalyq antropologııa laboratorııasynyń meńgerýshisi qyzmetin atqarady. Talaı ..
10.07.2019
Tarıh
Japandaǵy Japonııa
Bul posttyń jazylýyna Sıngapýr basshysy Lı Kýan Iý diń eńbekteriniń bir bólimi arqaý boldy. Ol kisiniń óz halqyna qatysty "men ıa bul halyqty ushpaqqa shyǵaramyn, ıa ólemin" degen ustanymda bolǵan kisi ekendigi belgili, sol maqsatpen bul adam Azııa halyqtaryn tereń zerttegen eken. Onyń sol jazbalarynan japon halqy týraly derekterin men aınalyp óte almadym. 60 - 70 jyldary Japonııa kúrt damý jolyna túsip, bárinen oq boıy ozyp shyǵyp damý kórsetki..
04.07.2019
Tarıh
Bıll Geıts - sımvol bogatstva
Alfred Sloýn napısal knıgý «Moı gody v General Motors». Prıvedennoe v neı opısanıe vydaıýıhsıa ýspehov, dostıgnýtyh blagodarıa chetkomý, razýmnomý, opıraıýemýsıa na fakty ýpravlenııý, – ochen vdohnovlıaet. Za vremıa prebyvanııa Sloýna ý rýlıa kompanıı, s 1923 po 1956 god, General Motors prevratılas v odno ız pervyh po-nastoıaemý masshtabnyh predprııatıı. On ponımal, chto razrabatyvat optımalnýıý strategııý razvıtııa ı predprınımat pravılnye deıst..
04.07.2019
Tarıh
Pol Mak-Kartnı - 1500 dollarov za neskolko sekýnd
Vse lıýdı mechtaıýt zanımatsıa lıýbımym delom. A eslı za eto ee ı polýchat bolshıe dengı... No malo komý eto ýdaetsıa. 18 ııýnıa 1942 goda vo vremıa vtoroı mırovoı voıny v gorode Lıverpýl, kotorýıý mnogıe nazyvalı Irlandskoı stolıeı v bolnıe «Walton Hospital» rodılsıa malchık. Pojenıvshıesıa 18 aprelıa 1941 goda Djeıms Mak-Kartnı, chı rodıtelı bylı vyhodamı ız Shotlandıı ı Merı Patrıııa Moýın chı kornı ýhodıat v Irlandııý dalı svoemý pervený ımıa..
04.07.2019
Tarıh
Vyvoz tela - starınnaıa tradıııa kazahov
Dlıa kazahov rodnaıa zemlıa svıaenna. V ıstorıı nemalo svıdetelstv o lıýbvı kazahov k rodnym kraıam. Sredı nıh shıroko ızvestna legenda o mamlıýke Baıbarse (v kazahskom ı arabskom ıazykah eto ımıa pıshetsıa ımenno tak), stavshım sýltanom Egıpta. Vyhode ız Kazahstana brosıl tron ı ýehal v rodnye kazahskıe stepı. Izdavna kazahı schıtalı, chto kajdyı doljen jıt na rodnoı zemle, ı telo ego posle smertı býdet pokoıno tolko tam. Poetomý v proshlye veka..
03.07.2019
Tarıh
Qaınar Oljaı. Alpysynshy dýana – Arqarbaı
Jaratylysy jaı adamǵa uqsamaıtyn kóripkel kezbelerdiń sońǵysy týraly shyndyqqa bergisiz hıkaıa. Ushatyn kisi Negizi qazaq jyrlary men ertegilerinde, kóptegen qoljazbalarda "dıýana" degen. "Alpamys batyr" jyryna bastap solaı "dıýana" dep aıtylady. Al Semeı óńirinde nege ekenin "dýana" deıdi. Bizdiń keıipkerimizdiń atyn jergilikti halyq "dýana" degen anyqtaýyshty qosyp ataıdy. Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Qyzylkesik pen Aqsýat aýylynyń arasy..
10.06.2019
Tarıh
Pýshkınniń týǵanyna 220 jyl
Orystyń asa talantty hám taǵdyrly aqyny Alaksandr Pýshkınniń týǵanyna 220 jyl tolýyna oraı Óskemendegi A.Pýshkın atyndaǵy oblystyq kitaphanada keremet kesh ótti. Oǵan Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Ásem Núsipova  qatysty. Saltanatty is-shara kitaphana aldyndaǵy aqynnyń eskertkishine gúl shoqtaryn qoıýmen bastaldy. Bıyl Pýshkınniń týǵanyna 220 jyl. Bul - aıtýly data. Búginde bizdiń oblysta klassık aqynnyń atynda kitaphana bar. Onda o..
28.05.2019
Tarıh
Qyzylbaı kóterilisi
Qaraǵashtyń batysynda «Qyzylbaıdyń qyrmany» degen jer bar. «Bul jerde Sybannan shyqqan Qyzylbaı egin egip, qyrman salǵan desedi. Keıinnen mal-múlki kámpeskelenip, qyzyldarǵa qarsy kóterilisti basqarǵan...» degen áńgimeni bala kezden jıi estýshi edik. Osy kitapty jazý barysynda Aıagózde turatyn Qyzylbaıdyń Turdybaı atty tikeleı urpaǵymen júzdesip, tómendegideı derekterdi alýdyń reti keldi: «Qazaq jerinde 1928-29 jyldary bastalǵan iri baılardy kámp..
24.05.2019
Tarıh
Uly dala tarıhyn áldekimderdiń qamal turǵyzýynan bastaý qııanat
«Óskemenniń pálen jylyn toılaımyz» degen sóz ár on jyl saıyn bir shyǵady. Osy áńgimeniń sheti shyqsa boldy berekesi aırandaı uıyp otyrǵan qala jurty sıyrdyń búıregindeı bólektenip shyǵa keledi. Nege? Jaýaby anyq, bir tarap qalanyń ıesi biz, irgetasyn óz qolymyzben qalaǵanbyz degen óktemdigin kórsetkisi kelse, ekinshi tarap bul ústemdik jarasyna tuz sebetin syńaıly. Taǵdyrdyń salǵan jarasy týraly sál keıinirek. Jańaǵy ár on jyldaǵy áńgimege nazar..
16.05.2019
Tarıh
TASTYŃ TILIN TÚSINGEN QAZAQ NEMESE QOSYM PIShENBAEV DEGEN KIM? 
QOSYM PIShENBAEVTYŃ TÝǴANYNA 175 JYL Qoınyn ashsań qazynasy qosa aqtarylyp jatatyn Atymtaı Jomart-Arqa dalasynyń ana sheti men myna shetindegi kez kelgen ken oshaǵynyń arǵy tarıhyna úńiler bolsań, orystyń kópesi men aǵylshynnyń alpaýyttaryna baryp tireledi. Olardyń sol zamandarda orasan qarjy salyp, ken oshaqtaryn iske qosqany ras. Biraq qazaqqa jany ashyǵandyqtan emes, óz baılyqtaryn eseleý úshin. Búginde bereke-baılyǵymyz kim kóringenniń aýzynd..
15.05.2019
Tarıh
Alashqa tirek bolǵan baı Ábdirahman
Byltyr jáne aldyńǵy jyly, Alash Ordanyń 100 jyldyq mereıtoıy ótken kezde, qoǵamymyzda Alash úkimetin qurǵan zııaly qaýym týraly ǵana emes, Alash qozǵalysyna qoldaýyn kórsetken demeýshi meenattar jóninde biraz áńgime aıtyldy, umytyla bara jatqan esimderi ataldy. Sol demeýshilerdiń tizimindegi biri – Semeılik kásipker Júsipuly Ábdirahman. Alash meenattary týraly derekterdi Sultan Han Aqquly tereń zerttep, bul taqyrypty qoǵam aldynda birneshe ret kó..
14.05.2019
Tarıh
TALASBEK ÁSEMQULOV. ÁRIP TAǴDYRY
Bul ásker qyzmetinde júrgende paıymdaı bastaǵan nársem edi. Mýrmansk oblysynyń Danııa, Norvegııa jaq shetinde ornalasqan Nerpıchıı Zalıv degen jer. Áskerı qurylysshylar batalony. Qyryq rý adam. Osy túrli násildiń ishinen bir top adam bizdiń kózimizge jylyushyrap kóringen. Qaratory nemese aqquba óńdi, shashtary buıralaý, muryndary qońqaqtaý, zor deneli, eńsegeı boıly kavkazdyqtar.   Biraq barlyǵynyń tili qazaq tiline uqsas. Alǵashynda Qazaqstand..
08.05.2019
Tarıh
Seıfýllınniń qylmys­tyq isi 20 mınýtta qaralyp bitse, Maılınniń taǵdyry nebári 15 mınýtta sheshilgen.
Seıfýllınniń qylmys­tyq isi 20 mınýtta qaralyp bitse, Maılınniń taǵdyry nebári 15 mınýtta sheshilgen. BKP (b) HVII sezinde (1934 j. 26 qańtar-10 aqpan) burynǵy eski lenındik kadrlar arasynda Stalındi Bas hatshy qyzmetinen basqa jumysqa aýystyrǵan jón bolar degen sııaqty pikir aıtyla bastap edi, S.M.Kırovtyń qazasyn syltaý etip, elde repressııanyń jańa tolqyny paıda boldy. «Lenıngradtyq», «máskeýlik», «trokııshil-zınovevshil» degen antısovettik to..
08.05.2019
Tarıh
KSRO qansha mıllıon halyqtyń kózin joıdy?
KSRO qansha mıllıon halyqtyń kózin joıdy? Keńes Úkimetiniń zardaby áli kúnge deıin tolyq zerttelmegen taqyryptardyń biri. Oǵan óte kóp faktorlar bar. Muraǵattaǵy aqparattardyń jabyqtyǵy men derekterdiń burmalanýy, dáıekterdiń qasaqana joıylýy jáne t.b. Alaıda osy kúnniń ózinde-aq onyń sumdyq qylmystary tarıh betinen qalqyp shyǵýda. KSRO-ǵa ókpesi qara qazandaı halyqtyń sany tym kóp. Ol túsinikti jaıt. Óıtkeni 70-jyldyń ishinde KSRO keı halyqtardy..
04.05.2019
Tarıh
Oljas Ábil. Tıbet
Men burnaǵy bir jyldary tarıhı derekterge úńilgende osy tıbettikterdiń kóne tarıhynda bir sumdyq dástúrdi kórip jaǵamdy ustaǵan em. Tıbet halqynyń babalary buryn adam jegish kannıbal bolypty. Bular marqum bolǵan ata - anasyn jep qoıyp otyrǵan eken, buny olar "bul bizdiń marqumdarǵa degen súıispenshiligimizdiń belgisi, olar úshin bizdiń asqazanymyzdan artyq qabir joq, biz de olardyń árýaǵynan nár alamyz" dep túsindiripti mys. Bular buryn o dúnıeli..
02.05.2019
Tarıh
Qoshke Kemeńgerulynyń «Altyn saqına» pesasy týraly
Qoshke Kemeńgerulynyń «Altyn saqına» pesasy týraly 1. «Altyn saqına» qudireti Qoshke Kemeńgerulynyń aty qazaq dramatýrgııasynyń tarıhynda altyn árippen jazylǵan. Qazaqtyń memlekettik teatry 1926 jyly 13 qańtarda Qoshkeniń «Altyn saqınasymen» shymyldyǵyn ashqan. «Eńbekshi qazaq» gazetiniń 1926 jyldyń 10 (447) sanynda pesanyń «Ǵınýardyń 13-i kúni keshki saǵat 6-da memlekettik ult tıatrynyń ashylý merekesi bolady. Tıatr ártisteri Kemeńgerulynyń «Alt..
11.04.2019
Tarıh
SIBIRDEGI QAZAQTAR QALAI JOIYLDY?
Ákimdiktiń tapsyrmasymen Chelıabınsk qalasyna jaqyn ornalasqan Troık qalashyǵyna attanyp kettim. Aýdan ákimdiginde qyzmet isteıtinderdiń eń jasy kishisi bolǵandyqtan ba, aptasyna birneshe ret keıde Kókshetaýǵa, keıde Astanaǵa issaparmen meni ǵana jiberip turatyn. Endi mine, ózim eshqashan baryp kórmegen Chelıabınsk oblysynyń Troık qalasyna bet aldym. Qalaǵa kelgen soń, qalalyq ákimdikti kóshedegi adamdardan surastyra júrip taýyp aldym. Hatshy qyz..
08.04.2019
Tarıh
Ket–Buǵanyń sońǵy joryǵy. Kóshpeli órkenıettiń qupııa mıssııasy
Qurmetti oqyrman! «Ket-Buǵanyń sońǵy joryǵy» atty maqalany ózińizdiń nazaryńyzǵa usynyp otyrmyz. Kezinde bul maqala «Tańsholpan» jýrnalynda orys tilinde basylǵan. Sodan keıin Ǵalamtorǵa (Internetke) qoıyldy, TMD kóleminde jáne sheteldegi orystildi oqyrmandarǵa belgili boldy. London, Parıj t.b. qalalarda turatyn otandastarymyz, qazaqtyń jáne jalpy kóshpendi órkenıetterdiń tarıhy men mádenıetine yqylas-peıildi basqa da jurttardyń oqyrmandary bul..
03.04.2019
Tarıh
Talasbek ÁSEMQULOV. AŃYZ JAIYNDAǴY AŃYZ nemese aýyzeki mádenıettiń paıda bolýy týrasynda bir-eki tolǵam
Eski aqyldyń paıdasy Bul 1966 jyly bolǵan oqıǵa edi. Osynyń aldynda ǵana qazirgi Shyǵys Qazaqstan, burynǵy Semeı oblysynyń Aıagóz aýdany eki aýdanǵa aınaldyrylǵan, Shubartaý degen jańa ákimshilik nysan paıda bolǵan. Sol jyldary Telman Qusataev degen adam bizdiń aýylymyzǵa dırektor bolyp keldi. Keremet isker basshy edi. Az jyldyń ishinde bizdiń aýylymyz mıllıoner keńsharǵa aınaldy. Mine, osy 1966 jylqy jyly erte kóktemniń basynda aýyldyń bir t..
29.03.2019
Tarıh
Qazaqtyń jaqyn baýyry - sahalar
Osydan on shaqty jyl buryn maǵan saha - ıakýtterdiń rý - taıpalary jóninde málimetter kerek bolyp olarmen tike baılanysqa shyǵýdan basqa amal qalmady. Kitaptaǵy saha týraly sovettik málimetter eskirgen jáne onyń obektıvtiligi de kúmán týdyrady. Odan soń, "qoı,ǵalamtor betterinen saha forýmdaryn taýyp, olarmen tike baılanys ornataıyn, olardan suraıtynym kóp" dep sheship ınternetke úńildim. Ol kezde ár buryshtan qyltıyp túrli saıt - portal, forýmda..
26.03.2019
Tarıh
Túbi bir túrkiler: Bashqurttar
Bashqurttar  - Reseı Federaııasynyń quramyndaǵy Bashqurtstan respýblıkasynyń baıyrǵy halqy. Búkil álemdik jıyntyq sany 1990 myńdaı (2009). Olardyń 27 paıyzy óz respýblıkasynan tys ólkeni mekendeıdi. Qazaqstanda bashqurt halqynyń 21 ókili turady. Ózderin bashqort deıdi. Qaısybir kórshi halyqtar olardy ısták dep ataǵan eken. Keıbir zertteýshiler bashqurt ataýyn tatardyń bashqa ıýrt (ózge jurt) sózimen baılanystyrady. Qazirgi tatar ultynyń quramyna ..
11.03.2019
Tarıh
Túbi bir túrkiler: Tatarlar
Tatarlar - Reseı Federaııasynyń quramyndaǵy aıyryqsha statýsqa ıe demokratııalyq quqyqtyń memleket sanalatyn Tatarstan Respýblıkasynyń baıyrǵy halqy. Olar erte kezden-aq túrki tildes iri etnostyń birinen sanalady. Tereńge tartqan telegeı-teńiz tarıhy bar, mádenıeti men óneriniń myńjyldyq dástúri bar, namysshyl qypshaq urpaqtarynyń úlken bir butaǵy - osy tatarlar. Reseıdiń barlyq oblysy men ólkesine taraı qonystanǵan tatarlar san jaǵynan respýblık..
27.02.2019
Tarıh
Qarashaı-malqar kimder?
Shirkin myna Kavkazdaǵy qarashaı - malqar halyqtarynyń kıiminde bizdiń qoshqar múıizdermen basqa oıýlar qaıdan júr? Jáne bulardyń tilderi nege qazaq tiline óte uqsas? Tarıhta qazaq pen qarashaı - malqardyń jaqyn qonystanyp otyrǵan kezi bar ma? Stalın deportaııasyn aıtpaı - aq qoıaıyq, ol merzim dástúr almasatyn kez emes. Endi qaı jerde kezdestik biz bularmen? 1253 jyly franıskan monahy Gıom de Rýbrýk Batý Ordasynda osy alandardy kóptep kezdestir..
26.02.2019
Tarıh
Qazaqtyń jaqyn baýyry noǵaılar
Baıaǵyda, (15 - 16 ǵasyr) parsynyń arap saıahatshysy ıbn Rýzbıhan bizdiń ońtústik óńirge kelip óz kórgenderin hatqa túsirip ketken eken. Ol eńbek bizge "Buhar qonaǵynyń jazbalary" degen atpen belgili. Sonda ol bylaı deıdi "Shyńǵyshannyń úsh jurty bar, onyń biri Sháıbanıdiń ózbegi, ekinshisi - jaýynger qazaq halqy, úshinshisi - mańǵyttar edi" deıdi, ıaǵnı mańǵyttar bılegen noǵaıdy aıtqany. Sosyn bul arap sol kez osy Sháıbanıdyń, qazaqtyń sultany -..
20.02.2019
Tarıh
Qojageldi-Ýań
Aqsýatqa barar uly joldyń eki jaǵynda Qojageldi men Ýań zıraty jatady.... Býryl tartqan kún baýyryn tartyp, ózgeshe tús alypty. Bult bitken býlyǵyp, lyqsyp jetken áldebir qýatty shymyrlyp sezdirgendeı. Tarǵybataı baýyryn meken etken keń aýyl kóńil baǵyp, tynyp qalypty. Itteri de sabylyp úrip, sandalma abalaýdan ada sekildi. Salmaqty jurttyń oq boıy ozǵany, baq basy – Qojageldi. Osy aımaqty Qojageldi úıirli jylqysy, sansyz maly ǵana emes qoıa berý..
18.02.2019
Tarıh
Ulylar da kórgen túsine sengen
 Abylaı hannyń túsi de búgingi kúnge Mirjaqyp Dýlatulynyń jazyp qaldyrǵan nusqasy boıynsha jetip otyr. Abylaı han jasy ulǵaıyp kele jatqan shaǵynda ata jurtym Buqarany alamyn dep, Úsh júzdiń ataqty batyrlaryn jıyp attandy. Eshkimnen beti qaıtpaı kelip, Túrkistanǵa óziniń bir balasyn, Shymkentke Ǵabdolrahman degen sartty hám Tashkentke Myrza Ahmet degen sartty hákim qoıyp, Samarqantqa qaraı júredi. Abylaı han Samarhant shaharynyń betindegi Jupar q..
15.02.2019
Tarıh
Dımash esimin oılap tapqan azamat kim
«Birinshiden sonsha jyl el basqaryp otyryp, bireýge naqaqtan naqaq jala jaýyp, qııanatqa barǵan emespin, bireýden bir som para alǵan emespi, QOLYM TAZA! Ekinshiden, 1937-1938 jyldarǵy qaraly kúnderde, bozdaqtardy atyp jatqanda, bir qaǵazǵa qol qoıǵan emespin, ARYM TAZA! Úshinshiden, adamdardy ataǵa, rýǵa, júzge bólgen emespin, JÚZIM TAZA!» Bul qazaqtyń ór tulǵaly uldarynyń biri, kóp jyldar Qazaq KSR Úkimetiniń tóraǵasy, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesi T..
07.02.2019
Tarıh
Mańǵyttar degenimiz kimder?
«Mańǵyt» etnonımi XIV ǵasyrdan belgili bola bastaǵanyn bilemiz. Derekterde túrki tildes mańǵyt jurty Qazaqstan terrıtorııasynyń batys aımaǵynda, Oral aýmaǵy, Edil-Jaıyq, Astrahanmen shektesetin aýmaqtarda meken etken. Etnıkalyq-saıası qurylymy  noǵaı taıpalyq tarıhı birlestigimen qatar atalady. Tarıh sahnasynda kóriný kezeńi XIV-XV ǵasyrlar shamasy. Keıbir qujattarda mańǵyt jurtyn shyǵys aımaqtan (monǵol jerinen) kelgen, genelogııalyq jaǵynan mon..
06.02.2019
Tarıh
Muzdaýan-Mergenbaı
Asý bermes Muzdaýan. HH ǵasyrdyń basynda túsirilgen sýret (ǵumyrbaıandyq esse)   Mergenbaı Jamankózulynyń týǵanyna 135 jyl tolýyna oraı   Uly dalanyń eń bıik núktesi Han-Táńiri mańyndaǵy Muzdaýannyń qoınaýy tolǵan adam súıegi... Qysta sol Muzdaýannyń qar-muzy júzin jasyrǵan, jazda qasat qar jipsigende beti ashyq qalatyn kóp qańqa kimdiki? Ol – meniń babalarym, ol – meniń analarym... Babalarym men analarymdy ǵana emes, besiktegi balany da, ..
31.01.2019
Tarıh
ATTILANYŃ AQPARATTYQ-PSIHOLOGIIaLYQ SOǴYSY
«Ol búkil halyqtardy silkindirý úshin jaratylǵan er edi. Búkil elderge sumdyq bolyp tıdi, bárin de qaltyratyp jiberdi, ol týraly habardyń ózi qorqynyshty edi. Onyń júrgen júrisi mańǵaz, kózqarasy men qımyl qozǵalysy asa tektilikti kórsetedi. Soǵysty jaqsy kórgenimen tonaýshylyǵy az boldy, oı qabileti óte joǵary edi, suraýshyǵa qaıyrymdy, sengen adamyna óte meıirimdi». Bul V ǵasyrda ómir súrgen vızantııalyq tarıhshy jáne elshi Prısk Panııskııdiń A..
24.01.2019
Tarıh
Serik Elikbaı. Qazaqtar kimderdi óltirdi
Qudaı óltirgenge deıin, adamdy adam óltirip jiberýi múmkin...                                                                                                         Prof. S. Iá, solaı. Abyl men Qabyl sonyń aıǵaǵy. Álsizdi áldi jemek. Aldap,  qorqytyp, úrkitip, atyp, asyp bir ultty bir ult joıady. Ómirdiń óksikti zańy osy. Bizdiń bılik tatýlyq kerek dep búkil álemge jar salsa da, jylasa da... Kaddafıdi óltirip jiberdi. Saddamdy da. Ben Ladendi de..
21.01.2019
Tarıh
Mysyr pıramıdalary: Qalanǵan ba? Álde, quıylǵan ba?
  (Rım men Spartaktan bastalyp Seıilbek Qyshqashevpen aıaqtalǵan hıkaıa) Bul hıkaıany baıan etpes buryn osynyń bárine sebep bolǵan, osy maqalany jazyp otyrǵan avtordyń dúnıeta­nymyna eleýli dárejede áser etken adamdy ústirtin bolsa da tanystyryp ótken durys shyǵar. … Men onymen 1977 jyly tanystym. Áskerden kelip QazPI-diń fılologııa fakýltetine túsip, birinshi kýrsty támámdap, ekinshi kýrsqa ótken kezim. Ol da áskerden kelip, osy ınstıtýttyń..
11.01.2019
Tarıh
Analar týraly ańyzǵa bergisiz áńgime
  Ákemniń maǵan degen meıir-shapaǵaty bizdi qystalań ýaqyttan alyp shyqqan senim nury boldy. Muǵamıla Muhtarqyzy. [caption id="attachment_14240" align="aligncenter" width="500"] Muǵamıla Muhtarqyzy[/caption] Kópshilik Muhtar Áýezulyny  «Abaı joly» atty úlken shyǵarma jazǵan uly jazýshy dep biledi. Biraq jazýshynyń óz ómir joly da sondaı bir úlken romannyń júgi bolarlyqtaı kúrdeli bolǵanyn bile bermeıdi. «...1932 jyl bolatyn. Men abaqtyda ja..
27.10.2018
Tarıh
Suraǵan Rahmetuly. Altaıdan Jezdige deıin (Saparnama)
Saryarqany saryala kúz kómkergen altyn shýaqty sáttiń birinde - Mońǵoldyń nómiri birge sanatty aqyny, osyzamanǵy ǵulamasy Gún soıly Aıýýrzana ekeýimiz 20-21 qyrkúıekte Elordada ótkizilgen "Qazirgi zaman sóz energııasy" Eýrazııalyq ádebı forýmǵa shaqyrylǵan edik. Bul retki shara KSRO tusynda 1973 jyly Almaty qalasynda uıymdastyrylǵan deıdi. Arada 45 jyl ótkennen keıingi halyqaralyq ádebı basqosýdy QR Mádenıet sport mınıstrligi qoldaýymen jýyq sham..
27.10.2018
Tarıh
Muzaraf Aqanov: «Biz – hanyn qadirlep, bıin baǵalaǵan halyqpyz»
Burynǵy ótken ata-babalarymyz: «Aýylyńda qartyń bolsa, jazyp qoıǵan hatpen teń» degen eken. Solar aıtqandaı, Muzaraf Aqanov aǵamyz da qazynaly qartymyzdyń biri. El aǵasy. Onyń esimi elimizge burynnan tanys. Tek Jezqazǵan – Ulytaý aımaǵy ǵana emes, táýelsiz Qazaqstannyń ótkeni men búginin oı tarazysyna salyp, saralap, salmaqtap, keıingilerge úlgi-ónege kórsetip, bilgenin ortaǵa salatyn aǵanyń aldy árqashan da aq jaılaý. Kimdi bolsa da jatsynbaı, j..
22.10.2018
Tarıh
Sáken Seıfýllınniń Stalınge jazǵan haty tabyldy
Erte me, kesh pe jarııalanbaı qal­maıtyn bul hat tól tarıhymyzdyń bir qyzyq deregi. Tómende alǵash ret baspa betin kórgeli otyrǵan Sáken Seıfýllınniń Stalınge jazǵan bizge belgili jalǵyz haty. Sákenniń budan soń Gensekke bas urǵandyǵy týraly bizde basqa derek joq. Al, buǵan deıin Stalınge eshteńe jazbaǵanyn Sákenniń ózi jazady. Hattyń bizdiń arhıvtegi nus­qa­synda Stalınniń ony oqyǵan-oqy­maǵandyǵy jóninde belgisi joq. Ádette qoıy­latyn k..
02.10.2018
Tarıh
Shyńǵys han mońǵol emes
Jańa ǵasyrda Shyńǵys hanǵa qyzyǵýshylyq jańa deńgeıge kóterildi Ol týraly túrli tilde jazylǵan kitaptar men maqalalar kúnnen kúnge kóbeıe túsýde. Shyńǵys han týraly túsirilgen kórkem fılmder men derekti fılmder de az emes. Qytaı kınogerleri túsirgen kóp bólimdi «Shyńǵys han» teleserıaly da kópshiliktiń kóńilin osy bir dara tulǵaǵa taǵy bir ret aýdardy. Men óz tarapymnan Shyńǵys han týraly: «Shyńǵys han qaı jerde jerlengen?», «Shyńǵys hannyń búgin..
23.09.2018
Tarıh
Professor bolashaq tarıhshylarmen kezdesti
Almaty qalasy Ishki saıasat basqarmasynyń qoldaýymen «Adyrna» ulttyq-etnografııalyq birlestigi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetinde tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, qytaıtanýshy Nábıjan Muqamedhanulymen kezdesý ótkizdi. «Tarıhtan taǵylym» jobasy aıasynda ótken kezdesýge ýnıversıtettiń Tarıh jáne quqyq fakýltetiniń stýdentteri qatysty. Ǵalym stýdentterge 1931-1933 jyldary qazaq dalasynda bolǵan jappaı asharshylyq pen onyń..
23.09.2018
Tarıh
Aqyn Abaıdyń urpaqtary týraly ne bilesiz?
Shymkent qalasynda ǵulama aqyn Abaıdyń murajaıy bar. Kelem deýshilerge esigin aıqara ashqan mádenıet kesheninde aqyn týraly kóptegen zattar, sýretter, kitaptar jınaqtalǵan. Aqyn Abaıdy bilmeıtin qazaq joq. Degenmen murajaı aqyndy jaqynyraq tanyp-bilýge kómektesetini anyq. Aqyn da adam balasy, sondyqtan onyń ata-babasy, týǵan týysqandary jáne urpaqtary týraly bilgen eshkimge artyq etpeıtini belgili. Abaıdyń – azan shaqyryp qoıǵan esimi Ibragım, 18..
08.09.2018
Tarıh
Aıdos Sarym tyń usynys aıtty
Sońǵy kezde Shyǵys Qazaqstan oblysyn ne bolmasa oblystaǵy iri qalany Altaı dep ózgertý týraly kóp usynys aıtylyp jatyr. Tolyǵymen qoldaımyn! Altaı órkenıeti, Altaı qazynasy, Altaı murasy qazaqqa da tıesili. Ony ıelengen barsha Túrki murasynyń ıesi, murageri bolmaq! Odan da buryn myqty mádenıetter bolǵan. Meniń túsinigimde Ór Altaı - adamzat qazynasy men oshaǵy ispettes asa qasıetti jer. Baıqasańyz Reseıde eki aımaq, eki qala Altaı atalady. Qytaıd..
23.07.2018
Tarıh
TÚRKIIaDAǴY TROIa MÝZEII
Túrkııanyń Chanakkale qalasynda Eýropa men Azııa mádenıetiniń 5 myń jyldyq tarıhy bar muraǵattaryn kópshilik nazaryna usynatyn Troıa mýzeıi ashylady. 2018 jyl — Troıa jyly Ejelgi qala – Troıanyń UNESCO Dúnıejúzilik muralar tizimine engenine 20 jyl tolýyna oraı, Túrkııa memleketiniń Mádenıet jáne týrızm mınıstrligi 2018 jyldy «Troıa jyly» dep jarııalady. Mınıstrliktiń Túrkııa men shet memleketterde uıymdastyrǵan túrli mádenı, tarıhı jáne óner sala..
12.07.2018
Tarıh
Drevnetıýrkskıı ıazyk byl ıazykom mejnaıonalnogo obenııa
Serebrıanaıa chasha ız Issykskogo kýrgana prınadlejala ne «zolotomý cheloveký», a «devýshke-batyrý». Tak schıtaet ýchenyı-tıýrkolog, doktor fılologıcheskıh naýk Aleksandr Garkave. K etomý vyvodý on prıshel posle prochtenııa nanesennoı na chashý rýnıcheskoı nadpısı na drevnetıýrkskom ıazyke. Tekst orıgınala «Qïz-er, ičiŋ, oqu-sünügü čezib, / köčü aŋsaġ» v perevode zvýchıt tak: «Deva-geroı, vypeı, kogda my, ottorochıv strely ı kopıa,  býdem pomına..
04.06.2018
Tarıh
Eýropaǵa mádenıet aparǵan Attıla qalaısha jabaıy bolady?
                                                           ...Erte kúnde otty Kúnnen Gýn týǵan, Otty Gýnnen ot bop oınap men týǵam, –                     Maǵjan Jýmabaı. Qazaq aqyny.  Qazaqtyń babalary saq-skıfter, ǵundar men baıyrǵy túrkilerdiń qandaı bolǵany týraly burynǵy kezde jazylǵan ádebıetter az emes. Baıyrǵy tarıhshylardyń jazbalaryn «gýn», «hýn», «ýn» dep atalatyn, saqtardan keıin tarıh alańyna shyqqan ǵundar ózderin esh umytylmastaı iz..
02.06.2018
Tarıh
Ker zaman. Ketken ese
Qazaqstanda «Kishi Oktıabr» revolıýııasyn jasaýdy qolǵa alǵan Goloekın ózimbilermendik urda-jyq saıasatyn iske asyrý úshin ózine qarsy tura alatyn ult qaıratkerlerin saıası bılikten yǵystyrýdy kózdedi Bılik basyndaǵy ultshyl qaıratkerlerden S. Qojanov Máskeýge oqýǵa, S. Sadýaqasov Tashkentke Qazaq aǵartý ınstıtýtyna dırektorlyqqa, N. Nurmaqov Ortalyq basqarý apparatyna sypaıy túrde «shyǵaryp salynǵan» bolsa, J. Myńbaev, Y. Mustambaev, jáne t.b. k..
02.06.2018
Tarıh
Shyńǵys hannyń jerlengen jeri belgili
Adamzat tarıhyna óz esimin óshpesteı etip jazyp ketken tulǵalardyń biri Shyńǵys han. Ol týraly aıtylǵan pikirlerdiń kóptigi sonshalyq, bir-birine qaıshy kelip jatatyny da az emes. Degenmen bul tarıhı tulǵa týraly óz pikirin bildirýshilerdiń oıy kóbinese Shyńǵys han soǵys júrgizý kásibin jete meńgergenderdiń aldyńǵy qatarynda tur degenge saıady. Mysaly, ekinshi dúnıejúzilik soǵysta óziniń qaıtalanbas shaıqas ádisterimen aty shyqqan, batyr aǵamyz B..
29.05.2018
Tarıh
Akademıktiń tarıhı taǵylymy
Sovettik totalıtarlyq qoǵamnyń yzǵarly kezinde-aq, Keńes aǵa 38 jasynda tarıh ǵylymdarynyń doktory ǵylymı dárejesin ıelengen edi... Tarıhty jasaıtyn – tulǵalar. Ultshyl tulǵalardyń áleýmettik qyzmeti negizinde memleket isi alǵa basady. Memlekettiń órge basýy ekonomıkalyq sharalardan buryn, eń aldymen rýhanı ilgerileýge táýeldi ekendigine eshkim de qarsy ýáj aıtpas. Memlekettiń damýy sana erkindigine baılanysty. Sana erkindigi eldikke jeteleıdi. J..
28.05.2018
Tarıh
Qazaqty joıý jobasy
«Úılený toıyńyz, ıakı týǵan kúnińiz mamyrdyń 31-i kúnine týra tússe, toı jasaısyz ba?» Osylaı saýalnama uıymdastyryp ek. Jurttyń birazy betime qarady, keıingisi juldyznama aqtaryp ketti. «Ol kúni toı jasasań, jaman bola ma?» dep shoshyp jatty. Já, bul kún – qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni ekenin eshkim eskermedi. Renjip qaıtemiz? 31-nshi mamyr biz úshin kóp kúnderdiń biri sııaqty. Al jýrnalısterdiń dál osy kúni jappaı maqala jazyp, sıýjet ..
Taǵy júkteý