Tarıh
17.10.2021
Tarıh
Magııa slova v tıýrkskıh etnonımah «kýman» ı «kypchak»
                                                   «V ınventare pogrebenıı voploeny fılosofskıe predstavlenııa drevnıh»                                                                                  (O.Sýleımenov. Az ı ıa) Slovoobrazovanıe v drevnetıýrkskom ıazyke stol orıgınalno, paradoksalno, chto srazý vyıavlıaet ıskýsstvennýıý etımologııý, v chastnostı etnonımov «kýman» (eto slovo v Evrope bolee ızvestno, chem kypchak) ı «kypchak». Naprımer..
14.10.2021
Tarıh
Saqtar Makedonskıı áskerin qalaı jeńdi?
Aleksandar Makedonskıı – adamzat tarıhyndaǵy eń iri ımperııa qurǵan ejelgi qolbasshylardyń biregeıi. Tarıhta ony eshqashan jeńilgen emes degen paıym qalyptasqan. Alaıda, Makedonskııdiń mansabynda da aqtańdaqtar jetkilikti. Onyń birneshe ret tas-talqan bolyp jeńilgen kezderi bar. Biz osy joly onyń sol jeńilisteriniń birin áńgime etpekpiz. B.d.d. 344 jyly 22 jasar qolbasshy Kishi Azııaǵa joryqqa attanady.Bul kezde ol Makedonııa men Grekııanyń pats..
08.10.2021
Tarıh
Ajaldyń arty qaısy, aldynda ne?
(Smaǵul Elýbaevtiń «Ajalǵa qarsy amal» áńgimesi negizinde jazyldy)   Adamdy ańdyp ajal júr. Dál osylaı bastalatyn Smaǵul Elýbaevtiń «Ajalǵa qarsy amal» shyǵarmasy meniń kóńilime bir tereń oı uıalatty. Ólimnen keıingi máńgilik ómir shynymen bar ma eken? Pende baqılyq ǵumyrdy keshýge laıyq bolý úshin bu dúnıeniń synaǵyna kele me ? Dinsizder ajal jaıynda ne oılaıdy? Osy sekildi alýan túrli suraqtar aqyl-esimdi túgel torlap aldy.   Keı adam ajaldyń ..
06.10.2021
Tarıh
Qazaqtyń ýtopııasy men Asan Qaıǵy
Asan Qaıǵy – qazaqtyń jyraýy, kórneki tulǵa jáne Qazaq handyǵynyń qurylýynyń negizgi rýhanı konepııasyna aınalǵan “Jeruıyq” iliminiń negizin qalaýshy. Negizinde, Asan Qaıǵy qazaqtyń birinshi fılosofy ǵana bolyp qoımaı, sondaı-aq jerdi paıdalanýdy uıymdastyrý týraly kóptegen usynys jasaǵan geograf pen topograf ta bolǵan. Ol óz zamanynyń biraz máselesin sheshýdi qolǵa alyp, óz fılosofısynyń oryndaýshysy boldy desek te qatelespeımiz. Asan Qaıǵy kel..
05.10.2021
Tarıh
ál-Kındı – kóp qyrly ǵalym, fılosof
Aqıqatty eshkimdi kemsitýge bolmaıdy, kerisinshe, aqıqat bárin qyzyqtyrady ál – Kındı Ál-Kındı (800 - 879 j.j.) - "arab fılosofy"atanǵae alǵashqy iri arabtildi fılosof. Ol metafızıka, etıka, logıka, psıhologııa, medıına, farmakologııa, matematıka, astronomııa, astrologııa jáne optıkaǵa deıingi júzdegen túpnusqa traktattar jazdy, sonymen qatar rýhtar, qylyshtar, zergerlik buıymdar, sııaqty shynaıy praktıkalyq taqyryptarǵa qatysty. Sonymen qatar ..
03.10.2021
Tarıh
Ábý Raıhan ál-Bırýnı – uly ǵalym, fılosof
Eger Jer dóńgelek jáne aınalmaly bolmasa, kún men tún aýyspastan birdeı uzyndyqta bolar edi. Ábý Raıhan ál-Bırýnı Horezmdik matematık, fılosof, tarıhshy jáne astronom ál-Bırýnı ıslamdyq ǵylymı kókjıektiń eń úlken jáne eń jaryq juldyzy. Jas kezinde ol jergilikti bıleýshiniń keńesshisi bolyp Samanıdter tusynda Buharada jumys istedi. 1017 jyldan bastap, Mahmýd Gaznevı sultan Horezmdi jaýlap alǵannan keıin, ol basqa tutqyn ǵalymdarmen birge Gaznaǵa..
03.10.2021
Tarıh
Kembrıdjdik ǵalym: "Ortalyq Azııa tarıhyn qaıta qaraıtyn kez keldi"
Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń basqa elderi Azııa men Uly Jibek jolynyń qaq ortasynda ornalasqan. Alaıda bul memleketterdiń Eýrazııa tarıhyndaǵy rólin tarıhshylar júıeli túrde elemeı otyr. Kembrıdj ýnıversıtetiniń zertteýshisi Pradjaktı Kalra ǵalymdardy ǵasyrlar boıy Eýrazııadaǵy oqıǵalarǵa yqpal etken halyqtarǵa basqasha qaraýǵa shaqyrady. "Ortalyq Azııanyń jazbasha tarıhyn negizinen otyryqshy halyqtar (qytaılar, ejelgi grekter, parsylar men ory..
Taǵy júkteý