تاريح
05.02.2020
تاريح
 شوقان ءۋاليحانوۆ  قىتايدىڭ قۇلاۋىن بولجاعان. ەجەلگى ريمگە ۇقساس
ءبىزدىڭ ۇلى اتا-بابالارىمىزدى عالىمداردى، اقىنداردى نەمەسە بيلەۋشىلەردى ەسكە الىپ، قۇرمەتتەۋ ءۇشىن كەلەسى مەرەيتويلىق كۇندى كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. 29 جاسىندا قۇجاتتارعا سايكەس مۇسىلمانشا ەسىمى مۇحاممەد-حانافيا بولعان تالانتتى عالىم شوقان ءۋاليحانوۆ  ومىردەن جاستاي ءوتتى. مۇنداي قىسقا ومىردە شوقاننىڭ قالدىرعان ىستەرىن تەك قۇدايدىڭ سىيى دەپ قانا تۇسىندىرە الامىز. الەم ونى تالانتتى شىعىستانۋشى، ورىس وفيتسەرى، اسكەري بارلاۋ وفيتسەرى رەتىندە جاقسى بىلەدى..
19.01.2020
تاريح
ورىستاردان يمپەريا جاساعان نەمىستەر
مىنا كارتا 1768 - 70 جىلعى ەدىل وزەنىنىڭ كارتاسى. وسى كەزدە ەدىل وزەنىنىڭ ار جاعىنا ورىس كازاكتارى مەن كرەستياندارى كوشىپ كەلىپ پوسەلەنيە سالىپ ورنالاسىپ جاتىر. ەدىلدىڭ بەر جاعى بوس جاتىر، ورىس ءالى وعان جەتكەن جوق. (بۇل كەزدە "پەتروپاۆل، پاۆلودار، سولتۇستىك قازاقستان ءبىزدىڭ جەر" دەگەن اڭگىمە جوق، سولتۇستىك قازاقستان قايدا، ورەكەڭ قايدا؟) ال سول كەزدە جايىق وزەنىنىڭ بويى جاعالاي مىناداي فورپوست (بەكىنىس) قاپتاپ تۇرادى ەكەن (سۋرەتتە). ونى نەمىس ..
10.01.2020
تاريح
قۋانىش جۇمابەك: قوجالار قازاققا جاتادى
قازاق حالقىنىڭ تاريحي-مəدەني قۇرىلىمىنداعى رۋشىلدىق – ءار قازاق ءۇشىن ءوزىنىڭ تەگىن، جەتى اتاسىن جانە ءتۇپ تامىرىن تانۋ جولىندا تاپتىرماس تاربيە قۇرالى. قازاقتار قاشاندا ءوزارا تانىسۋ بارىسىندا ءبىر-بىرىنەن رۋ سۇراسۋدى ءجون ساناعان. قوجالارعا ەلىمىزدە قالىپتاسقان بۇل سۇراققا جاۋاپ بەرۋ قيىنعا سوعاتىنىن بىلەمىز. ويتكەنى، قوجالاردىڭ شىعۋ تاريحى وسى ۋاقىتقا دەيىن ارنايى زەرتتەلمەگەندىكتەن، حالىقتىڭ پىكىرى ءارالۋان. كەيبىرەۋلەرى قوجالاردى ارابتاردىڭ ..
18.12.2019
تاريح
سəۋكەلەنىڭ قاسيەتى
مىڭ جىلدار بويى فورماسىن وزگەرتپەي، باستاپقى ءمانىن جويماي كەلە جاتقان ءبىر ەرەكشە باسكيىمىمىز بار. ول "ساۋكەلە". ەۋروپا قىزدارى باسىنا اق فاتاسىن كيۋدى ارمانداسا، ءبىزدىڭ قازاق قىزى ءۇشىن ساۋكەلە كيۋ ۇلكەن باقىت بولعان. وسى كۇنى تويلاردا رەستورانعا ميلليونداپ اقشا شاشىپ، جاساندى داۋىسپەن ايتىلاتىن انگە ميلليونداپ شىعىندالاتىن، حيت تامادانى جالداپ تىراشتاناتىن بايشىكەشتەر وسى ساۋكەلەنىڭ كەرەمەت نۇسقاسىن جان جۇرەگى قىزىنا جاساپ بەرۋگە اقىلى جەتپە..
23.11.2019
تاريح
جۇمباق جازۋدىڭ كىلتىن تاپقان عۇلاما
بۇگىن – بۇدان 126 جىل بۇرىن باعزى تورۇك رۋنيكا جازۋىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا عىلىمي بەتبۇرىس جاساعان ايتۋلى كۇن «تەڭرiدەي تەڭرiدە بولعان تءورءۇك بiلگiر قاعان بۇ تاققا وتىردىم. سءوزiمدi تءۇگەل ەسiتكiن: سوڭىمداعى iنi-جيەنiم، ۇلىم،  بiر-ەكi [جاقىن] رۋىم، حالقىم…» (كءۇلتەگiن كiشi جازۋ، 1).                 1893 جىل 25 قاراشا. دات عالىمى ۆيلگەلم تومسەن دانيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ كەزەكتەن تىس ماجىلىسىندە مونعوليانىڭ ..
28.10.2019
تاريح
مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا: ءوز تاريحىڭىزدى بىلمەي قالايشا جەر باسىپ ءجۇرسىز؟
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت مۇشەسى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ر.ب.سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ تاريحي ماتەريالداردى زەرتتەۋ اقپاراتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، يۋنەسكو «عىلىم جانە رۋحانيات» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ابۋسەيىتوۆا مەرۋەرت قۋاتقىزى «ادىرنا» ۇلتتىق پورتالىنا ارنايى سۇحبات بەرگەن ەدى. «تاريح» تاقىرىبىن كەڭىنەن قوزعاعان سۇبەلى سۇحباتىمىزدى وقىرمان قاۋىمعا ۇسىنامىز. – ءوزىڭىز با..
18.10.2019
تاريح
قاننىڭ قۇدىرەتى
بالا كەزىمىزدە "قانى ءبىر عوي", "قانى تارتىپ تۇر عوي" دەگەن ءسوزدى ءجيى ەستىپ وستىك. «قانىنا تارتپاعاننىڭ قارى سىنسىن»، تاعى باسقا «قان» دەگەن قاسيەتتى ۇعىمداردىڭ استارىندا تۋىستىق جاقىندىقتىڭ نىشانى جاتاتىنىن اڭعاراتىن ەدىك. بىراق قازاق نەگە وسى سوزگە توقتاعان؟ مۇنىڭ عاجاپ قۇپياسى مەن تەرەڭ ءمانىن قاراپايىم عانا قازاق شالى دالەلدەگەندە حالىقتىڭ دانالىق كورەگەندىگى مەن ءومىردىڭ ادام بىلە بەرمەيتىن، كەز كەلگەن عۇلامالاردىڭ ءوزى شەشە المايتىن سانسى..
تاعى جۇكتەۋ