Qazaqstandyq Saiahat poeziiasynyŋ ökılı, aqyn Saiat Qamşygerdıŋ Türkiiada saiahattap jürıp jazǧan jyrlaryn nazarlaryŋyzǧa ūsynyp otyrmyz. Aqyn özı barǧan qalalardan alǧan äserımen bölısedı.
Älemdık ädebi üderıste bügınde Saiahat poeziiasy degen jaŋa baǧyt bar. Saiat Qamşygerdıŋ būl jyrlary Saiahat poeziiasyna jatatyny anyq. Onda aqyn jyrlarymen bırge saiahattaiyq.
ANKARA AIŞYQTARY
Būl saparym myŋ arman, jüz orai ma,
Qorǧan jaqta babalar ızı qaida?
Toǧyz joldyŋ toraby – Ankarada
toǧysady barlyq jol Qyzyl aida.
Būl qalada köŋılım, qalyqta bır,
San ǧasyrlar jasyrǧan tarihqa būr.
Atatürık – balasyn qūşaqqa alǧan
meiırımdı anadai Anyt qabır.
Ankarany köŋılım qalap edı,
Jatyrqamai qarsy aldy qala menı.
Sändenıp bır boianǧan aktrisadai
sūlu bolyp ketıptı Hamamönü.
Tūrmyn bastan baq – däuren ötkergendei,
Jyr jazbasam oilarym keptelgendei.
Asyr salǧan balalar Güvenbaqta
top bop ūşqan beikünä kepterlerdei.
Ataküle-ai keŋıstık keŋıtetın,
Şai ışken jūrt rahatqa elıtetın.
Qojatöbe meşıtı jaqtan şyqqan
azan ünı-ai mūzyŋdy erıtetın!
Şahar tüsıp ketıptı tau, dalaǧa,
Alty million halyq bar tar qalada.
Bes saǧattai bes künım ötıp kettı
Jahanǧa qūşaq jaiǧan Ankarada!
***
KAPPADOKİIа
Arailap taŋyŋ bar atqan,
Aŋyzsyŋ el-jūrt taratqan.
Senı Haq kelgen adamdar
taŋ qalu üşın jaratqan!
Körmedei kerım jasalǧan,
Qai kezden jettıŋ, qaşannan?
Bıtpeitın ǧajap ertegı,
üilerıŋ tastan qaşalǧan.
Köŋılım saǧan būryldy,
Arttyryp tūrsyŋ qūnyŋdy.
Küşeittıŋ ruh pen imandy,
tabiǧattaǧy tuyndy!
Säuletıŋ läzzat bererlık,
Söz tappai qaldym teŋerlık.
Tylsymnyŋ baryn ūqtyrǧan,
ne degen körkem şeberlık!
Jer betı ǧajap, ūǧyndyq,
Künbaǧystaiyn būryldyq.
Audarǧan Älem nazaryn,
ien daladaǧy sūlulyq!
Oilanbau mūnda beker ǧoi,
Göreme syrly meken ǧoi.
Adamǧa tau men tasty Haq,
üi etıp qoiǧan eken ǧoi!
***
GÖZLEME
Mäşhür etken ölkenı,
Türkiianyŋ körkemı –
Gözleme, ol beine bır
äjemnıŋ aq şelpegı.
Taŋdap körıp, jürıp al,
Gözlemenı bılıp al.
Asjapyraqpen, kartoppen,
ırımşıktı türı bar.
Keşke, tüste, azanda,
Jeuge asyǧam bazarǧa.
Säl-päl mailap, qaridy
töŋkerılgen qazanǧa.
Aluǧa el üiılgen,
Jegen adam süiıngen.
Jaŋa pısken gözleme-ai,
dämı tıldı üiırgen!
Aityp jürem özgege,
Süikımdı ǧoi közge de.
Älemdegı dämdı as bır –
Türkiiadaǧy gözleme.
***
SİNAN SALǦAN MEŞITTE
Mūrasyŋ kelgen bızge baq babamnan,
Sezındım ǧasyrlardy artta qalǧan.
Osmannyŋ memleketın körgendeimın
aulaŋa alǧaş qadam attaǧannan.
Azanyŋ quat berdı tüzep menı,
Ne degen aǧaş, gülıŋ ızettı edı.
Kümbezıŋ eŋselı eken Süleimendei,
sarbazdai tört mūnaraŋ küzettegı.
Tarihqa jeteleisıŋ myna bızdı,
Bıldık qoi özıŋ jaily myŋ aŋyzdy.
Rabbyma jalbarynam säjde jasap,
köterıp qalai jürmız künämızdı?!
Kelgender quanyşqa keneledı,
Bır Haqsyz qolymyzdan ne keledı?
Qūdaidan şabyt alyp boi kötertken
säuletşı Sinan qandai şeber edı!
Kelgende külıp atty taŋym da aldan,
Adamdar myŋ jasaidy barynda arman.
Qasqaiyp bız de sendei qala alsaq qoi
zılzala, dauyldar men jalyndardan.
Jalǧasyp tūrǧandaisyŋ teŋızbenen,
Özıŋdı Kök meşıtpen egız degem.
Qūdaidyŋ raqymynan ümıt üzbes
ömırde men de kepter jem ızdegen…
Elemei jürer me ekem sırä, mūŋdy,
Jaqqandai boldyŋ qaita şyraǧymdy.
Ömırge jeterlıktei azyq etem
syilaǧan alaqandai Qūranyŋdy.
Tüsken em kümän, küdık tünegıne,
Bır Haqtan säule tüstı jüregıme.
Ǧalamnyŋ esıkterı aşylǧandai
maŋdaidy qoiǧan kezde kılemıŋe.
Qadyryn bılıp myna “qyryq qyrdyŋ”,
Tarihty bes ǧasyrlyq ūǧyp tūrmyn.
Bıtpeitın küibeŋ tırlık artta qalyp,
äp sätte qiyndyqty ūmyttyrdyŋ!
***
YSTAMBŪL ÄUEJAIY
Syrty nūr, ışı gülhana,
Jolauşylarǧa tūr pana.
Qūjynap jatqan tırşılık,
äuejai özı bır qala.
Künı-tün tūrǧan guıldep,
Äuejai küter külımdep.
Aq qanat arman – ūşaqtar
ūşuda kökke gürıldep.
Keşıkpeu üşın alaŋdar,
Tabloǧa qarar jarandar.
Uaqyttai jyljyp barady
alşaŋdai basqan adamdar.
Ömırden köp oi tüigen ek,
Asyqqan adam küigelek.
Tırkeuden erte ötken soŋ
kofe ışken janda küi bölek.
Keibıreu jeter saǧyna,
Bıreuler küter zaryǧa.
Äuejai ortaq üi syndy
aq näsıl, qara, saryǧa.
Jolauşylardyŋ qonysy,
Adamǧa lyqa toly ışı.
Ystambuldaǧy äuejai –
mädenietterdıŋ toǧysy!
***
QARAHAİT AUYLY
Ainalaiyn qoŋyrsalqyn keşıŋnen,
Endı menıŋ şyqpaisyŋ sen esımnen.
Bazaryŋda qanşa kiım kiılıp,
şaihanaŋda nebır tüiın şeşılgen.
Qos meşıtıŋ qos közımdei mendegı,
Jemıster-ai, baǧbandardyŋ eŋbegı.
Aǧaştaryŋ iıludı üirettı,
suyŋ bolsa jüz dertımnen emdedı.
Qoiu küreŋ şaiyŋ qandai aŋqyǧan,
“Bardagyŋnan” qanyp ışıp, sarqyǧam.
“Kardeş, kel” dep elpıldegen qonaqjai
tūrǧyndaryŋ aiyrylmapty saltynan.
Qarahait, qarapaiym qauymyŋ,
Janyŋda men tittei ǧana tarymyn.
Sary mai men ırımşıktıŋ dämın-ai,
tıl üiırgen qarbyzyŋ men qauynyŋ.
Qarahait, daŋqyŋ artyq özgeden,
Tynyştyqty qalai būryn sezbegem?
Är qoŋyr keş bır-bır qoŋyr qozydai,
saǧyndyrar köşeŋdegı gözlemeŋ.
Aspanyŋda külımdep tūr kün är kez,
Kelgen janǧa kelbetıŋ de ūnar tez.
Meilı, Älem dürlıkse de dübırde,
Qarahait, tynyştyqta tūr är kez!
****
İERAPOLİS
Jyldar boiy uaqyttyŋ dänın tergen,
Közımsıŋ sen ǧasyrlar sänın körgen.
Almalyq pen Talhizdan kelıp tūrmyn,
İerapolis, jetıpsıŋ däuırlerden.
Sezem, köŋıl közınıŋ jasy mūŋnan,
Aiyrypty zılzala asylyŋnan.
Mūnaraŋmen mädeniet qalyptasqan,
Är tasyŋda tarih tūr jasyrynǧan.
Basyŋa baq bır kezde qonǧan eken,
Jolauşylar monşaŋa tolǧan eken.
Köşelerıŋ beine bır küretamyr,
amfiteatr jüregıŋ bolǧan eken!
Soltüstıkten kırıp em, myna bastan,
Qūpiiaŋa qanyqtym sūramastan.
Bos qaldyŋ dep qalaişa aitamyn men,
tastaryŋdy mük penen qyna basqan…
Qūrmet tūtyp kelgenmen syrlasasyŋ,
Senı körgen turister myŋ jasasyn.
Erkın esken jelge sen erkeleisıŋ,
būira-būira būlttarmen mūŋdasasyŋ.
Sularyŋda ömırdıŋ syry tūnǧan,
Qalalar köp oryny ūmytylǧan.
Taŋ atqannan adamdar aǧylady,
İerapolis, qalasyŋ tırı tūrǧan!
***
PAMUKKALE
Pamukkale – “maqta qorǧan”,
Berılmedıŋ jatqa qoldan.
Şipa tabu üşın senen
babam türık atqa qonǧan.
Haq uaqytty zuyldatqan,
Arttyrady qūnyŋdy aq taŋ.
Jer astynan şyǧyp jatqan
keşıp tūrmyn suyŋdy aqqan.
Jabyqpa da, qamyqpa da,
San joq kelgen halyqta da.
Grekter menen rimdıkter de
tūraqtapty salyp qala.
Qaratatyn basqa aimaqty,
Mınezıŋ de ras, qairatty.
Mamyq bolyp körınseŋ de,
tabiǧatyŋ tastai qatty.
Pamukkale, appaq älem,
Üiılgen köp maqtadan eŋ.
Älemdı jüz kezsem daǧy
sendei sūlu tappaǧan em.
Aŋyzy men syry basym,
Pamukkale, ūǧynasyŋ.
Qaita ainalyp kelgenımşe
ystyq suyŋ suymasyn!
Saiat Qamşyger,
Halyqaralyq Alaş ädebi syilyǧynyŋ laureaty
