Su tapşylyǧy kele jatyr. Köleŋkelı shemalar qala bere me?

434
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/dAJowuqAyBu4dCqMyYHGrLttmp5G21J9dAeFrFHt.jpg

Qazırgı taŋda elımız bıregei su tapşylyǧy jaǧdaiynda tūr. Su resurstarynyŋ jartysynan astamy Qytai, Özbekstan, Qyrǧyzstan jäne Resei siiaqty körşıles elderden keledı. Būl turaly sarapşy Azamat Qauazov aitty, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı QazAqparatqa sılteme jasap.

Ol är körşı elmen kelısımder jüiesın qalyptastyru qajettıgın mälımdedı.

«Jaǧdaidy klimattyŋ özgeruı jiı qiyndatady. Sonyŋ saldarynan täuekelder artyp, su tapşylyǧy küşeie tüsedı. Osy tūrǧyda jer asty sularyn paidalanu qalyptasqan jaǧdaidan şyǧudyŋ tiımdı joly bolyp otyr»,-dedı Qauazov.

Sarapşy sudy ünemdeu tehnologiialaryn, äsırese, auyl şaruaşylyǧynda qoldanudyŋ maŋyzdylyǧyn atap öttı. Būl 2026 jyldyŋ vegetasiialyq kezeŋınde boljanyp otyrǧan 1 mlrd tekşe metrge deiıngı su tapşylyǧy aiasynda asa özektı.

«Sifrlandyru men su ünemdeu tehnologiialaryn engızu — qoldanystaǧy problemalardy şeşuge baǧyttalǧan naqty qadam. Auyl şaruaşylyǧynda suaru jüielerı arqyly su jetkızıledı, alaida olardyŋ basym bölıgı betondalmaǧan, jer arnalardan tūratyndyqtan, su şyǧyny 50 paiyzǧa deiın jetedı. Elımızdıŋ oŋtüstıgınde maqtany kürış sekıldı bastyryp suaru ädısımen suaratyn jaǧdailardy öz közımmen kördım. Būl baqylaudyŋ joqtyǧy men sudyŋ arzandyǧynan bolyp otyr. Fermerler ony ünemdeuge müddelı emes. Baǧanyŋ tömendıgı «Qazsuşar» respublikalyq memlekettık käsıpornynyŋ qarjylandyrudy az aluyna äkelıp, suaru jelılerın tiıstı deŋgeide ūstauǧa mümkındık bermeidı»,-dep tüsındırdı ol.

Qauazovtyŋ pıkırınşe, sifrlandyru şyǧyndardy naqty esepteuge, su resurstaryn teŋ böludı qamtamasyz etuge kömektesedı. Mausym kezınde suǧa degen sūranys şaryqtau şegıne jetıp, resurstar bır mezette jetıspeuı mümkın. Mūndai jaǧdaida avtomattandyrylǧan eseptegışter men dispetcherlık jüieler su şyǧynyn tırkep, basqaruşylyq şeşımderdı naqty derekterge süiene otyryp qabyldauǧa mümkındık beredı.

Sarapşy fermerlerdı suaru normalaryna üiretu, daqyldardy ärtaraptandyru jäne sudy naqty esepke alu maŋyzdy ekenın atap öttı. "Būl şaralar qoldanylǧan jaǧdaida qūqyq qorǧau organdaryn tartudyŋ qajetı bolmaidy, sebebı qazırgı uaqytta su tapşylyǧyna bailanysty keibır köleŋkelı shemalar qalyptasyp otyr: Bıreuler arnalarǧa zaŋsyz qosylady nemese paidalanylǧan sudyŋ kölemın azaityp körsetedı. Avtomattandyrylǧan jüieler būl mäselenı tolyq şeşuge qauqarly",- deidı maman.

Sondai-aq ol biylǧy jylǧa qatysty su tasqyny men quaŋşylyq turaly tüpkılıktı boljam jasau äzırge erte ekenın aitty. 

«Biyl qar mölşerı ädettegıden az, sondyqtan aldyn ala baǧalau boiynşa köktemde aitarlyqtai su tasqyny boluy ekıtalai. Alaida būl aldyn ala boljam: aqpannyŋ soŋynda nemese nauryz aiynda qar jauuy mümkın, sondai-aq köp närse köktemnıŋ öz sipatyna bailanysty. Qar jamylǧysy az bolǧannyŋ özınde kürt eru nemese jauyn-şaşyndy aua raiy su tasqynyna jaǧdai tuǧyzuy yqtimal»,- dep atap öttı sarapşy.

Pıkırler