Qazaqstandyq jurnalist Talǧat Almanov AQŞ-tyŋ Niu-Iork ştatyndaǧy Buffalo qalasynda ornalasqan ABC 7 telearnasynyŋ Executive Reporter qyzmetıne taǧaiyndaldy. Būl lauazym aiasynda ol jaŋalyqtar redaksiiasynyŋ jūmysyn ūiymdastyryp, tılşıler men prodiuserlerdıŋ qyzmetıne jetekşılık etedı.
«Adyrna» tılşısı özge elde basşylyq qyzmet atqaryp jürgen Talǧat Almanovpen sūhbattasyp, onyŋ AQŞ-taǧy käsıbi joly turaly bıldı.
«QAITA BASTAUǦA TURA KELDI»
35 jastaǧy Talǧat Almanov – Almatynyŋ tumasy. Narhoz universitetınde bılım alyp, eŋbek jolyn elımızdegı jetekşı telearnalarda bastaǧan. «Habar», 24kz jäne «Elarna» telearnalarynda qyzmet atqarǧan ol keiın käsıbi bılımın jetıldıru maqsatynda AQŞ-qa attanyp, Niu-Iork universitetınde jurnalistika mamandyǧy boiynşa bılım alǧan. Bügınde ABC7 Buffalo telearnasynda qyzmet atqaryp, amerikalyq auditoriiaǧa maŋyzdy aqparat ūsynyp jür.
Onyŋ AQŞ-qa attanuyna käsıbi bılımın jetıldırıp, halyqaralyq täjıribe jinauǧa degen ūmtylysy sebep bolǧan.
«Menıŋ AQŞ-qa keluıme eŋ aldymen jurnalist mamany retınde bılımımdı jetıldırıp, halyqaralyq täjıribe jinauǧa degen qūlşynysym sebep boldy. Qazaqstanda bırneşe jyl jaŋalyqtar bölımınde jūmys ıstep, diktorlyq qyzmet atqardym. Bıraq uaqyt öte kele käsıbi tūrǧyda jaŋa närse üirenıp, älemdık jurnalistikanyŋ täjıribesın körgım keldı», – deidı ol.
Jurnalistıŋ sözınşe, sol kezeŋde Qazaqstanda halyqaralyq deŋgeide täjıribe jinaǧan mamandar köp bolmaǧan. Sondyqtan ol älemdık jurnalistika ökılderımen bır ortada jūmys ıstep, olardyŋ täjıribesın üirenudı közdegen. Osy maqsatynyŋ jolynda AQŞ-qa baryp, Niu-Iork universitetınde jurnalistika mamandyǧy boiynşa bılım alǧan.
Alaida Amerikaǧa kelgennen keiın Qazaqstanda jinaǧan täjıribesı jaŋa ortada bırden jūmys tabuǧa kömektespegen.
«Qazaqstanda jaŋalyqtar jürgızuşısı bolǧanym būl eldegı redaksiialar üşın şeşuşı faktor bolmady. Sondyqtan AQŞ-ta mansabymdy qaita bastauǧa tura keldı jäne bastapqy pozisiialardan jūmys ısteuge daiyn boldym»,- deidı Talǧat Almanov.
Ol üşın eŋ ülken synaqtardyŋ bırı tıldık jäne käsıbi ortaǧa beiımdelu bolǧan. Talǧattyŋ aituynşa, aǧylşyn tılınde söilei bılu jetkılıksız.
«Jurnalist retınde oilau, sauatty jazu, sūhbat jürgızu, kürdelı taqyryptardy tüsındıru jäne redaksiianyŋ jūmys tärtıbın meŋgeru qajet. Äsırese käsıbi jazu daǧdysyna köp köŋıl böldım», - deidı ol.
MATERİALDYŊ QOǦAMǦA BERETIN QŪNDYLYǦY
Jurnalist ekı eldıŋ redaksiia jūmysynda ūqsastyqtar bolǧanymen, özındık erekşelıkterı de bar ekenın aitady. Onyŋ sözınşe, amerikalyq mediada auditoriianyŋ qajettılıgıne, aqparattyŋ jedeldıgıne jäne materialdyŋ qoǧamǧa beretın qūndylyǧyna erekşe nazar audarylady.
ABC 7 telearnasyndaǧy jaŋalyqtar bölımı prodiuserler, reporterler, redaktorlar, operatorlar jäne sifrlyq platformalarǧa jauapty mamandardan qūralǧan ülken komanda retınde jūmys ısteidı. Aqparattyŋ efirge şyǧuynan bastap, saitta, äleumettık jelılerde jäne tıkelei transliasiiada jariialanuyna deiıngı barlyq prosess özara bailanysty.
«Amerikalyq redaksiialarda auditoriianyŋ qajettılıgıne, aqparattyŋ jedeldıgıne jäne materialdyŋ qoǧamǧa beretın qūndylyǧyna erekşe män berıledı. Sonymen qatar redaksiialyq şeşımder naqty käsıbi standarttarǧa süienıp qabyldanady», - deidı ol.
Jaŋa qyzmetınde Talǧat Almanov redaksiialyq prosesterdı üilestırıp qana qoimai, maŋyzdy taqyryptar boiynşa jurnalistık materialdar äzırleudı de jalǧastyrady.
«Men üşın eŋ ülken jauapkerşılık – qandai oqiǧanyŋ auditoriia üşın maŋyzdy ekenın dūrys anyqtau, jurnalistık materialdardyŋ sapasyn saqtau jäne körermenge senımdı aqparat jetkızu. Sonymen bırge ärıptestermen bırlese jūmys ıstep, olardyŋ käsıbi damuyna üles qosu da maŋyzdy»,- deidı mediamaman.
ZERTTEU JÄNE DEREKTER
Talǧat Almanov zertteu jurnalistikasyn jalǧastyratynyn da aitty. Ol būl salany ūzaq uaqyt pen jan-jaqty ızdenıstı qajet etetın baǧyt dep sanaidy.
«Zertteu jurnalistikasynyŋ basty erekşelıgı – tabandylyq. Sebebı zertteu jurnalistikasy ūzaq proseske ainaluy mümkın. Oqiǧanyŋ syrtqy körınısımen şektelmei, onyŋ tüpkı sebebın anyqtau maŋyzdy»,- deidı jurnalist.
Onyŋ sözınşe, AQŞ-ta zertteu jurnalistikasy aşyq derektermen jūmys ısteu, memlekettık qūjattar men esepterdı zerdeleu, aqparat ızdeu, derekközdermen bailanys ornatu jäne ärtürlı mälımetterdı salystyru siiaqty bırneşe kezeŋnen tūrady.
Memlekettık organdardyŋ şeşımderı, biudjet qarajatynyŋ jūmsaluy, jergılıktı bilıktıŋ jūmysy men tūrǧyndardyŋ qauıpsızdıgıne qatysty mäseleler zertteu materialdarynyŋ negızgı taqyryptaryna ainaluy mümkın.
Jurnalist mūndai jūmysta bır ǧana derekközge süienuge bolmaitynyn atap öttı. Aqparat bırneşe taraptan tekserılıp, qūjattarmen rastaluy kerek.
Aldaǧy uaqytta Talǧat Almanovty jergılıktı bilıktıŋ şeşımderı, qoǧamdyq qarajattyŋ jūmsaluy, qauıpsızdık, densaulyq saqtau jäne bılım beru salalaryndaǧy mäseleler qyzyqtyrady.
«Jergılıktı deŋgeidegı şeşımderdıŋ özı qarapaiym adamdardyŋ kündelıktı ömırıne tıkelei äser etedı. Menıŋşe, zertteu jurnalistikasynyŋ qūndylyǧy – qoǧam nazarynan tys qalyp qoiuy mümkın mäselelerdı köterıp, jauapty taraptardyŋ esep beruıne yqpal etuınde», – deidı ol.
«KÖRERMEN ÖMIRI MAŊYZDY»
Qazaqstandyq jurnalist AQŞ auditoriiasyna material äzırlegende körermennıŋ aqparatty qalai qabyldaitynyn eskeru maŋyzdy ekenın aitady. Onyŋ pıkırınşe, jurnalist üşın maŋyzdy taqyryptyŋ özı auditoriiaǧa tüsınıksız nemese alys boluy mümkın. Sondyqtan kez kelgen oqiǧanyŋ körermen ömırıne qandai qatysy bar ekenın körsetu qajet.
«Mysaly, kürdelı saiasi nemese ekonomikalyq şeşım turaly aitqanda, onyŋ qarapaiym tūrǧynnyŋ kündelıktı ömırıne qalai äser etetının tüsındıruge tyrysamyz. Adamdar üşın mäselenıŋ mänı ǧana emes, onyŋ özıne qandai paidasy nemese saldary bar ekenı maŋyzdy», – deidı Talǧat Almanov.
Ol mädeni aiyrmaşylyqtardyŋ da jurnalist jūmysyna äser etetının atap öttı. Är qoǧamnyŋ aqparatty qabyldauy, bilık ökılderıne közqarasy jäne jurnalisten kütetın talaby ärtürlı boluy mümkın. Sondyqtan auditoriianyŋ erekşelıgın tüsınıp, aqparatty soǧan sai jetkızu qajet.
Jurnalist aǧylşyn tılınde jūmys ısteudı de ülken täjıribe mektebı dep baǧalaidy. Äsırese kürdelı taqyryptardy qysqa, naqty ärı tüsınıktı etıp jazu oŋai emes.
«Televiziialyq jurnalistikada är sözdıŋ salmaǧy bar. Sondyqtan tıldık daǧdyny ünemı jetıldırıp otyru qajet. Qazaqstandyq jurnalist retındegı artyqşylyǧym – ekı eldıŋ aqparattyq jäne mädeni ortasyn salystyra ärı tüsıne alamyn. Būl halyqaralyq taqyryptardy qamtyǧanda paidaly», - deidı ol.
Osy oraida jurnalist aldaǧy uaqytta G20 sammitıne barudy josparlap otyrǧanyn da aitty.
«JURNALİST KÜN SAIYN JAŊA NÄRSE ÜIRENUI TİIS»
AQŞ-ta jurnalistika salasynda mansap qūrǧysy keletın qazaqstandyq jastarǧa Talǧat Almanov eŋ aldymen öz baǧytyn anyqtauǧa keŋes beredı. Öitkenı jurnalistikanyŋ sport, saiasat, zertteu, jaŋalyqtar, derektı filmder men multimedia siiaqty bırneşe baǧyty bar.
«Eŋ aldymen, jurnalist bolǧysy keletın jastar özıne “Men qandai jurnalist bolǧym keledı?” degen sūraq qoiuy kerek. Öz baǧytyŋdy erterek anyqtap, sol salanyŋ mamany boluǧa ūmtylǧan dūrys. Ekınşıden, ünemı oqyp, ızdenu kerek. Menıŋşe jetıstıkke jetudıŋ būdan artyq formulasy joq. Jurnalist kün saiyn jaŋa närse üirenuı tiıs. Älemde ne bolyp jatqanyn bılıp qana qoimai, sol oqiǧalardyŋ sebep-saldaryn tüsıne aluy kerek. Üşınşıden, aǧylşyn tılın jetık meŋgeruge keŋes berer edım. AQŞ mediasynda jūmys ıstegısı keletın adam üşın būl – negızgı talap. Äsırese jazu daǧdysyn damytu maŋyzdy. Sebebı jurnalistikada jaqsy söilei bılu jetkılıksız, oiyŋdy sauatty ärı naqty jetkıze bıluıŋ kerek»,- deidı ol.
«ELIME QAITQYM KELEDI»
Talǧat Almanov bolaşaqta Qazaqstanǧa oraludy josparlap otyrǧanyn jasyrmady. Alaida äzırge AQŞ-taǧy käsıbi täjıribesın jetıldırıp, bılıktı maman retınde qalyptasudy basty maqsat sanaidy.
«Men elıme qaitqym keledı. Bıraq qazırgı basty maqsatym – AQŞ-taǧy käsıbi täjıribemdı odan ärı jetıldırıp, jaqsy maman bolyp oralu. Äsırese zertteu jäne saraptamalyq jurnalistika baǧytynda jūmysymdy damytqym keledı. Sonymen qatar redaksiialyq jūmysqa aralasyp, täjıribemdı arttyrǧym keledı», - deidı jurnalist.
Ol Qazaqstan mediasymen bailanysty da üzgısı kelmeidı. Kerısınşe, AQŞ-ta jinaǧan täjıribesın otandyq ärıptesterımen bölısıp, ekı el jurnalisterı arasyndaǧy käsıbi bailanysty damytuǧa üles qosudy közdeidı.
«Bügıngı jurnalist üşın geografiialyq şekara būrynǧydai kedergı emes. Maŋyzdysy – qai jerde jürseŋ de, käsıbi deŋgeiıŋdı köterıp, qoǧamǧa paidaly aqparat daiyndau. Al Qazaqstanmen käsıbi bailanysty saqtau – men üşın jeke ärı käsıbi tūrǧydan maŋyzdy baǧyttardyŋ bırı»,- deidı Amerikalyq telearnanyŋ qyzmetkerı Talǧat Almanov.
Dana Nūrmūhanbet
“Adyrna” ūlttyq portaly
