Respublika künı – el tarihyndaǧy aituly beles, azattyqqa ūmtylǧan halqymyzdyŋ memlekettık derbestık jolyndaǧy tarihi taŋdauyn aiǧaqtaityn mereke. Būl künnıŋ mänı ötkendı eske alumen ǧana şektelmeidı. Ol – eldıgımızdıŋ qadırın tüsınıp, bügıngı jetıstıgımızdı baǧalap, keleşek aldyndaǧy jauapkerşılıgımızdı sezınetın sät.
1990 jylǧy 25 qazanda qabyldanǧan Memlekettık egemendık turaly deklarasiia Qazaqstannyŋ täuelsızdıkke qarai jasaǧan maŋyzdy qadamy boldy. Tarihi qūjat eldıŋ derbes damu baǧytyn aiqyndauǧa jol aşty. Bügınde Respublika künıne orai sol kezeŋge qaita üŋılu – memlekettılıktıŋ qalyptasu jolyn baǧamdap qana qoimai, täuelsızdıktıŋ mazmūnyn kündelıktı ömırımızben sabaqtastyru degen söz.
Eldık ūǧymy egemendıkpen ǧana ölşenbeidı. Onyŋ şynaiy mänı qoǧamdaǧy özara qūrmetten, zaŋǧa moiynsūnudan, adal eŋbekten jäne ortaq ıske degen jauapkerşılıkten körınedı. Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaev köterıp otyrǧan konstitusiialyq qūndylyqtardy ornyqtyru, qoǧamdyq sanany jaŋǧyrtu, tazalyq pen kıtap oqu mädenietın qalyptastyru baǧyttarynyŋ maŋyzy da osynda.
Konstitusiialyq qūndylyqtar – qoǧamnyŋ berık ırgetasy. Zaŋ üstemdıgı, azamattardyŋ teŋdıgı, adam qūqyqtary men bostandyqtaryn qūrmetteu qaǧidalary kündelıktı ömırde jüzege asqanda ǧana olardyŋ mänı arta tüsedı. Ata Zaŋǧa qūrmet är adamnyŋ öz qūqyǧyn bıluınen ǧana emes, özgenıŋ qūqyǧyn moiyndauynan, qoǧamdyq tärtıp pen ortaq jauapkerşılıktı saqtauynan da baiqalady.
Jaŋa qoǧamdyq etika da osyndai qarapaiym, bıraq maŋyzdy ūstanymdardan bastalady. Adaldyq, ädıldık, jauapkerşılık, eŋbekqorlyq pen özara syilastyq qoǧamnyŋ qalypty qaǧidalaryna ainaluy kerek. Adamnyŋ mädenietı onyŋ sözımen ǧana emes, ısımen tanylady. Özgenıŋ eŋbegın baǧalau, qoǧamdyq orynda tärtıp saqtau, ülkenge qūrmet, kışıge ızet körsetu – örkeniettı qoǧamnyŋ kündelıktı ömırınen oryn aluǧa tiıs qūndylyqtar.
Osy oraida «Taza Qazaqstan» bastamasynyŋ tärbielık mänı zor. Tazalyqty tek köşenı qoqystan aryltu nemese aǧaş otyrǧyzumen şekteuge bolmaidy. Ol – tuǧan jerge janaşyrlyqpen qarau, tabiǧatty qorǧau, qoǧamdyq mülıktı kütıp ūstau jäne qorşaǧan ortaǧa jauapkerşılıkpen qarau mädenietı. Taza ärı jaily meken qalyptastyru är azamattyŋ öz aulasynan, öz köşesınen, öz ısıne degen adaldyǧynan bastalady. Eŋ maŋyzdysy – tazalyqty nauqandyq şara emes, tūraqty ömır saltyna ainaldyru.
Qoǧamnyŋ ruhani kemeldenuınde kıtap oqu mädenietınıŋ de orny erekşe. Kıtap adamdy oilanuǧa, ızdenuge, dünienı tereŋırek tanuǧa üiretedı. Oquǧa qūştar ūrpaqtyŋ qalyptasuy – otbasy, mektep jäne tūtas qoǧamǧa ortaq mındet. Balaǧa kıtaptyŋ qadırın tüsındıru üşın, eŋ aldymen, ülkenderdıŋ özı oquǧa jaqyn boluy kerek. Kıtap oqityn otbasyda bılımge qūrmet qalyptasyp, ūrpaqtar arasyndaǧy ruhani sabaqtastyq nyǧaiady.
Aqparat aǧyny küşeiıp, türlı pıkırler men közqarastar qatar örbıgen zamanda kıtap oqu adamnyŋ oilau qabıletın damytyp qana qoimai, derektı saralap, aqiqatty ızdeuge de kömektesedı. Sondyqtan oqu mädenietın qoldau – ruhani tärbie mäselesı ǧana emes, qoǧamnyŋ ziiatkerlık äleuetın arttyrudyŋ da maŋyzdy joly.
Aqmola oblysynda qoǧamdyq kelısımdı nyǧaitu baǧytyndaǧy jūmystardyŋ mänı de ortaq qūndylyqtardy därıpteumen tyǧyz bailanysty. Ärtürlı etnostar men mädenietter ökılderın bırıktıretın ortaq negız – Qazaqstanǧa degen qūrmet, azamattyq jauapkerşılık jäne beibıt ömırge degen ūmtylys. Qoǧamdyq kelısım özara tüsınıstık pen senım bar jerde nyǧaiady. Ol tek resmi kezdesuler men ıs-şaralar arqyly emes, adamdardyŋ kündelıktı qarym-qatynasynan, bır-bırıne degen qūrmetınen körınedı.
Respublika künı bızge el boludyŋ ülken jauapkerşılık ekenın taǧy bır märte ūǧyndyrady. Täuelsızdıktı baǧalau – onyŋ tarihyn qūrmetteu ǧana emes, bügıngı qoǧamnyŋ damuyna üles qosu. Bırımız adal eŋbegımızben, bırımız qorşaǧan ortany qorǧauǧa qosqan ülesımızben, endı bırımız jas ūrpaqtyŋ bılım men tärbie aluyna qoldau körsetu arqyly eldıktıŋ nyǧaiuyna qyzmet etemız.
Eldıŋ bolaşaǧy ortaq qūndylyqtarǧa adal, sanaly ärı jauapty azamattardyŋ qolynda. Konstitusiialyq qaǧidalardy qūrmetteu, jaŋa qoǧamdyq etikany qalyptastyru, tazalyq mädenietın ornyqtyru jäne kıtap oquǧa degen qyzyǧuşylyqty arttyru – bır-bırımen sabaqtas mındetter. Olardyŋ ärqaisysy eldıŋ ruhani tūǧyryn bekemdep, qoǧamdyq kelısımdı nyǧaituǧa yqpal etedı.
Respublika künı – eldık mūratty jaŋǧyrtyp, ortaq maqsattarymyzdy aiqyndaityn mereke. Endeşe, täuelsızdıgımızdıŋ tūǧyryn berık ūstap, bırlıgımızdı saqtap, keler ūrpaqqa bılımdı, mädeniettı, jauapkerşılıgı joǧary qoǧam qaldyru – bärımızge ortaq paryz.
Marat Ötegenov, Aqmola oblysy «Qoǧamdyq kelısım» janyndaǧy Ǧylymi-sarapşylyq tobynyŋ töraǧasy.
