Täjıkstan basqa elderden mūnai önımderın importtau kölemınıŋ qysqaruyna bailanysty İrannan 2,5 million tonnadan astam mūnai, benzin jäne dizel otynyn jetkızudı sūrady. Būl turaly Täjıkstannyŋ Kölık ministrlıgı aitty, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı TASS-qa sılteme jasap.
15 tamyzda Täjıkstan delegasiiasynyŋ Tegeranǧa jūmys sapary aiasynda eldıŋ Kölık ministrı Azim İbrohim men İrannyŋ Joldar jäne qala qūrylysy ministrı Farzane Sadek kezdesken. Taraptar kölık jäne logistika salasyndaǧy yntymaqtastyq, jük tasymaly, tranzit jäne otyn jetkızu, sonyŋ ışınde İrannan Täjıkstanǧa mūnai önımderı men şikı mūnai jetkızudı ūiymdastyru mäselelerın qarastyrǧan.
«Älemdegı geosaiasi jaǧdai Täjıkstan Respublikasyna otyn importyn qysqartuǧa äkeldı. Būǧan deiın Täjıkstanǧa otynnyŋ 80 paiyzdan astamy Reseiden jetkızıletın», – dedı İbrohim.
Onyŋ aituynşa, İrannan sūralǧan otynnyŋ jalpy kölemı şamamen 51 myŋ temırjol vagonyna teŋ.
İbrohim İran tarapyna otyn tasymaldauǧa arnalǧan sisterna vagondarynan arnaiy poiyzdar ūiymdastyrudy, sondai-aq İrannyŋ temırjol jelısı arqyly Täjıkstanǧa otyn jetkızetın vagondarǧa «jasyl dälız» tärtıbın engızudı ūsynǧan. Sondai-aq Täjıkstan tarapy İrannyŋ Chabahar portynda «Täjıkstan» logistikalyq ortalyǧyn salu jäne paidalanu jönındegı konsessiialyq kelısım aiasynda jeŋıldıkter berudı ūsynǧan.
Odan bölek, Täjıkstan kölıgınıŋ İran aumaǧy arqyly avtotasymaldau mäselelerın, İran äuejailaryndaǧy jerüstı jäne navigasiialyq qyzmetter men otynǧa jeŋıldıkter berudı, sondai-aq «Somon Eir» täjık äue kompaniiasynyŋ reisterın irandyq saqtandyru kompaniialary arqyly saqtandyru mäselelerı talqylanǧan.
Kölık ministrlıgınıŋ mälımetınşe, 2026 jyldyŋ alǧaşqy alty aiynda Täjıkstan men İran arasynda 432,79 myŋ tonna jük tasymaldanǧan. Būl 2025 jyldyŋ säikes kezeŋındegı körsetkışten 117,5 paiyzǧa joǧary. Onyŋ 333 924 tonnasy temırjol kölıgımen, 98 866 tonnasy avtomobil kölıgımen jetkızılgen.
İbrohim qazırgı uaqytta ekı el arasyndaǧy mūnai önımderınıŋ jyldyq sauda kölemı şamamen 800 myŋ tonnany qūraitynyn atap ötken. Jaŋa logistikalyq tetıkter ıske qosylyp, körşıles elderdıŋ tranzittık mümkındıkterı paidalanylsa, būl körsetkış bırneşe esege artuy mümkın.
Taraptar «İran – Auǧanstan – Täjıkstan – Qytai» jaŋa logistikalyq dälızın qūru mäselesın, onyŋ ışınde temırjol salu jobasyn da talqylaǧan. İbrohimnıŋ aituynşa, būl baǧytty ıske asyru jük jetkızu qaşyqtyǧyn şamamen 2 myŋ şaqyrymǧa, al jol jüru uaqytyn qoldanystaǧy keibır teŋız baǧyttarymen salystyrǧanda 10 künge deiın qysqartuy mümkın.
Öz kezegınde Soek atalǧan mäselelerdı şeşuge, sonyŋ ışınde vedomstvoaralyq jūmys toptarynyŋ jūmysyn üilestıruge jäne bırlesken jobalardy qoldauǧa daiyn ekenın bıldırgen.
2025 jylǧy qaŋtarda İran prezidentı Masud Pezeşkiannyŋ Täjıkstanǧa memlekettık sapary barysynda ekıjaqty yntymaqtastyq jönındegı 23 qūjatqa qol qoiylǧan edı. Atap aitqanda, taraptar Chabahar porty arqyly jük tranzitın damytu jönındegı yntymaqtastyq baǧdarlamasyn qabyldaǧan.
