«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى – ۇلتتىق ءداستۇر مەن رۋحانياتتىڭ التىن قازىناسى. بيىل تەاتر ءوزىنىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتۋگە دايىندالىپ وتىر. وسى ون جىل ىشىندە ساحناعا جانىن ارناعان، شىعارماشىلىق ەڭبەگىمەن ۇجىمنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان تالانتتى ماماندار – تەاتردىڭ ومىرلىك تىرەگى، ۇلتتىق ونەردىڭ ءتىرى بەينەسى بولىپ سانالادى.
بۇل ماقالادا ءبىز تەاتردا 10 جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتىپ، ءار رولىندە، ءار قويىلىمىندا شىنايى شىعارماشىلىق قۋاتىن كورسەتكەن دارىندى تۇلعالاردىڭ – ساحناعا ادالدىعى مەن ونەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ارقىلى ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ بيىگىنە كوتەرىلگەن جانداردىڭ ءومىرى مەن جەتىستىكتەرىن باياندايمىز. ولار – تەاتردىڭ جۇرەگى، حالىق رۋحىنىڭ ساحنالىق كورىنىسى.
ساحناعا سىڭگەن عۇمىر
ادام بالاسىنىڭ عۇمىرى – ءبىر قاراعاندا قىسقا، ال مازمۇنىنا ۇڭىلسەڭ، تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ شەجىرەسىندەي تەرەڭ. ونەر يەسىنىڭ ءومىرى تىپتەن بولەك: ول ءوز عۇمىرىن عانا ەمەس، وزگەنىڭ تاعدىرىن دا ارقالاپ وتەدى. وسىنداي ونەر جولىن سەرىك ەتكەن جانداردىڭ ءبىرى – اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ.
اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ 1981 جىلى قاراشا ايىنىڭ 16-سى كۇنى تۇركىستان وبلىسى، جەتىساي قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. تۋمىسىنان قازاقى بولمىستى بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن ول، جاستايىنان ونەرگە جاقىن بولدى. 1998 جىلى جەتىساي قالاسىنا قاراستى بايقونىس اۋىلىنداعى م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتى ءتامامداپ، ءومىردىڭ جاڭا بەلەسىنە قادام باستى. ءبىلىم مەن ونەردى قاتار ۇشتاستىرۋدى ماقسات ەتكەن جاس تالاپكەر 2001–2005 جىلدار ارالىعىندا الماتى قالاسىنداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ونەر اكادەمياسىندا ءبىلىم الىپ، اكتەرلىق ونەردىڭ قىر-سىرىن مەڭگەردى. ۇستازدارى جانات حادجيەۆ پەن ايدوس بەكتەمىروۆتىڭ ءتالىم-تاربيەسى ونىڭ شىعارماشىلىق جولىنىڭ بەرىك ىرگەتاسىنا اينالدى. ناتيجەسىندە «اكتەرلىك ونەر» ماماندىعىن يگەرىپ، «مۋزىكالىق تەاتر اكتەرى» بىلىكتىلىگىن الىپ شىقتى.
ونەر جولى وڭاي ەمەس. ول – تاباندىلىق پەن توزىمدىلىكتى تالاپ ەتەتىن تاعدىر. داۋلەت بەيسەباەۆيچ ەڭبەك جولىن 2005–2007 جىلدارى جەتىساي قالاسىنداعى ق.جانداربەكوۆ اتىنداعى «جەتىساي» دراما تەاترىندا باستاپ، ساحنامەن العاشقى سىرلاسۋىن وسى ورتادا وتكەردى. بۇل كەزەڭ – ونىڭ اكتەرلىك بولمىسىنىڭ قالىپتاسۋ شاعى ەدى.
2007–2015 جىلدار ارالىعىندا الماتى قالاسىنداعى «اقساراي» ميۋزيكل تەاترىندا قىزمەت ەتىپ، شىعارماشىلىق تۇرعىدا تولىسا ءتۇستى. بۇل جىلدارى ول «قىز جىبەك» ميۋزيكلىندەگى شەگە، «ماحاببات پەن زۇلىمدىقتاعى» گوف مارشل، «مۋحا-تسوكوتۋحا» قويىلىمىنداعى كومار سىندى ءتۇرلى جانرداعى وبرازداردى سومداپ، ساحنالىق شەبەرلىگىن شىڭدادى. تەاتر ۇجىمىمەن بىرگە قازاقستاننىڭ كوپتەگەن قالالارىن، سونداي-اق گەرمانيا، فرانتسيا، تۇركيا، گرۋزيا، تۇرىكمەنستان، الجير سەكىلدى ەلدەردى ارالاپ، قازاق ونەرىن شەتەل ساحنالارىندا تانىتتى. سونىمەن قاتار 2010–2011 جىلدارى «سەزام» تەاترىندا قىزمەت اتقارىپ، بالالار تەاترى باعىتىندا دا تاجىريبە جيناقتادى.
2015–2018 جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە رەجيسسەر، وقىتۋشى جانە كونتسەرتمەيستەر رەتىندە ەڭبەك ەتىپ، جاس ۇرپاققا ونەردىڭ ءمانىن ۇعىندىردى. بۇل كەزەڭدە ول «كەلىندەر كوتەرىلىسى»، «قاراشەكپەن»، «ەح، قىزدار...»، «بەس ساۋساق» سەكىلدى قويىلىمداردى ساحنالاپ، رەجيسسەرلىك قىرىن دا تانىتتى. سونىمەن قاتار 2009 جىلدان باستاپ كينو سالاسىندا دا بەلسەندى ەڭبەك ەتىپ، كوپتەگەن فيلمدەردە ەپيزودتىق جانە ەكىنشى پلانداعى رولدەردى سومداپ، كورەرمەنگە كەڭىنەن تانىلدى.
وسىنداي مول تاجىريبە مەن شىڭدالعان شەبەرلىكتىڭ زاڭدى جالعاسى رەتىندە 2019 جىلدان باستاپ اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ قۇرامىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. بۇل تەاتر – تەك ساحنا ەمەس، ۇلتتىق ونەردىڭ مايەگىن ساقتاعان رۋحاني وردا. داۋلەت بەيسەباەۆيچ وسى ۇجىمدا ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن جاڭا قىرىنان اشتى.
ول سومداعان ءسۇيىنباي بەينەسى – تەك اقىن تۇلعاسى ەمەس، حالىق رۋحىنىڭ كورىنىسى. اكتەر بۇل رولدە ءسوزدىڭ سالماعىن، ويدىڭ تەرەڭدىگىن سەزىندىرە وتىرىپ، كورەرمەندى ۇلتتىق بولمىستىڭ قاينار كوزىنە جەتەلەيدى. ۇسەن بەينەسىندە ول قاراپايىم قازاق جاستارىنىڭ اڭقىلداعان مىنەزىن، ومىرگە دەگەن تازا كوزقاراسىن شىنايى جەتكىزەدى. ال الدار كوسە رولىندە اكتەردىڭ شەبەرلىگى ەرەكشە قىرىنان اشىلادى: مۇندا ول تاپقىرلىق پەن مىسقىلدى، حالىقتىق يۋموردى تابيعي ۇيلەستىرىپ، ساحنانى جانداندىرادى.
«اباي–توعجان» قويىلىمىنداعى سۇيىندىك وبرازى ارقىلى ول سابىر مەن پاراساتتىڭ يەسىن كورسەتسە، «كەز بولعان كەر زامانداعى» تۇرماعانبەت ىزتىلەۋوۆ بەينەسىندە تاريحي تۇلعانىڭ تاعدىرلى جولىن، زامانا زارى مەن ەل مۇڭىن تەرەڭ تولعانىسپەن جەتكىزەدى. ال «سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكلىندەگى ماملۇك رولىندە باتىرلىق پەن ىشكى قايسارلىقتى، ال «ايمان–شولپانداعى» شال وبرازىندا ءومىردىڭ ءازىل مەن شىندىققا تولى قىرلارىن شەبەر بەينەلەيدى.
اكتەردىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ ءار رولگە جانىمەن ەنۋى. ول وبرازدى سىرتتاي عانا ەمەس، ىشتەي سەزىنەدى، كەيىپكەر تاعدىرىن ءوز جۇرەگىنەن وتكىزەدى. سوندىقتان دا ونىڭ ساحناداعى ءار قيمىلى، ءار ءسوزى – جاساندىلىقتان ادا، تابيعيلىققا جاقىن. ونىڭ ويىنى كورەرمەندى سەندىرەدى، تولعاندىرادى، كەيدە كۇلدىرەدى، كەيدە ويعا باتىرادى.
اكتەرلىك ونەر – تەك ءماتىندى جاتتاپ، ساحنادا ورىنداۋ ەمەس، ول – جاننىڭ ەڭ نازىك قىلىن شەرتۋ. وسى تۇرعىدان العاندا، اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ – ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى، ساحنانىڭ شىنايى قىزمەتشىسى. ونىڭ ونەرى – دابىرادان الىس، بىراق تەرەڭ; سىرت كوزگە قاراپايىم، بىراق ءمانى باي.
2023 جىلى مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى اتانۋى – ونىڭ ەڭبەگىنە بەرىلگەن ءادىل باعا. ال 2024 جىلى رەجيسسەر كومەكشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالۋى – ونىڭ شىعارماشىلىق ءوسۋىنىڭ زاڭدى جالعاسى.
«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى – وسىنداي ونەر مايتالماندارىنىڭ ەڭبەگىن ايشىقتايتىن كەزەڭ. تەاتردىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ونىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان جانداردىڭ قاتارىندا اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچتىڭ ورنى ايرىقشا.
ونەر – ماڭگىلىك. ال سول ماڭگىلىككە قىزمەت ەتكەن ادامنىڭ ەسىمى دە، ەڭبەگى دە ەل جادىندا ساقتالماق.
ارماننان تۋعان ونەر
ادام بالاسىنىڭ جۇرەگىندە ءبىر شىراق بار. ول – ارمان. سول شىراق سونبەسە، ادام اداسپايدى; سول شىراق جانسا، جول تابىلادى. ونەر ادامىنىڭ عۇمىرى – سول ارماننىڭ جەتەگىندە وتكەن تاعدىر. «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا وسىنداي ارمانىن اقيقاتقا اينالدىرعان جانداردىڭ ءبىرى – مۋحامەتقاليەۆا مارال اناربەكقىزى.
مارال اناربەكقىزى 1979 جىلى 12 قازاندا الماتى وبلىسى، سارقانت اۋدانى كوكجيدە اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. قازاقى تاربيەنى بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن ول، جاستايىنان ءسوز ونەرىنە، ساحنا مادەنيەتىنە ەرەكشە ىقىلاس تانىتتى. 1994–1997 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى ج. ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترادا-تسيرك كوللەدجىندە كوركەم ءسوز وقۋ شەبەرى ماماندىعىن مەڭگەرىپ، ساحنا ءتىلىنىڭ نازىك يىرىمدەرىن يگەردى. بۇل – ونىڭ ونەرگە اپارار العاشقى باسپالداعى ەدى.
ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ جولىندا ول توقتاعان جوق. 2014 جىلى ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا كينو جانە تەلەۆيزيا سالاسى بويىنشا پروديۋسەر-رەجيسسەر ماماندىعىن يگەرىپ، شىعارماشىلىق كوكجيەگىن كەڭەيتتى. سول جىلى پەداگوگيكا جانە پسيحولوگيا باعىتىندا ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيا قورعاپ، ونەر مەن ءبىلىمدى قاتار ۇشتاستىرعان جان-جاقتى تۇلعا رەتىندە قالىپتاستى.
ەڭبەك جولىن 1997 جىلى «قازاقكونتسەرت» كونتسەرتتىك بىرلەستىگىندە كونتسەرت جۇرگىزۋشى، كونفەرانسە رەتىندە باستاعان مارال اناربەكقىزى ساحنا مادەنيەتىنىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرىپ، كورەرمەنمەن ءتىل تابىسۋدىڭ شەبەرىنە اينالدى. وسى جىلدار ىشىندە ول تەك جۇرگىزۋشى عانا ەمەس، ونەردىڭ جاناشىرى، ساحنانىڭ شىنايى قىزمەتشىسى رەتىندە تانىلدى. كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق بايقاۋلاردا توپ جارىپ، 1999 جىلى و. بوكەيحان اتىنداعى كوركەم ءسوز وقۋ شەبەرلەرى بايقاۋىنىڭ، 2005 جىلى «شابىت» فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى.
ونىڭ شىعارماشىلىعى پوەزيامەن دە استاسىپ جاتىر. مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان «شىن عاشىقپىن»، ء«بىر كۇندىك ساۋلە» اتتى پوەتيكالىق-درامالىق كەشتەرى – كورەرمەن جۇرەگىنە جەتكەن رۋحاني دۇنيەلەر. سونىمەن قاتار، قازاق ونەرىنىڭ الىپتارى – روزا باعلانوۆا، التىنبەك قورازباەۆ، ماقپال ءجۇنىسوۆا سىندى تۇلعالارمەن ءبىر ساحنادا قاتار ەڭبەك ەتۋى – ونىڭ ونەردەگى جولىنىڭ سالماقتىلىعىن ايقىندايدى.
ال 2016 جىلدان باستاپ مارال اناربەكقىزى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ قۇرامىنا قوسىلىپ، جاڭا ءبىر شىعارماشىلىق كەزەڭدى باستادى. تەاتر ساحناسى وعان تەك جۇرگىزۋشى ەمەس، اكتريسا رەتىندە دە تانىلۋعا مۇمكىندىك بەردى. «اباي–توعجان» قويىلىمىنداعى ءدىلدانىڭ جەڭگەسى، ء«ان مۇحيتتاعى» بايبىشە، «قاماۋدا قالعان ارمان» قويىلىمىنداعى جازيرا بەينەلەرى ارقىلى ول ساحناداعى تابيعيلىعىن، شىنايى سەزىمىن كورسەتە ءبىلدى. ال «مۇقاعاليمەن سىرلاسۋ» پوەتيكالىق كەشىنىڭ ستسەناريىن قۇراستىرۋى – ونىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسىنىڭ تاعى ءبىر قىرى.
مارال اناربەكقىزىنىڭ ونەر جولىنداعى ەڭ ءبىر ساۋلەلى، جۇرەككە جىلى تۇستارى – بالا كۇنگى قيالى مەن سول قيالدىڭ شىندىققا اينالعان ساتتەرى. بالا كوڭىلدىڭ تۇبىندە جاتقان ءبىر نازىك ارمان بار ەدى: ساحناعا شىعۋ، ەل الدىنا ءسوز ايتۋ، ونەردىڭ ورتاسىندا ءجۇرۋ. ول ارمان اۋەلدە ءالسىز شىراقتاي عانا كورىنگەنىمەن، ۋاقىت وتە كەلە جۇرەك تۇكپىرىندە مازداعان الاۋعا اينالدى.
مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن كۇندەردىڭ وزىندە-اق ول ساحناعا عاشىق ەدى. تەلەديداردان كورگەن ءاربىر جۇرگىزۋشىنىڭ ءسوز ساپتاۋى، قيمىلى، داۋىس ىرعاعى – ءبارى دە ونىڭ جان دۇنيەسىنە وشپەستەي ءىز قالدىردى. ول جاي عانا كورەرمەن بولىپ قالماي، كورگەنىن كوڭىلىنە توقىپ، اينا الدىندا قايتالاپ، ءوز بولمىسىن ونەرگە بەيىمدەي باستادى. بۇل – ويىن ەمەس، بۇل – جۇرەك قالاۋى ەدى.
ءبىر كۇنى اۋىلعا قازاقتىڭ بۇلبۇل ءۇنى، ساحنانىڭ ساڭلاعى روزا باعلانوۆا كەلدى. سول كۇن – كىشكەنتاي مارالدىڭ جۇرەگىندە ماڭگىگە ساقتالعان ەرەكشە ءسات. حالىقتىڭ اراسىنان قىسىلىپ ءوتىپ، الدىڭعى قاتارعا جەتىپ، ورىن تاپپاعان سوڭ جەردە وتىرىپ تاماشالاعان سول كونتسەرت – ونىڭ تاعدىرىن ءۇنسىز وزگەرتكەن ءبىر مەزەت ەدى. ول سول ساتتە ءاننىڭ اۋەزىن ەمەس، ونەردىڭ بيىگىن كوردى; ءسوزدىڭ ماعىناسىن ەمەس، ساحنانىڭ قاسيەتىن سەزىندى. بالا جۇرەك سول كۇنى العاش رەت ۇلكەن ارماندى ارقالادى: «مەن دە وسى ساحنانىڭ ءبىر شەتىندە جۇرسەم ەكەن...»
ۋاقىت ءوز ارناسىمەن جىلجىدى. بىراق سول ءبىر بالا ارمان كومەسكى تارتپادى، قايتا كۇن وتكەن سايىن ايقىندالىپ، بيىكتەي بەردى. ارمان جەتەلەدى، ءۇمىت جەتەكتەدى. ول الماتىعا كەلدى، ءبىلىم الدى، ونەردىڭ ەسىگىن قاقتى. ەڭ باستىسى – ءوز جۇرەگىندەگى داۋىسقا سەندى. كوپ ۇزاماي تاعدىردىڭ ءوزى ونى بالا كۇنگى تاڭدانىسقا تولى سول ساحنا يەسىمەن قايتا تابىستىردى: روزا باعلانوۆا ەڭبەك ەتكەن ورتادا قىزمەت اتقارىپ، العاشقى گاسترولدىك ساپارىن سول كىسىمەن بىرگە باستاۋ باقىتى بۇيىردى. بۇل – كەزدەيسوقتىق ەمەس، بۇل – ۇزىلمەگەن ءۇمىتتىڭ، تالماي ىزدەنگەن ەڭبەكتىڭ، شىن سەنىمنىڭ جەمىسى ەدى.
تەاترعا دەگەن اڭسار دا وسىلاي اقيقاتقا اينالدى. العاشقى كەزدە شىعارماشىلىق قۇرامنىڭ ازدىعى ونى سان ءتۇرلى رولگە جەتەلەدى. بىردە باستى كەيىپكەر، بىردە قوسالقى بەينە، ەندى بىردە كوپشىلىك ساحنانىڭ قاتارىندا ءجۇرىپ، ول ساحنانىڭ ءار تىنىسىن، ءار قادامىن جۇرەگىمەن سەزىندى. ۋاقىت وتە تەاتر كەڭەيدى، جاس تالانتتار كەلدى، ساحنا تولىستى. بىراق سول العاشقى ىزدەنىس پەن شىنايى ەڭبەك مارالدىڭ ورنىن بەكەم ەتتى – ول وسى ساحنانىڭ ءتول پەرزەنتىنە اينالدى.
ەرەكشە ءبىر قىرى – ونىڭ ماسسوۆكاعا دەگەن ىقىلاسى. كوپشىلىك ەلەمەيتىن، بىراق ساحنانىڭ تىنىسىن اشاتىن وسى ءبىر بولىكتى ول ەرەكشە سۇيەدى. ءرولى بولا تۇرا، ساحنا سىرتىنا جۇگىرىپ بارىپ، باسقا كەيىپكە ەنىپ، قايتادان كوپشىلىك قۇرامىندا ساحناعا شىعۋى – ونىڭ ونەرگە دەگەن ادالدىعىنىڭ ايعاعى. ول ءۇشىن ساحنانىڭ ۇلكەن-كىشىسى جوق، ءاربىر ءسات – ونەر، ءاربىر قادام – تاعىلىم. ءوزى ايتقانداي، ءدال وسى كوپشىلىك ساحنا ونىڭ ىشكى تالانتىن وياتىپ، بويىنداعى اكتەرلىك قۋاتتى جارىققا شىعارعان.
بۇل جول – تەك ارماننىڭ عانا ەمەس، تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ جولى. كوڭىلدە تۋعان ءبىر ساۋلە وزدىگىنەن جانىپ كەتپەيدى، ونى ۇرلەپ، وشىرمەي، الاۋعا اينالدىرۋ – ادامنىڭ ءوز قولىندا. مارال اناربەكقىزى سول ساۋلەنى وشىرمەدى، قايتا جاندىرىپ، ءومىر جولىنىڭ شامشىراعىنا اينالدىردى.
«الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى – وسىنداي تاعدىرلاردىڭ توعىسقان، ارمانداردىڭ اقيقاتقا اينالعان تۇسى. بۇل – ساحناعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ، ەڭبەككە دەگەن ادالدىقتىڭ جەڭىسى.
ەندەشە، ادام بالاسى ارماننان قورىقپاۋى كەرەك. سەبەبى شىن جۇرەكتەن تۋعان ارمان – ۋاقىتتىڭ تەزىنەن ءوتىپ، تاعدىردىڭ تورىنەن ورىن الادى. ارمان – الدامايدى، تەك سوعان جەتەر جولدا ادال بولۋدى تالاپ ەتەدى.
ۇلتتىق ونەردىڭ ۇلاعاتتى جولىن جالعاعان جىرشى
قازاقتىڭ كەڭ ساحاراسىندا سان عاسىردان بەرى ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلە جاتقان جىراۋلىق، تەرمەشىلىك ءداستۇر – ۇلت رۋحانياتىنىڭ التىن دىڭگەگى. وسى قاسيەتتى ونەردىڭ بۇگىنگى جالعاستىرۋشىسى، ءداستۇرلى ءان مەن جىردىڭ قادىر-قاسيەتىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ، ونى جاڭا بۋىنعا جەتكىزىپ جۇرگەن ونەر يەلەرىنىڭ ءبىرى – ۋاتقان شاتتىق قۇمارۇلى.
1994 جىلدىڭ 28 ساۋىرىندە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالىق اۋدانىنا قاراستى سانجى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن شاتتىقتىڭ ونەرگە دەگەن العاشقى قادامى ەرتە باستالدى. بالالىق شاعى تۋعان ولكەسىندە باستالىپ، 2004 جىلى تاريحي وتانى – قازاقستانعا قونىس اۋدارۋمەن جالعاستى. الماتى وبلىسى، ەسكەلدى اۋدانى، اباي اۋىلىنا ورنىققان وتباسىنىڭ ءۇمىتىن ارقالاعان جاس دارىن اۋىل مەكتەبىندە ءبىلىم الا ءجۇرىپ، ونەرگە دەگەن ەرەكشە قابىلەتىن تانىتا باستايدى.
2006 جىلى تالدىقورعان قالاسىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان «ونەر مەكتەبىنە» قابىلدانىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ەربولات شالدىبەك زامانبەكۇلىنان ءتالىم الادى. وسى كەزەڭ شاتتىقتىڭ شىعارماشىلىق قالىپتاسۋىندا ماڭىزدى بەلەس بولدى. رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولىپ، ونەردەگى العاشقى جەتىستىكتەرىن كورسەتتى.
ونەر جولىنداعى ءبىلىمىن تەرەڭدەتۋ ماقساتىندا 2012 جىلى الماتى قالاسىنداعى تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنا وقۋعا تۇسەدى. مۇندا ء«داستۇرلى مۋزىكالىق ونەر» كافەدراسىندا جەتىسۋ ءان مەكتەبىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ، قر مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى شولپان دارجانوۆادان ءدارىس الادى. ستۋدەنتتىك جىلدارى حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى بايقاۋلاردا توپ جارىپ، ءوز شەبەرلىگىن شىڭداي تۇسەدى.
2016 جىلدان باستاپ شاتتىق قۇمارۇلى الماتى قالاسىنداعى «الاتاۋ ءداستۇرلى ونەر» تەاترىندا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. تەاتر اشىلعان كۇننەن باستاپ وسى ونەر ورداسىندا ەڭبەك ەتىپ، ساحنا مادەنيەتىن، ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىن، اكتەرلىك قىرىن قاتار دامىتتى. تەاترمەن بىرگە ءوسىپ، بىرگە شىڭدالعان ونەر يەسى بۇگىندە ۇجىمنىڭ بەلدى مۇشەسىنە اينالدى.
ول تەك ءانشى عانا ەمەس، جىرشى، تەرمەشى ءارى اكتەر رەتىندە دە تانىلىپ كەلەدى. تەاتر ساحناسىندا قويىلعان ءتۇرلى مۋزىكالىق-تانىمدىق، تاريحي قويىلىمداردا ءار الۋان رولدەردى سومداپ، كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەندى. «جامبىلدان – امانات» كونتسەرت-سپەكتاكلىندە ۇلى جىراۋ جامبىل جاباەۆتىڭ جاستىق شاعىن بەينەلەۋى – ونىڭ اكتەرلىك قابىلەتىنىڭ جارقىن دالەلى.
شاتتىقتىڭ ونەر جولىنداعى جەتىستىكتەرى دە از ەمەس. ول رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ بىرنەشە دۇركىن لاۋرەاتى، گران-پري يەگەرى. اسىرەسە «تەكتى ءسوزدىڭ تورەسى – تەرمە» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنداعى باس جۇلدەسى مەن «شىرقا داۋسىم» ءداستۇرلى انشىلەر بايقاۋىنداعى جەڭىسى – ونىڭ تەرمەشىلىك ونەردەگى بيىك دەڭگەيىن ايقىندايدى.
سونىمەن قاتار، ونەرپاز شەتەل ساحنالارىندا دا قازاق ونەرىن ناسيحاتتاپ كەلەدى. گەرمانيا، تۇركيا، فرانتسيا، كورەيا سىندى ەلدەردە وتكەن مادەني شارالارعا قاتىسىپ، ۇلتتىق ونەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ءوز ۇلەسىن قوسۋدا.
جىراۋلىق پەن تەرمەشىلىك – تەك ءان ايتۋ ەمەس، ول – حالىقتىڭ تاريحىن، تاعدىرىن، فيلوسوفياسىن جەتكىزەتىن رۋحاني مەكتەپ. شاتتىق قۇمارۇلى وسى مەكتەپتىڭ زاڭدى جالعاستىرۋشىسى رەتىندە ۇلتتىق ونەردىڭ قادىرىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ، ونى زاماناۋي ساحنامەن ۇشتاستىرىپ كەلەدى. ونىڭ ورىنداۋىنداعى تەرمەلەر مەن جىرلار تىڭداۋشىنى ويلاندىرىپ، ۇلتتىق بولمىسقا قايتا ۇڭىلۋگە جەتەلەيدى.
بۇگىندە مەملەكەتتىك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانعان ونەر يەسى – تەك ءوز جولىن تاپقان تالانت قانا ەمەس، قازاقتىڭ ءداستۇرلى ونەرىنىڭ بولاشاعىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن تۇلعا. تەاتر ساحناسىنداعى ەڭبەگى مەن جىراۋلىق ونەردەگى ىزدەنىسى – ونىڭ شىعارماشىلىق عۇمىرىنىڭ نەگىزگى وزەگى.
ۇلتتىق ونەردىڭ شامشىراعىن سوندىرمەي، ونى جاڭا بەلەسكە كوتەرۋ – وسىنداي ونەر يەلەرىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اساتىنى ءسوزسىز.
