سونىمەن قاتار، پرەزيدەنت "قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ، بايلانىس جانە بانكروتتىق ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى" زاڭعا قول قويدى.
جاڭا زاڭداردىڭ ەگجەي-تەگجەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى جاريالادى.
اگەنتتىك زاڭداردى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەدى جانە ولاردا تەحنولوگيالىق وزگەرىستەر، ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋداعى بانك سەكتورىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ، باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ جانە نارىققا جاڭا قاتىسۋشىلاردى تارتۋ، سونداي-اق قارجىلىق تەحنولوگيالاردى ىلگەرىلەتۋ جانە تسيفرلىق اكتيۆتەر اينالىمىن ىرىقتاندىرۋ ماسەلەلەرى ەسكەرىلەدى.
بانكتەر تۋرالى زاڭداعى بانك قىزمەتىن رەتتەۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى بانك جۇيەسىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ قازاقستانداعى بانكتىك رەتتەۋ مەن قاداعالاۋدىڭ بەس جىلدىق رەفورماسىنىڭ قيسىندى اياقتالۋى بولدى جانە قارجىلىق ورنىقتىلىقتىڭ، باسەكەلەستىكتىڭ، تسيفرلاندىرۋدىڭ جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ قازىرگى حالىقارالىق ستاندارتتارىنا كوشۋدى بەكىتتى. زاڭ بانك سەكتورىن ينستيتۋتسيونالدىق ترانسفورماتسيالاۋ، قاداعالاۋ جانە رەتتەۋ مودەلىن جاڭعىرتۋ ناتيجەلەرىن كورسەتتى.
رەفورما شەڭبەرىندە قولدانىستاعى رەتتەۋگە اۋقىمدى رەۆيزيا جۇرگىزىلدى. ءىس-قيمىلدى قاداعالاۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرى ەنگىزىلدى، بانكتەردىڭ تولەم قابىلەتسىزدىگىن رەتتەۋ تەتىكتەرى جاڭعىرتىلدى، كورپوراتيۆتىك باسقارۋ نورمالارى جاڭارتىلدى. سونىمەن بىرگە رەتتەۋدى ىرىقتاندىرۋ، تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ، بانك جۇيەسىنىڭ ورنىقتىلىعى مەن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارى اراسىنداعى تەڭگەرىمدى ساقتاي وتىرىپ، بانك سەكتورىن تەحنولوگيالىق دامىتۋ جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن جاعدايلار جاسالادى.
جاڭا زاڭدا التى نەگىزگى باعىت كوزدەلگەن.
ءبىرىنشى. بانك قىزمەتىن تەپە-تەڭ رەتتەۋدى ەنگىزۋ.
شوعىرلانۋدى تومەندەتۋ جانە باسەكەلەستىكتى دامىتۋ ءۇشىن بازالىق جانە امبەباپ ليتسەنزيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى بانك قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى ىرىقتاندىرۋ كوزدەلەدى.
بۇل ءتاسىلدىڭ ماقساتى – ءىرى بانكتەردىڭ عانا ەمەس، سول سياقتى نارىققا جاڭا قاتىسۋشىلاردىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ورنىقتى ءارى باسەكەلەس ورتانى قالىپتاستىرۋ.
بازالىق ليتسەنزيا امبەباپ ليتسەنزيادان رۇقسات ەتىلگەن وپەراتسيالار كولەمى مەن رەتتەۋشىلىك تالاپتار دەڭگەيى بويىنشا ەرەكشەلەنەدى. بازالىق بانكتىك ليتسەنزياسى بار بانكتەر ءۇشىن اكتيۆتەردىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى مەن مەنشىكتى كاپيتالدىڭ ەڭ از مولشەرىنە شەكتەۋلەر بەلگىلەنەدى.
بازالىق ليتسەنزياسى بار بانكتەردى قاداعالاۋ جانە ولارعا قويىلاتىن پرۋدەنتسيالىق تالاپتار جەڭىلدەتىلەدى. جىل سايىن جاسالاتىن قاداعالاپ باعالاۋ پروتسەسى جەڭىلدەتىلگەن تۇردە قولدانىلادى، ينسپەكتسيالار جۇرگىزۋ كەزەڭدىلىگى جانە بەرىلەتىن ەسەپتىلىك قىسقارتىلادى.
ەكىنشى. قارجىلىق-تەحنولوگيالىق سەكتوردى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ جانە تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىن رەتتەۋ.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى جاڭالىعى – اكتيۆتەردىڭ جاڭا كلاسى رەتىندە تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىن رەتتەۋدى ەنگىزۋ جانە ولاردىڭ قازاقستان اۋماعىنداعى اينالىمىنا رۇقسات بەرۋ. تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىنىڭ ءۇش ءتۇرى ەنگىزىلەدى:
بىرىنشىدەن، بازالىق اكتيۆى اقشا بولىپ تابىلاتىن تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرى، ياعني ستەيبلكويندەر. ستەيبلكويندەردى شىعارۋ،اينالىسقا جىبەرۋ جانەوتەۋتارتىبىنە،شارتتارىنا قويىلاتىن تالاپتاردىۇلتتىقبانكايقىندايدى.
ەكىنشىدەن، بازالىق اكتيۆى قارجى قۇرالدارى، قارجى اكتيۆى، مۇلىكتىك قۇقىقتار، تاۋارلار نەمەسە وزگە دە مۇلىك بولىپ تابىلاتىن تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرى.
ۇشىنشىدەن، تسيفرلىق پلاتفورمادا ەلەكتروندىق-تسيفرلىق نىساندا شىعارىلاتىن قارجى قۇرالدارى.
اگەنتتىككە ستەيبلكوينداردان باسقا، تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىن شىعارۋ، اينالىسقا جىبەرۋ جانە وتەۋ تارتىبىنە، شارتتارىنا قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەۋ وكىلەتتىكتەرى بەرىلەدى.
تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىن تسيفرلىق پلاتفورمالار وپەراتورلارى شىعاراتىن بولادى. بۇل وپەراتورلار – قارجى نارىعىنىڭ جاڭا سۋبەكتىلەرى، ولاردىڭ قىزمەتىنە ليتسەنزيانى ۇلتتىق بانك بەرەتىن بولادى.
تسيفرلىق قارجى اكتيۆتەرىنە قولدانىستاعى قارجى قۇرالدارى ءۇشىن بەلگىلەنگەن ۇقساس تالاپتار، ونىڭ ىشىندە تاۋەكەلدەردى باسقارۋعا، اقپاراتتى جاريا ەتۋگە جانە ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا قاتىستى تالاپتار قويىلاتىن بولادى.
بۇدان باسقا، زاڭ شەڭبەرىندە تسيفرلىق اكتيۆتەردىڭ باسقا ءتۇرىن رەتتەۋ كوزدەلگەن. بۇل قامتاماسىز ەتىلمەگەن تسيفرلىق اكتيۆتەر، ياعني كريپتوۆاليۋتالار. كريپتوۆاليۋتالاردى ايىرباستايتىن ۇيىمداردى قۇرۋ كوزدەلەدى. ولاردىڭ قىزمەتىنە ۇلتتىق بانك ليتسەنزيا بەرەدى جانە رەتتەيدى.
ينۆەستورلاردى قورعاۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك اينالىسقا رۇقسات ەتىلگەن كريپتوۆاليۋتالاردىڭ تىزبەسىن، سونداي-اق كريپتوۆاليۋتا ايىرباستاۋشىلاردىڭ وپەراتسيالارى بويىنشا ليميتتەر مەن شەكتەۋلەردى بەلگىلەيتىن بولادى.
كىرىستەردى جىلىستاتۋعا جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل ماقساتىندا كريپتوۆاليۋتا ايىرباستاۋشىلار مەن تسيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق قاتىسۋشىلارى قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ تىزبەسىنە ەنگىزىلەدى.
سونداي-اق زاڭ جوباسىندا بانكتەردىڭ ەكوجۇيەلەر شەڭبەرىندە يننوۆاتسيالىق قارجى ونىمدەرىن دامىتۋ، بانك قىزمەتىنە وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جانە بانكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قارجىلىق-تەحنولوگيالىق كومپانيالاردىڭ كاپيتالىنا ينۆەستيتسيالاۋ مۇمكىندىكتەرى كەڭەيتىلەدى. بانكتەرگە تسيفرلىق تەحنولوگيالار، ەلەكتروندىق كوممەرتسيا، كيبەرقاۋىپسىزدىك، بيومەتريا، جاساندى ينتەللەكت جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا سالالارىندا ەنشىلەس كومپانيالاردى قۇرۋ جانە ساتىپ الۋ قۇقىعى بەرىلەدى.
بانكتەردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى شەتەلدىك قارجى جانە ليزينگتىك كومپانيالارعا ينۆەستيتسيا سالا الادى. ەنشىلەس ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنا شەتەلدىك ساقتاندىرۋ بروكەرلەرىن، مەديتسينالىق مەكەمەلەردى قۇرۋعا جانە حالىقارالىق ساقتاندىرۋ سينديكاتتارىنا قاتىسۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
تۇزەتۋلەردىڭ ەداۋىر بلوگى ۇلتتىق تسيفرلىق قارجى ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. وعان اشىق بانكينگ جۇيەسى، ءموبيلدى تولەمدەر مەن تولەم كارتوچكالارى جۇيەسى، ۇلتتىق تولەم جۇيەسى، سايكەستەندىرۋ دەرەكتەرىن الماسۋ ورتالىعى جانە تسيفرلىق تەڭگە كىرەدى.
تسيفرلىق تەڭگەنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ جاڭا نىسانى رەتىندەگى مارتەبەسى زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلەدى. تسيفرلىق تەڭگەنىڭ اينالىسى جانە ونى پايدالانۋ ءتارتىبىن ۇلتتىق بانك ايقىندايدى.
ءۇشىنشى. يسلامدىق بانكينگتى دامىتۋ.
قارجىلاندىرۋدىڭ بالاما تەتىكتەرىن دامىتۋ ءۇشىن امبەباپ بانكتەرگە قولدا بار ليتسەنزيا شەڭبەرىندە يسلامدىق بانك وپەراتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ قۇقىعىن بەرۋ كوزدەلەدى.
بۇل نورمالار بانكتەرگە جەكە بانكتى قۇرماي، ءوز قۇرىلىمىندا ارنايى بولىمشەلەر قۇرۋ ارقىلى يسلامدىق ونىمدەردى ۇسىنۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
يسلامدىق قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋشىلىق تۇرعىدان وقشاۋلاۋ، اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى بولەك ەسەپكە الۋ جانە باسقارۋ، جەكە قىزمەتكەرلەردى ءبولۋ، سونداي-اق قارجى ونىمدەرىن بەكىتەتىن جانە اۋديت جۇرگىزەتىن شاريعاتقا سايكەستىك جونىندەگى كەڭەستىڭ بولۋى كوزدەلگەن.
ءتورتىنشى. ءىس-قيمىلدى قاداعالاۋدىڭ تاۋەكەلگە باعدارلانعان جۇيەسىن ەنگىزۋ.
تاۋەكەلگە باعدارلانۋ قاعيداتتارىندا ءىس-قيمىلدى قاداعالاۋدىڭ تولىققاندى مودەلىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
جاڭا مودەل ءىس-قيمىل تاۋەكەلدەرىن باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋدى كوزدەيدى. وعان ءىس-قيمىل تاۋەكەلدەرىن باسقارۋ ستراتەگياسى، قارجى ونىمدەرىن باعالاۋ بويىنشا تاۋەلسىز بولىمشەلەر قۇرۋ، قارجى ونىمدەرىن باسقارۋ بويىنشا، قارجى ونىمدەرى تۋرالى تۇتىنۋشىلارعا تولىق جانە شىنايى اقپاراتتى جەتكىزۋ بويىنشا قارجى ۇيىمدارىنا قويىلاتىن تالاپتار، سونداي-اق تۇتىنۋشىلاردان كەرى بايلانىستى تالداۋ كىرەدى.
جوسىقسىز پراكتيكالاردىڭ تىزبەسى بەكىتىلەدى، اتاپ ايتقاندا قىزمەتتەردى ماجبۇرلەۋ، ناقتى قۇنىن جاسىرۋ جانە جاڭىلىستىراتىن اقپاراتتى تاراتۋ. اگەنتتىككە تۇتىنۋشىلاردىڭ مۇددەلەرىنە زيان كەلتىرۋى مۇمكىن ونىمدەردى ساتۋدى توقتاتۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەر بەرىلەدى.
بانك، ساقتاندىرۋ جانە ميكروقارجىلىق قىزمەتتەر بويىنشا قارجى ومبۋدسمانىنىڭ بىرىڭعاي ءوفيسىن قۇرۋ كوزدەلەدى. ومبۋدسماننىڭ شەشىمدەرىن قارجى ۇيىمدارى ورىنداۋعا مىندەتتى. بۇل ازاماتتاردىڭ جولدانىمدارىن قاراۋدىڭ بىركەلكىلىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن ءتيىمدى قورعاۋ ءۇشىن داۋلاردى سوتقا دەيىن رەتتەۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى جۇيەسى ەنگىزىلەدى. شاعىمداردى باستاپقىدا قارجى ۇيىمدارى قارايدى، ودان كەيىن قارجى ومبۋدسمانىنا جانە اگەنتتىككە جۇگىنەدى.
بەسىنشى. تولەمگە قابىلەتسىز بانكتەردى رەتتەۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋ.
حالىقارالىق پراكتيكاعا سايكەس كەلەتىن جاڭا تەتىك بانكتەردىڭ تولەمگە قابىلەتسىزدىگىن رەتتەۋگە كەشەندى ءتاسىلدى جانە ۇيلەستىرىلگەن ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كوزدەيدى. بۇل ءتاسىل حالىقارالىق ستاندارت بولىپ تابىلادى، ونى جەتەكشى قارجىلىق رەتتەۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى، ونىڭ ىشىندە ەۋروپالىق وداق، اقش، ۇلىبريتانيا ەنگىزدى.
بىرىنشىدەن، رەتتەۋ تەتىگى داعدارىسقا قارسى ءۇش رەجيمنەن تۇرادى: كۇشەيتىلگەن قاداعالاۋ، قارجىلىق ورنىقتىلىقتى قالپىنا كەلتىرۋ جانە تولەمگە قابىلەتسىز بانكتى رەتتەۋ. رەجيمدەردىڭ وزگەرۋى الدىن الا بەلگىلەنگەن تريگگەرلەر بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى، بۇل رەتتەۋشىنىڭ ۋاقتىلى ارەكەت ەتۋىن جانە ولاردىڭ بولجامدىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
ەكىنشىدەن، بانكتەردىڭ قارجىلىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن جاڭا قۇرالدار، ياعني قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلارى جانە رەتتەۋ جوسپارلارى ەنگىزىلەدى. بۇل قۇجاتتار بانكتى داعدارىستى جاعدايدان شىعارۋ جانە تولەم قابىلەتسىزدىگىن بولدىرماۋ بويىنشا جان-جاقتى شارالاردى ايقىندايدى. جوسپارلاردى ازىرلەۋ جانە جىل سايىن جاڭارتۋ بانكتەردىڭ، سول سياقتى رەتتەۋشىنىڭ دە مىندەتى بولادى.
ۇشىنشىدەن، بانك تولەمگە قابىلەتسىز دەپ تانىلعان جاعدايدا، ونىڭ قىزمەت ەتۋىن رەتتەۋ مەن باعالاۋدىڭ ناقتى ءراسىمى بەلگىلەنەدى.
جۇيەلىك ەمەس بانكتەر ءۇشىن بانكتى جاڭا ينۆەستورعا ساتۋ، اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى، ونىڭ ىشىندە تۇراقتاندىرۋ بانكىنە بەرۋ، سونداي-اق مىندەتتەمەلەردى كاپيتالعا ايىرباستاۋ قۇرالدارى كوزدەلگەن. جۇيەلىك ماڭىزى بار بانكتەر ءۇشىن ولاردىڭ مىندەتتەمەلەرى ەسەبىنەن شىعىنداردى يگەرۋدىڭ جاڭا تەتىگى كوزدەلەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە اكتسيونەرلىك كاپيتال ەسەپتەن شىعارىلادى، ياعني بانك اكتسيونەرى بانككە يەلىك ەتۋدى تولىعىمەن جوعالتادى. ودان كەيىن اتالعان تەتىك شەڭبەرىندە باسقا كرەديتورلاردىڭ بارلىق مىندەتتەمەلەرى ەسەپتەن شىعارىلادى. بۇل شارالار قارجىلىق ورنىقتىلىقتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ءالى دە جەتكىلىكسىز بولسا، مەملەكەتتىڭ كاپيتالعا كىرۋ ماسەلەسى قارالۋى مۇمكىن.
بۇل تۋرالى شەشىمدى قارجىلىق تۇراقتىلىق جونىندەگى كەڭەس بانكتىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىققا اسەرىن، سونداي-اق حالىق پەن بيزنەس سالىمدارىنىڭ ساقتالۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدايدى.
مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى ۋاقىتشا، وتەۋلى جانە كولەمى بويىنشا شەكتەۋلى بولادى. بانك اكتسيونەرلەرى مەن باسشىلىعىن اۋىستىرۋ، ديۆيدەندتەر مەن بونۋستار تولەۋگە تىيىم سالۋ، تاۋەكەلدى وپەراتسيالاردى شەكتەۋ جانە قارجىلىق قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋ سياقتى تالاپتار قويىلادى.
قارجىلىق ورنىقتىلىق قالپىنا كەلگەننەن كەيىن بانك جاڭا ينۆەستورعا ساتىلادى، ال سالىنعان مەملەكەتتىك قاراجات بيۋدجەتكە قايتارىلادى.
مەملەكەتتە شىعىندار تۋىنداعان جاعدايدا، ولاردى وتەۋ بانك سالاسى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل ءادىل جانە تەپە-تەڭ جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتىن كورسەتەدى، وعان سايكەس بانك جۇيەسىن تۇراقتاندىرۋعا جۇمسالاتىن شىعىستار مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن سالىق تولەۋشىلەرگە ەمەس، نارىققا قاتىسۋشىلارعا جۇكتەلەدى.
التىنشى. بانكتەردى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ.
تاۋەلسىز ديرەكتورلار شەشىمدەرىنىڭ وبەكتيۆتىلىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ولاردىڭ ينستيتۋتىن كۇشەيتۋ كوزدەلەدى. تاۋەلسىز ديرەكتورلاردىڭ تاۋەلسىزدىگىنە قوسىمشا تالاپتار ەنگىزىلەدى، سونداي-اق ديرەكتورلار كەڭەسىندە بولۋدىڭ ەڭ كوپ مەرزىمىن 9 جىل دەپ بەلگىلەۋ كوزدەلەدى.
سونىمەن بىرگە حالىقارالىق قارجىلىق ەسەپتىلىك ستاندارتتارىنا سايكەس بانكپەن ەرەكشە قاتىناستارمەن بايلانىستى تۇلعالاردىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەدى.
ءۋاجدى پايىمداۋ تەتىگىن قولدانۋ كەڭەيتىلەدى. تاۋەكەلدەر، ىشكى اۋديت جانە كومپلاەنس بولىمشەلەرىنىڭ باسشىلارىنا قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەنەدى.
سونىمەن بىرگە ەسكىرگەن جانە قايتالاناتىن نورمالار الىپ تاستالدى، ال بارلىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ اكتسيونەرلەرى مەن باسشى قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپتار ءبىر رەتكە كەلتىرىلىپ، قارجى نارىعىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ تۋرالى زاڭعا اۋىستىرىلادى.
زاڭدى پارلامەنتتە قاراۋ بارىسىندا كرەديت بەرۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا، قارىز الۋشىلاردى قورعاۋعا جانە قارجى ۇيىمدارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ەلەكتروندىق نىساندارىن دامىتۋعا باعىتتالعان نورمالار قوسىمشا كۇشەيتىلدى.
بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭداعى وزگەرىستەر بانك جۇيەسىنىڭ قارجىلىق ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋعا، ۇلتتىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلتىرۋگە، باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا جانە قارجى سەكتورىنداعى يننوۆاتسيالاردى ىنتالاندىرۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
