foto: QR Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu
16 mamyr künı Türkıstanda jauyn-şaşyndy jasandy türde köbeitu jobasynyŋ saltanatty aşylu räsımı öttı.
Qazaqstan öŋırde jasandy jaŋbyr tehnologiialaryn täjıribelık tūrǧyda qoldanuǧa köşken alǧaşqy el boldy, dep habarlaidy "Adyrna".
Joba su qoimalaryn tolyqtyru deŋgeiın arttyruǧa jäne eldıŋ oŋtüstıgındegı auyl şaruaşylyǧy aumaqtaryn su resurstarymen qamtamasyz etuge baǧyttalǧan. Jobany tolyq auqymda ıske asyru 2026 jylǧy 17 mamyrda bastalady.
Tehnologiia Türkıstan oblysyndaǧy jalpy kölemı 911 myŋ gektardan asatyn egıstık jerlerge äser etetın qūrǧaqşylyq pen su tapşylyǧynyŋ saldaryn azaituǧa arnalǧan. Joba 1980-jyldardyŋ soŋynan berı aua raiyn modifikasiialau jäne jauyn-şaşyndy jasandy türde köbeitu salasynda köpjyldyq täjıribesı bar BAÄ Ūlttyq meteorologiia ortalyǧymen halyqaralyq yntymaqtastyq aiasynda jüzege asyryluda.
Saltanatty räsımge QR Premer-ministrınıŋ orynbasary — jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrı Jaslan Mädiev, BŪŪ Düniejüzılık meteorologiialyq ūiymynyŋ prezidentı, BAÄ Ūlttyq meteorologiia ortalyǧynyŋ bas direktory Abdulla Ahmed Äl-Mandus, BAÄ-nıŋ Qazaqstandaǧy elşısı Mūhammad Said Mūhammad Äl-Ariki, sondai-aq Türkıstan oblysynyŋ äkımı Nūralhan Köşerov qatysty.
«Kazahstan klimattyq ornyqtylyqtyŋ jaŋa jüiesın qalyptastyruǧa baǧyttalǧan praktikalyq qadam jasauda. Öŋırde alǧaş ret jauyn-şaşyndy jasandy türde köbeitu tehnologiialary salasynda mūndai auqymdy joba ıske qosylyp jatyr. Bız üşın būl — ǧylymǧa, halyqaralyq serıktestıkke jäne sifrlyq tehnologiialarǧa negızdelgen zamanaui klimattyq infraqūrylymdy qalyptastyrudyŋ bastauy. Joba älemdık jetekşı sarapşylarmen bırlese jüzege asyryluda jäne tehnologiialar transferı men qazaqstandyq mamandardy daiarlaudyŋ negızın qalaidy», — dep atap öttı Premer-ministrdıŋ orynbasary — jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrı Jaslan Mädiev.
Halyqaralyq baǧalaularǧa säikes, jasandy jaŋbyr şaqyru tehnologiialary tabiǧi deŋgeimen salystyrǧanda jauyn-şaşyn kölemın 10-20%-ǧa deiın arttyra alady. Mūndai tehnologiialar Qytai, AQŞ, BAÄ, Fransiia jäne Saud Arabiiasynda belsendı türde qoldanylyp keledı.
Joba suǧa sūranysy joǧary audandarda, eŋ aldymen auyl şaruaşylyǧy aumaqtarynda jergılıktı deŋgeide jüzege asyrylady. Jūmys jürgızıletın aimaqtardy taŋdau meteorologiialyq qyzmet mamandary men profildık memlekettık organdardyŋ qatysuymen aua raiy jaǧdaiyn, ekologiialyq ahualdy jäne suǧa qajettılıktı eskere otyryp jürgızıledı. Tehnologiianyŋ äser etu aumaǧy jergılıktı sipatqa ie jäne radiusy 5 şaqyrymnan aspaidy, sondai-aq auqymdy aua raiy qūbylystaryn qalyptastyrumen bailanysty emes. Jūmystardy jürgızu üşın halyqaralyq täjıribede qoldanylatyn tūz negızındegı reagentter paidalanylady.
Jobany ıske asyru auyl şaruaşylyǧy aumaqtaryn sumen qamtamasyz etu tiımdılıgın arttyruǧa, qūrǧaqşylyqtan keletın şyǧyndy azaituǧa jäne önımdılıktıŋ ösuın qoldauǧa mümkındık beredı dep kütılude. Äleuettı ekonomikalyq tiımdılık jylyna 35 mlrd teŋgege deiın baǧalanady.
Yntymaqtastyq aiasynda BAÄ Ūlttyq meteorologiia ortalyǧynyŋ mamandary Türkıstan oblysynyŋ mamandaryn aua raiyn modifikasiialau tehnologiialaryna oqytudy jürgızude. Olardyŋ qatarynda meteorologtar, ūşqyştar, injenerler jäne salalyq mamandar bar. Sonymen qatar tehnologiiany Qazaqstannyŋ basqa öŋırlerınde keŋeitu mümkındıgı qarastyrylyp, otandyq klimattyq tehnologiialardy qalyptastyrudyŋ ırgelı negızı qalanuda.
Jobany ıske asyruǧa Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrlıgı, Su resurstary jäne irrigasiia ministrlıgı, Syrtqy ıster ministrlıgı, Mädeniet jäne aqparat ministrlıgı, Qorǧanys ministrlıgı, Auyl şaruaşylyǧy ministrlıgı, Kölık ministrlıgı, Qarjy ministrlıgı, Ekologiia jäne tabiǧi resurstar ministrlıgı, Energetika ministrlıgı, Tötenşe jaǧdailar ministrlıgı, Türkıstan oblysynyŋ äkımdıgı, Azamattyq aviasiia komitetı, Kazaeronavigasiia jäne Qazgidromet qatysuda.
