ءماجىلىس دەپۋتاتى نارتاي سارسەنعاليەۆ پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە جول-كولىك وقيعالارىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
ايتۋىنشا، ەلدە اۆتوكولىكتەر سانى سوڭعى بەس جىلدا 1,7 ميلليونعا ارتقان، ال جىل سايىن شامامەن 3 ميلليون ترانزيتتىك كولىك وتەدى. بۇل جول اپاتتارىنىڭ وسۋىنە اكەلىپ سوقتىرادى.
«رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك، 2025 جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايىندا ەلدە 22 مىڭنان اسا جول-كولىك وقيعاسى تىركەلىپ، سونىڭ سالدارىنان 32 مىڭنان استام ادام زارداپ شەكتى. 1 446 ادام قازا تاپتى. جول اپاتىنىڭ سانى – 2024 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا شامامەن 7 مىڭعا كوپ. سوڭعى بەس جىلدا تاس جولداعى تراگەديادان 12 مىڭنان اسا ازاماتىمىزدان ايىرىلدىق. ونىڭ 1 مىڭنان استامى – بالالار. بۇل ستاتيستيكا – مايقى بي بابامىزدىڭ “تەمىردەن بولار كولىگىڭ، تەمىردەن بولار ءولىمىڭ” دەگەن ءسوزىنىڭ ايعاعى»،- دەدى ول.
سارسەنعاليەۆ جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋدى، تسيفرلىق ناۆيگاتسيا پلاتفورمالارىن ءتيىمدى پايدالانۋدى جانە زاڭسىز جارىق شامدارعا تىيىم سالۋدى ۇسىندى.
«بىرىنشىدەن، جۇرگىزۋشى جاۋاپكەرشىلىگى. تەك 2024 جىلى 12,6 ميلليون جول ەرەجەسىن بۇزۋ فاكتىسى تىركەلسە، 2025 جىلدىڭ 9 ايىندا بۇل كورسەتكىش 9,7 ميلليونعا جەتكەن. ماس كۇيىندە ۇستالعان جۇرگىزۋشىلەر سانى – 16 مىڭنان اسادى. سوندىقتان جول ەرەجەسىن بىرنەشە رەت ورەسكەل بۇزعانداردى قايتا ەمتيحان تاپسىرۋعا مىندەتتەۋ كەرەك.
ەكىنشىدەن، جۇرگىزۋشى كۋالىگىن زاڭسىز بەرۋ فاكتىلەرىن تۇبەگەيلى توقتاتۋ كەرەك. ينتەرنەتتە «250 مىڭ تەڭگەگە كۋالىك جاساپ بەرەمىن» دەگەن جارنامالار ءورىپ ءجۇر. سوڭعى جىلدارى وسىنداي 222 قىلمىستىق فاكت انىقتالعان. جازا قاتاڭداماي، بۇل ماسەلە شەشىلمەيدى.
ۇشىنشىدەن، ايىپپۇلدى كوبەيتىپ، كامەرا مەن دروندى تەك جازالاۋ قۇرالىنا اينالدىرۋ دۇرىس ەمەس. اقش پەن ەۋروپا ەلدەرىندەي دروندى جول ساپاسىن باقىلاۋعا پايدالانۋ كەرەك. اقاۋ انىقتالسا، اقپارات اۆتوماتتى تۇردە جاۋاپتى ورگانعا جىبەرىلۋى ءتيىس.
تورتىنشىدەن، اپاتتاردىڭ 30 پايىزى ساپاسىز جولدىڭ سالدارىنان. جەلىگە جۇگىنسەك، قازاقستان جول ساپاسى بويىنشا الەمدە 90-ورىندا تۇر. بەلگى قويىلماعان، سىزىق سىزىلماعان، شۇڭقىرى جامالماعان جولدار اپاتقا اپارادى. سوندىقتان جول سالۋ مەن باقىلاۋدىڭ جاڭا، اشىق تەتىگى قاجەت. مەردىگەر ارزان جول ەمەس، قاۋىپسىز ءارى ۇزاق قىزمەت ەتەتىن تراسسا سالۋعا مىندەتتەلۋى ءتيىس.
بەسىنشىدەن، بىرجولاقتى تراسسالار – ءولىم وشاعى. 2025 جىلى ادام ولىمىنە اكەلگەن جول اپاتتارى 41,9 پايىزعا ءوستى. اتىراۋ، اقتوبە، قىزىلوردا وبلىستارىندا جاعداي اۋىر. اۆتوكولىك كوپ جۇرەتىن بىرجولاقتى جولداردى كەڭەيتۋ – شۇعىل ءارى ماڭىزدى مىندەت.
التىنشىدان، تسيفرلىق ناۆيگاتسيا پلاتفورمالارى جۇرگىزۋشىنى قاۋىپتى ۋچاسكە، اۋا رايى نەمەسە جول جوندەۋ تۋرالى ناقتى ءارى جەدەل اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەلۋى كەرەك.
جەتىنشىدەن، كولىككە زاڭسىز ورناتىلعان LED جانە Bi-LED شامدارعا قاتاڭ تىيىم سالۋ قاجەت. قارسى باعىتتاعى جۇرگىزۋشىنىڭ كوزىنە شاعىلىساتىن جارىق تالاي ادامنىڭ جارىق دۇنيەمەن قوشتاسۋنا سەبەپ بولىپ وتىر.
جول قاۋىپسىزدىگى – جەكەلەگەن سالانىڭ ەمەس، ادام ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ماسەلە. سەبەبى جول قىسقارتامىن دەپ اسىققانداردىڭ ءومىرى قىسقارىپ كەتىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتىق ساۋالدا كوتەرىلگەن بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى شارالار قابىلدانىپ، جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋىن سۇرايمىز»،-دەدى دەپۋتات.
