Ұлттық тағам
02.02.2016
Ұлттық тағам
Араздық ақ дастархан үстінде жуылады
Ең алдымен «Наурыз 8-9 күн бойы тойланатын болған» деген әңгімеге қарсымын. Дәл осылай тойлау дәстүрі болғанымен, ол ел салтына кірігіп, жыл сайын кесімді түрде апта бойы тойлау ғұрпына енбеген. Өйткені көші-қонда жүрген қазақ халқы үшін бір жылы қыс қатты болып, малы шығынға ұшырап, тұрмысы жұтаң тартып қалады. Енді бір жылы қыстың аяғы жайырақ шығып, той тойлауға мұршасы болмайды. Ал тіршілігін төрт түлікпен тығыз байланыстырған қазақ малын тас..
02.02.2016
Ұлттық тағам
Қымыздан асқан дәм бар ма?
Қазақтың ұлттық сүт тағамдарының (айран, қаймақ, құрт, қымыз, сүзбе, сүт, шұбат, ірімшік) адам денсаулығына тигізетін пайдасы орасан зор. Бабаларымыз қадірлеген жылқы малының сүті – қымыздың емдік қасиеті бар екендігі ежелден мәлім. Дені сау адамның ағзасы бір тәулікте орта есеппен 50 мг С дәруменін қажет етсе, бір литр қымыз құрамында 200-260 мг С дәрумені бар екен. Қымызда сонымен қатар сөл бөлу және жүрек жұмысын жақсартатын В тобындағы және а..
02.02.2016
Ұлттық тағам
Қымызмұрындық дәстүрі жаңғырды
Алматы облысына қарасты Ұзынағаш елді мекеніндегі Аңсар қазақ ауылында қазақтың байырғы дәстүрінің бірі – қымызмұрындық тойланды. «Дәулет» және «Аңсар» шаруа қожалықтары бірлесіп ұйымдастырған игі шарада ұлттық тағамдар дастарқанға жайылып, ақшаңқан киіз үйлердің ауласында ән мен күй қалықтады. Қымыз бен қымыран ішіп, қызара бөрткен жастар ұлттық ойындардың да көрігін қыздырды. «Аңсар» шаруа қожалығының дирек­торы Қайрат Махановтың айтуынша, ..
26.01.2016
Ұлттық тағам
Қазақ, қымыз ішпейсің бе?
Алқын-жұлқын ойнап, сырттан оралғанда, шешем: «Қымыз іш, құйып қойдым», – деді. Киіз үйдің ортасында орналасқан дөңгелек аласа стол үстінде шағын ағаш тегене және бірнеше тостағандар тұр екен. Шөлдеп келген екі бала, жоғары өрлемей дастарханның екі шетіне тізерлеп отыра қалдық. Тегенеде аз толмаған қымыз. Момақан емес. Аздап шымырлап, көпіршік атып тұр. Қымыз бетіне шыққанда олар бірден сынып, кішкене ақ тамшы үзіліп шығады да, тыс етіп қайта құл..
20.01.2016
Ұлттық тағам
Қымыз – ауруға ем, сауға қуат
Сайын дала төсінде көшпелі ғұмыр кешкен халқымыздың аса бағалы сусыны қымыз болғаны ақиқат. Қымыз бойға қуат, денеге күш дарытады. Шөлдегенде жан сарайыңды ашатын ұлттық сусынымыздың бүгінгі жай-күйі қалай? Әңгіме қымыз жайында өрбігенде қымыздың керемет, ғажап сусын екенін, емдік қасиеті мол екенін, қасиет тұтып, бағалай білуіміз керек екенін айтамыз да, оның ар жағындағы мәселелер жайында көп ойланып, тереңдей бермейтініміз шындық. Ал қара..
18.01.2016
Ұлттық тағам
Ешкіден пайда екі есе
Келешекте Қазақстан экспортқа шығаратын көптеген мал шаруашы­лығы өнім­дерімен көзге түсуі ықтимал. Со­ның бірі – ешкі. «Есің кетсе ешкі жи», деген ғой атамыз қазақ. Ешкі түлігін өсіру ел экономикасын көтеруге едәуір үлес қосады. Айтайын… Ешкі малы ежелден-ақ қазақ тұрмысында ерекше бағаланған. Оны көп жағдайда түлік басын көбейту мақсатында өсіреді. Өйткені, ешкі өте өсімтал жануар. Қой, сиыр орта есеппен жылына бір рет төлдесе, ешкі..
19.10.2015
Ұлттық тағам
«Саумал ішсең – қымыз жоқ, бие мінсең – құлын жоқ»
«Төрт түліктің төл атаулары» айдарымен жылқы жануарына қатысты мәліметке толы мақалалар бұған дейін де газетімізде жарық көрген-ді. «Мінсе – көлік, кисе – киім, ішсе – сусын» атанған жылқының қазақ өмірінде рөлі ерекше. Бұл жолы қазақ үшін қасиетті сусын – қымызға тоқталуды жөн көрдік. Жылқы шаруашылығының бас­ты өнімі – сүті. Басқа үш түлік­тің сүті­­нен айран, құрт, май, ірім­шік дайын­далатын болса, бие сүті­не..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Қымыранның қадіріне жете алмай жүрміз
Өтеміс МАХАНОВ, «Дәулет» шаруа қожалығының директоры: Қазақтың қымызы мен қымыранына, қазы-қартасы мен жал-жаясына жетер дәм бар ма, шіркін?! Өткен жексенбі күні «Саржайлау» қымыз орталығының директоры, ұлттық өнер жанашыры Ахметбек Нұрсила бастап, өнер зерттеушісі, әнші Ерлан Төлеутай, жас тарихшы, журналист Ардақ Беркімбайлар қостап, Алматы облысына қарасты Ақши ауылына сапар шеккен едік. Ақшиде «Дәулет» шаруа қожалығын құрып, 150 түйе, 15..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Немістер қымыздан балмұздақ жасап жатыр
Қытай халқы қымыздан дәрі-дәрмек жасаса, Германия мен Ресейде 50 қымыз өндіруші кәсіпорын бар. Тіптен немістер қымыздан балмұздақ та жасап шығарып жатыр. ҚазАқпараттың хабарлауынша, қытай­лар­дың 75 пайызы қымыздың қаншалықты пай­дасы бар екенін біледі. Қытайлық БАҚ мәліметтеріне қарағанда, мұндай нәтижені халық арасында жүргізілген сауалнама көр­сеткен. «Қытайлар қымыз ашыту әдісте­рін адамдар жіберіп, арнайы зерттеп, зер&shy..
19.10.2015
Ұлттық тағам
«Бешбармак-шоу» атауынан айырылар емес
Таяуда КТК телеарнасын көріп отырып қатты намыстандым. Қазақ сөзінің қадірін кетірген «Бешбармак-шоу» деген беташар бағдарламаға өнер адамдары жиналыпты. Танымал әнші Нұрлан Абдуллин жүргізген шоуға жиналғандар сорпа ішіп, ет жеп мәз. Бірақ қос аспаздың тамақ пісіру тәсілін бағалап отырған соның бірінің «Әй, осы бағдарламаларыңның атауы дұрыс емес қой» дегені болмады.  Бұған дейін осы бағдарлама басталмай жатып, теледидардан жарнамасы жүрген..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Қымызды – Германиядан, қазыны Канададан таситын күйге түскеніміз бе?
Күні кеше Канаданың азық-түлік инспекциясының  директоры Луиза Карьер Кеден одағы елдеріне жылқы етін тасымалдауға ықыласты екендіктерін жеткізді. Қазірде бұл ұсынысқа бірінші болып Қазақстан тарабының қызығушылық танытып отырғаны белгілі болды. Сол-ақ екен, еліміздегі біраз қауым «Қазақтың дастарқанынан канадалық жылқы еті орын алса, өз өніміміз өгейсіп қалады» деп өрекпіп отыр. Жалпы дерекке жүгінсек, бүгінде біздің елімізде 1,5 млн б..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Қазы табыс көзіне айналды
Ұлттық тағамның қадірі артып, сұраныс ұлғайып келеді. Шетелдің жартылай піскен тағамдарынан бас тартып, мал бағу, ет және ет өнімдерін жасау жолға қойылды. Ақтөбелік кәсіпкер ысталған қазы жасап, оны «Саржайлау» атады. «Жергілікті кәсіпкерлер жылқы етін тапсырып үлгерсе» дейді Данат Шураханов. Ол алдағы жылдары қазы айналдырудың түрлі тәсілін пайдаланып, тіл үйірер тағамның бірнеше сортын жасауды көздеп отыр. Қазының дәм-тұзы ерекше. Әсіресе, сүр..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Шұбат антибактериялық және антивирустық қасиетке ие
Күнде жейтін ас-ауқатымыз химиялық, синтетикалық жасанды дүниелерден жасалғалы бері адамзат денсаулығына зор қауіп төнді. Аллергия, псориаз, қант диабеті, холлецистит, гастрит т.б. көптеген дерттер ушығып шыға келді. Дерт атаулының өршу себептерінің бірі азық түлігіміздің ластануында болып отыр. Қазақ атамыз: «Асы саудың – дені сау» деп бекер айтпаған. Сондықтан да қазақтың денсаулығы мықты болсын десек, дүниеге аяқ қолы балғадай сау ұрпақ әкелем..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Қымыз қырық түрлі дертке ем, алайда оның қадір-қасиетін ұмытып барамыз
Жалы желкенше желбіреп, жер тарпып, оқырына шапқан қылқұйрықтыларды жек көретін қазақ баласы бар ма? “Ер серігі – ат” деген ғой халқымыз.Алғаш рет атқа мінуді анама ілесіп “Ермен” ауылында тұратын жездем Башен Байдошовтың үйіне пішен шабуға барғанда үйренген едім. “Торы ат” деген жұп-жуас сүйкімді торы тақымыма тигенде қуанғаным есімде қалыпты. Маған бірден ұнады. Қазіргі шаруа қожалығының басшысы, сол кездегі бала, бөлем Құрманғазы Башенұлы екеу..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Қымыз бен шұбатқа сусын деп ғана емес, дәрі деп те қараған мақұл
  Мемлекет басшысы бір Жолдауында халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мәселесіне ерекше назар аударды. Елге әкелінетін медициналық препараттардың сапасына қатаң бақылау орнатып, белсенді түрде отандық фармацевтикалық фабрикаларды құруға инвестиция тарту қажеттігін атап өткен болатын. «Ілкі жоба ретінде Қазақстанға дәрі жасап, шығаратын фабрикалар салу қажет. Жүздеген миллион долларға дәріні сырт елдерден тасимыз. Қазақстанның өз ішінд..
19.10.2015
Ұлттық тағам
Ұлттық тағамдарымыз ұлықтауға лайық
Тамақтың бабын қазақтай жасаған халық жоқ шығар сірә?! Сол тамақтың бабы мен дәмін келтіріп, тағамның жасалу технологиясын  қатаң сақтай білгендіктен халқымыздың ұлттық тағамдарының қай қайсысы болмасын аса дәмді, денсаулыққа пайдалы. Әдетте төрт түліктің еті де, сүті де сақтауға қолайсыз. Алайда тоңазытқышы мен мұздатқышы жоқ заманның өзінде ірі қараның етін бұзбай сақтау, сүтін сақтап қана қоймай сан түрлі ұлттық тағамдар жасау аналарымызд..
30.05.2015
Ұлттық тағам
Ас беру
Ғұрыптық қана емес, саяси-әлеуметтік институт ретінде де ас беру дәстүрі қазіргі кезде бұрынғы мәртебесін сақтап қала алды ма? Шынтуайтында, отар¬лау саясаты тәрізді түрлі саяси-әлеуметтік факторлардың тегеурінді әсеріне байланысты ас беру ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың бас кезінде-ақ сұйыла бастаған-ды. Жасыратыны жоқ, қазіргі кезеңдегі ас беру деп атап жүргеніміз бұрынғы өткен батыр бабалар мен аталардың есімін ардақтап, дәріптейтін шара дең..
Тағы жүктеу