Алаш ұлдары
19.06.2019
Алаш ұлдары
Серік ЕЛІКБАЙ. Бозторғай ғұмыр
Сәбит Дөнентаев және оның заманы «Бұл заман байқағанға күштінікі...» (Сәбит) Сәбит өмір сүрген кез (1894 - 1933) қазақ тарихындағы аса ауыр уақыт болатын, бұл қазақ елінің ес жинап етек жабуға тырысқан кезі еді, бірақ тарих көші мүлдем өзгеше сипатта, жат бейнеде пішін алып, жұрт жалауы жығылып, ер бүгіліп, ту құлады. Ал Сәбит осы кезеңде тіршілік кешіп, өмірдің «бар уын» қоғаммен бірге ішті. Біз Сәбиттей алып тұлғаны зерттегенде елден бөлек, жұ..
20.05.2019
Алаш ұлдары
Сайлау Байбосын. КҮЛЕНОВТЕР ӘУЛЕТІ
Ертіс-Баянаула жерінде өмірге келіп, өз заманында ұлт зиялысы ретінде танымал болған талай тұлғалардың  аты-жөндері жыл өткен сайын, жадымыздан өшіп барады. Сондай адамдардың қатарында ағайынды Сәлемхат және Айнамхат Күленовтерді атар едік. Өткен ғасырда талай жақсының жолын кескен 37-38-дің  зұлматынан бұл екі адам да сау қалмаған. Күленовтердің шыққан тегін айтар болсақ, Баянауылды жайлаған қалың Сүйіндіктің Құлболды Ақбура атасынан тарайды. Сә..
22.04.2019
Алаш ұлдары
Мейірім шашқан қаталдық
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетінің ұстаханасынан түлеп ұшқан тәлімгерлер үшін қай ұстаздың да орны алабөтен. Ал академик Зейнолла Қабдоловтың өзі «Мықшеге» деп атын атап, түсін түстеп тасқа қашап, тарихқа қаттап кеткен әйгілі ұстаз, профессор Темірбек Қожакеевтің орны – кейінгі жылдары жиі құлайтын зымырандар ойып кеткен қазаншұңқырлар секілді ойсырап-ақ тұр... Біз, КазГУ-де тоқсаныншы жылдардың орта шенінд..
18.02.2019
Алаш ұлдары
ЗИЯЛЫ
Туған ай – тураған ет... Көңіл сенбайді... Атырау мен Алтайдың, Арқа мен Алатаудың арасындағы сан сапарларда өзінің сырбаз да сымбатты болмысымен көшімізді бастап, ағалық жолынан айнымай жүретін Жұмағаң дүниеден өтті дегенге көңіл сенбейді... Ай аунап, жыл да жетіпті. «Журналистика» дейтін көрінгенге жалынан сипата бермес сұрапыл әлемнің бүгінгідей әлемжеліге «жем болмай», сүйкімі қашпай тұрған кездері қоғамдық пікірге ақ жағалыларды жалт қаратып..
14.01.2019
Алаш ұлдары
БІРТҰТАС ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ТӘШЕНЕВ
«Егер, қазақ біреудің алдында борыштар болса,  ол алдымен Ж.А.Тәшеневтің алдында борыштар» Қазақ КСР КПОК-нің бұрынғы  1-ші хатшысы И.Юсупов Бүгінгі еліміздің ұн экспорттаудан бірінші, ал астық экспорттаудан алдыңғы бестіктің қатарына кіруіне негіз болған, жарты ғасырдан артық тарихы бар «Тың және тыңайған жерлерді игеру» жобасының 1954-ші жылы басталғаны белгілі. Қазақ жерінің құнарлы топырағынан астық өндіру патша өкіметінің кезінде-ақ жоспарла..
04.01.2019
Алаш ұлдары
Хасен Қожа-Ахмет - 70 жаста
Биылғы жылдың тамыз айында –  Қазақ халқының ұлт-азаттығы, мемлекеттік тәуелсіздігі үшін күресіп 1970-1990 жылдар аралығында үш мәрте бас бостандығынан айырылған белгілі саяси қайраткер, композитор, ҚР Жазушылар одағының мүшесі, тарих, музыка, филология зерттеушісі, профессор, «Желтоқсан», «Азат» ұлттық қоғамдық ұйымларының басшысы Қожа-Ахмет Хасен Кәрімжанұлы (Қожа-Түрк) 70 жасқа келеді. Оның есімі 1977 жылы Хельсинкидегі Дүниежүзілік саяси тұтқ..
16.12.2018
Алаш ұлдары
Мағжанның соңына шам алып түскен үш адам бар – Бақытжамал Қанарбаева
 Мағжантанушы Бақытжамал Қанарбаева  Altay news.kz басылымына сұхбат беріп, құнды мәліметтерімен бөліскен екен. Оқырмандарға толық мәтінін ұсынып отырмыз. Редакциямызға мағжантанушы жерлесіміз Бақыткамал Қанарбаева келіп кетті. Мағжан өлеңдерінің өршіл рухы етінен өтіп, сүйегіне сіңіп кеткен жан екен. Әр сөзі мірдің оғындай. Алғаш ұстатқан кім еді?   – Бақыткамал апай, сіз кеңестік жүйеде білім алған адамсыз. Мағжан ақынның есімін алғаш қашан ест..
16.12.2018
Алаш ұлдары
Мен алаңға өлім іздеп барған жоқ едім ғой – Ербол Сыпатаев
1986 жылғы желтоқсандағы қанды оқиғада құрбан болған қазақтың батыр азаматтарының бірі Ербол Сыпатаев жайында сақталған деректер. «Сырт киімдері жыртылып, иықтарына төгілген шаштары қобыраған қос бойжеткенді ығына алып қорғаштай шегінген Ербол бұларға құтырған итше ақырып жетіп келіп, онды-солды келтегін сермеген сауыттыны аяқтан шалып кұлатты да, қасындағыларға «тез қоршаудан шығалык» деп қолдарынан жетелеп, қарсыдағы көпқабатты үйлердің қалқасы..
12.12.2018
Алаш ұлдары
“Желтоқсан” ұйымы болмағанда шындық айтылмай қалар еді
Біздің бүгінгі спикеріміз - желтоқсаншы Ерлан Әбдірашитұлы Декелбаев. Ол 1986 жылы инженер қызметін атқарған. Желтоқсан көтерілісіне қатысқаны үшін алты жылға сотталған. 1990 жылы КСРО депутаты М.Шахановтың Қазақ ССР Жоғарғы кеңес жанынан құрылған «Желтоқсан көтерілісіне түпкілікті баға беру» комиссиясының жұмысшы тобында, 1992-93 жылдары Қазақстан Республикасы халық-депутаты М.Шахановтың көмекшісі болған. «Аллажар» фильмінің авторы және коюшы-р..
15.10.2018
Алаш ұлдары
"Алаш танымы" клубы Сәкен Сейфуллин мұражайына барды
Бүгін Алаштың ардақтысы - сұңқар Сәкеннің дүние есігін ашқан күні. Осы атаулы күнге орай Еуразия ұлттық университетіне қарасты "Алаш танымы" зияткерлік клубы Сәкеннің ғұмырнамалық жолынан мағлұмат беретін Астана қаласында орналасқан Сәкен Сейфуллин мұражайына барып қайтты. Сәкеннің өмірі және мұражайдағы ақпараттар интернет желісінде бар болған соң одан басқа да дүниеледі айтқым келіп отыр. Кез-келген ақпаратты білу - білімнің ең төменгі деңгейі...
10.10.2018
Алаш ұлдары
 «Оян, қазақ!» пен «Маса»: ұлттық идея үндестігі
XX ғасыр басындағы қазақ халқының азаттық күресінің басында тұрған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатов тәрізді айбынды Алаш азаматтарының еліміздің жарқын болашағы үшін аянбай еңбек еткені баршаға мәлім. Аталған ұлт зиялылары саяси қызметтерімен ғана емес, сондай-ақ өздерінің өлең-жырлары арқылы да қалың елді жайлаған  қараңғылық бұлтын сейілтуге бар күштерін сала білді. Бұған М.Дулатовтың «Оян, қазақ!» өлеңі мен А.Байтұрсыновтың «Маса» өлеңде..
05.10.2018
Алаш ұлдары
Жұмат Шаниннің немересі: Атама "Сталинді атып кетпек болдыңдар" деген жала жабылды
Ⓒqamshy.kz 3 қыркүйек күні Академияда Қазақтың тұңғыш халық әртісі, кәсіби режиссері, драматург Жұмат Шаниннің немересі Жанна Шанинамен еске алу кездесуі өтті. Аталмыш шараны «Адырна» ұлттық-этнографиялық бірлестігі Алматы қаласы Ішкі саясат басқармасының тапсырысы аясында “Тарихтан тағылым” жобасы негізінде ұйымдастырылды.  Биыл Жұмат Шаниннің туғанына 125 жыл толды. Ⓒqamshy.kz «Біз сөз еткелі отырған менің атам Жұмат Шанин елінің рух керуе..
22.08.2018
Алаш ұлдары
"Зұлмат жылдар қасіреті" атты дөңгелек үстел өтті
Алматы қаласы Ішкі саясат басқармасының қолдауымен «Адырна» ұлттық-этнографиялық бірлестігі «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында 1933-33 жылдардағы ашаршылық пен 1937-38 жылдардағы саяси қуғын-сүргінге арналған «Зұлмат жылдар қасіреті» атты дөңгелек үстел өткізді. Алматы қаласының Орталық мемлекеттік мұрағатының конференция залында өткен дөңгелек үстелге тарихшылар, көрнекті ғалымдар, қоғам қайраткерлері, саяси қуғын-сүргінді кө..
05.07.2018
Алаш ұлдары
Күш атасы Қажымұқан ұшақ жасатуға қаражатты қайдан алды?
  1945 жылыдың 24 шілдесінде адамзат тарихындағы ең қанқұйлы соғыста жеңіске жеткен Кеңес елінің астанасының орталық алаңында жеңіс шеруі болды. Алаңда жаяу әскермен қатар ауыр артилерия, танктер тағы басқа да көптеген әскери құрамалара қатар-қатар тізіліп өтіп жатты. Адамдардың қуанышында шек жоқ. Осы салтанат кезінде бейбітшілік орнаған алғашқы күндер аспанында небір қыран-ұшқыштар өздерінің ұшақтарымен ашық аспан төсінде қалықтасын деп ір..
27.06.2018
Алаш ұлдары
Мұхтар Әуезұлы - өмір иірімдері
«Сіз «Абай жолын» оқыдыңыз ба? Оқымасаңыз онда ештеңе оқымапсыз!». Бұл неміс халқының жазушысы Альфред Курелланың жазушы Мұхтар Әуезовтің өзіне әрі оның туған еліне де берген бағасы. М.Әуезовтің шығармалары 116 тілге аударылған. Жазушы Ә.Әлімжанов Цейлонда болған кезінде Халықаралық бейбітшілік сыйлығының иегері, будда дінінің атақты тақуасы Сарананкара Тхероның мінәжат ететін бөлмесінде болғанда сабан төселген төсектің жанындағы тек діни кітапта..
21.06.2018
Алаш ұлдары
Жат жерде жерленгендер
Әлемде қазақ ұлты ұландарының табанының ізі қалмаған жер жоқ. Олардың бірі сонау алмағайып заманда туған елінен еріксіз жер аударылса, енді бірі тағдыр тәлкегімен өзге жерді қорғау кезінде ерлікпен қаза тапқан. Олардың біршамасына туған елдің топырағынан мәңгілік мекен табу жазбады. Алайда,  оларды ұмыту әсте мүмкін емес еді. Бүгін  біз  журнал  оқырмандарының  қызығушылығын  тудырар  деген ниетпен  журналист Ермек  Жұмахметұлының танымдық зертте..
29.05.2018
Алаш ұлдары
Генерал Сабыр Рақымов қалай қазақ болды?
 «Әсілхан Оспанұлы деген доцент Шымкентте    тұрады. Сол: «Мені атса атып жіберсін, басқалар күймесе мен күйемін, деп әлгі кісі жазды».       Құралай Натұллаева, генерал С.Рахымовтың жұбайы. «Қазығұрт қыраны» деректі фильмі.                                                                                                                                                  Бейбіт кезде де ерлік жасауға орын бар. Мен сіздерге осындай бір ерліктің..
27.05.2018
Алаш ұлдары
Он сегіз тіл білгені үшін атылған қазақ
Кім баласын оқытпаймын дейді? Бірақ, жағдайы болмағандықтан Қуан «үй шаруасымен айналысасың» деп ұлын оқуға жібермейді. Осылайша жастайынан Әке-шешесін «Сіз» деп сыйлап өскен бала қанша қиналса да арманына жету уақытын кейінге шегере тұруға мәжбүр болады.  Содан бір күні отағасы баласын ауылдан теміржол стансасына азық-түлік алып келуге жұмсайды. Балаң жігіт стансаға жеткен бойда атын телеграф бағанына байлайды да Күйік қала қайдасың, деп келе жа..
26.05.2018
Алаш ұлдары
Алаш ардақтылары туралы жаңа деректер табылды
Шымкенте өмір бойы қазақ оюларын жинастырып суреттерін салған Ғани Іләйұлы атты ағамыз атында көше бар. Ол кісі Қазақстанда алғашқы балар сурет мектебін ашқан ағартушылыққа үлкен мән беретін түлға болатын. Әкем ғалым Әсілхан Оспанұлының айтқанынан "халық жауы" деген жаламен ұсталған ұстазымның ағасы Әбілдің журналист болғанынан да хабардар едім. Біраз уақыт бұрын ол кісінің өз ағасы Әбіл туралы жазған естелігімен тауып алдым. Онда қазақтың белгі..
25.05.2018
Алаш ұлдары
Гүлнәр Міржақыпқызының Қайымға жазған хаты
Алашординцы были частыми гостями в доме Мухамедхана Сейткулова в городе Семей. Каюм был воспитан отцом в духе Алаш. Их образы, разговоры, мысли, дела Каюм сохранил на всю жизнь. Он посвятил свою жизнь воскрешению забытых и запрещенных имен. Сохранял фотографии алашординцев и находил новые, подписывал их имена, установил из первоистчников точные сведения, написал их научные биографии, сохранил их произведения и перевел с арабской графики на график..
24.05.2018
Алаш ұлдары
Сталинградқа да ту тіккен қазақ екенін білесіз бе?
1945 жылы бірінші болып жеңіс туын Берлин қаласының Рейхстагына тіккен Рақымжан Қошқарбаевты қазақстандықтардың бәрі біледі. 1941 жылдан 1945 жылға дейін созылған осы сұрапыл соғыста көптеген қалалар азат етіліп солардың бәріне де жеңіс туы тігіліп отырған. Бұл соғыстың ең шешуші шайқастарының бірі Сталинград шайқасы. Гитлершіл фашистерден қуып шығу шайқасында Сталинград қаласына жеңіс туын тіккен  қазақ батыры назардан тыс қалып келеді. Әкем ға..
22.05.2018
Алаш ұлдары
Шәкәрімнің ақталуы
ХХ ғасырдың 40-тан 80-жылдарға дейінгі кезеңінде ғалым әртүрлі мемлекеттік органдарға Шәкәрімнің ғылыми және шығармашылық өмірбаяны бойынша өз зерттеулерімен қолдана отырып, үнемі өтініштерді тапсырды. Мұхаммедхановтың Шәкәрімге қатысты тарихи әділеттілікті қалпына келтіруге арналған тынымсыз күресінің мысалдары ғана. Қайым Мұхамедханов Шәкәрімнің ұлы Ахат Құдайбердиевке Н. Хрущевтің атына хат жазуға және осы хатты дайындауға елеулі көмек көрсетк..
19.05.2018
Алаш ұлдары
Дала Көкжалы
ХХ ғасырдың басындағы саяси оқиғалар, қос төңкеріс кезеңі, саяси жүйенің алмасуы қазақ даласына зор сынақтарын ала келді  Саяси бүліншілік заманында ұлт тағдырына алаңдаған қазақ зиялыларының ең басты арқа сүйер тірегі – қазақтың ауқатты азаматтары мен билеушілерді болды. Алаш тілегінде соңына дейін адалдық танытып, демеушілік жасаған да, қолына қару алып күрескен де қазақтың текті әулеттері, бақуатты азаматтары болды. Осы тұрғыда солардың біреге..
12.05.2018
Алаш ұлдары
  С.Бүкіров – өңірімізде музей ісінің негізін салушы
               Өлкеміздің тарихы пен мәдениет құндылықтарының табылуына, сақталуына, зерттелуіне мол үлес қосқан өлкетанушы, аймағымызда музей жұмысының негізін салушы азамат Сүтемген Тақабайұлының еңбегі зор. Археолог, этнограф, аймағымызда  музей ісінің негізін қалаушы және қазіргі Жезқазған тарихи-археологиялық музейінің тұнғыш директоры – Сүтемген Бүкіровтің өмірлік бағыт-бағдарын академик Қаныш Сәтбаев және Қазақстан археология ғылымын..
05.05.2018
Алаш ұлдары
Алаш қозғалысы: Ұлттық интеллигенция және Сталиндік қуғын-сүргін
Қазақ халқы кемелденген ұлт болып қалыптасуда небір зобалаңды бастан кешірді. Еңсені көтеріп, алға ұмтыла бастағанда әрдайым қиындық пен өткел тұратын: соғыс, ашаршылық, көтеріліс. Бұлардың барлығы- қазақтың даласы мен халқын мыңдаған жылдар бойы аямай сынаған нәубеттер. Бірақ, қандай жағдай, қандай кедергі болмасын "елім", "жерім" деп еңіреген елдің елеулі азаматтары табылып отырды.Қайсар қазақ халқы Ұлы Дала төсінде тәуелсіздіктің туы тігілгенш..
Тағы жүктеу