Асыл қазына
14.05.2019
Асыл қазына
Көшпендінің ұрпағы аттың атын білмейді
Бір жерде арғымақты «тұлпар» деп беріпті. Жер шарында жылқының 250-ден астам түрі бар екен. Соның ішіндегі ең асыл тұқымдысы 7 түрге бөлінеді – пырақ, дүлдүл, сүйгүлік, күлік, тұлпар, арғымақ, қазанат болып. Біз қазір кезінде қазақ даласының сәні болған осылардан түгел айырылып қалдық. Репрессия, кәмпескелеу, азаматтық соғыс кезінде осының бәрінің көзін құртып, қалғанын етке өткізіп жіберген. Біздің қазіргі мініп жүргеніміздің бәрі жаман жабылар...
04.10.2018
Асыл қазына
Есімдер мақал-мәтелдерде
Қазақ халқының бүкіл тұрмыс-тіршілігі мақал -мәтелдерде көрініс тапқан. Оның ішінде адам есімдері аталатын мақал-мәтелдер баршылық. Бұндай мақал-мәтелдердің кейбіреулерінің қалай пайда болғаны туралы халық есінде түрлі аңыз-әңгімелер сақталған. Солардың бірі Есім хан туралы: «Еліне жақындағанда естіді, Тұрсын хан мұны алдап, қаңғытып жіберіп, Түркістанды шауып, талап, олжалап алып қойғанын. Мұны естіген соң, Есім жынданды дейді. Қасындағы жолдаст..
03.10.2018
Асыл қазына
"Тақиялы періште" фильміне 50 жыл
Тақиялы періштенің Айшасымен әңгіме Анығырағы, атақты режиссер Шәкен Аймановтың «Тақиялы періште» фильмінде бас кейіпкер Тайлақтың қалыңдығы Айшаның рөлін кескіндеген Шолпан Алтайбаевамен сөйлесіп отырмыз. Актрисадан аталған кино төңірегінде көпшілікке белгісіз кейбір қалтарыс жәйттерді де сұрағымыз келеді.Айтпақшы, биыл осынау дүниенің түсірілгеніне елу жыл толды. ­ – Бұл киноны түсіру туралы ой алғаш қалай туды екен? – Әлдебір естелікте Халық а..
25.09.2018
Асыл қазына
Белгілі ғалым Аманқос Мектеп-тегімен кездесу қызықты болды
Алматы қаласы Ішкі саясат басқармасының қолдауымен «Адырна» ұлттық бірлестігі бірнеше кездесулер өткізді. Жақында Ұлттық Ұлан гвардиясының №75/52 әскери бөлімшесінде ғалым Аманқос Мектеппен кездесу өтті. Сарбаздар мен сардарлар бұл кездесуде қазақ тілінің, жазуының  тағдыры туралы ғалымның әңгімесін қызыға тыңдады. Аманқос Мектеп байырғы түркілердің жазуы туралы өз зерттеулерінің нәтижесімен бөлісті. Әр әріп таңбасының пайда болуының өзіндік құп..
25.09.2018
Асыл қазына
Қазақтың болашағын жақындатқан азамат
Өткен көктем менің есімде жылыған күнімен, жаңадан туып қаланы жасыл желекке ораған жапырақтарымен қатар Өзбекәлі ағаны еске алумен де есімде қалды. Алматының кітап дүкендерінің біріне кіріп сөрелерді қарап тұрғанмын. Бір кітаптың қырындағы «Рух сарбазы» деген жазуға көзім түсті. Бұл қандай кітап болды екен десем Өзбекәлі Жәнібекұлы туралы жазылған естеліктер мен мақалалар жинағы екен. Құрастырушы өзіміздің белгілі ғалым ағамыз Құлбек Ергөбек еке..
23.09.2018
Асыл қазына
Тәңірді Абай және басқа да қазақ ақындары мойындаған
Құрметті бауырар! Соңғы кезде Тәңір туралы түрлі әңгімелер көптеп айтылуда.   Қазақтар кең далада өмір сүріп ешкімді бөліп-жармаған. Кейбір қазақтар  ата-бабаларының "Адаммен адам тең" деген деген ұлы көзқарасын неге ұмытып бара жатыр? Әлде сырттан келген белгісіз күштер әсер етіп жатыр ма? Кейбіреулер Жаратушыға сенуші адамның басқа сенімді ғайбаттауға құқы жоқ екенін ұмытып кеткен сыңайлы. "Дінде зорлық жоқ" деген Құранның Бақара сүресінде жазы..
22.09.2018
Асыл қазына
Бесік құдалар деп кімдерді атайды?
Қазақ халқының салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары ішінде өте бір ерекшелері және бүгінде қолданылмайтындары да бар. Ержеткен ұлды үйлендіру мен бойжеткен қызды тұрмысқа беру мақсатында жасалынатын «Құда түсу» атты белгілі әрі дәстүрлі салттың  бүгінде кейінде қалып, тек кітаптардан ғана оқып-білуге болатын бір түрі «Бесік құда» болу. Сондықтан бесік туралы қысқаша айта кетейін. Бесік нәрестеге арналып жасалған ағаш төсек. Баланы бөлейтін бесік киелі..
18.08.2018
Асыл қазына
Асанәлі Әшімұлының жас кезіндегі әзіл өлеңі
Атақты әнші Мұхит (шын есімі – Мұхамбеткерей – Б.О.) Мералыұлының немере інісі Шынтас Қаратайұлы 1913 жылы қазақ және орыс сөздерін араластырып шығарған әнді бүгіндері қазақтың бәрі біледі. Бұл әнді Шынтастың өзінен үйренген, Ғарифолла Құрманғалиұлы керемет шырқайтын. Кезінде «Дос-Мұқасан» тобының музыкалық өңдеуінде тағы бір рет кеңінен танымал болған «Он алты қыз» әнінде екі халықтың есімдері аталады. ОН АЛТЫ ҚЫЗ Астыма мінген атым генадушка, Ш..
31.07.2018
Асыл қазына
«Абай туралы естеліктер» кітабы бес мың данамен жарық көрді
 Adebiportal.kz порталы жақсы жаңалық туралы жазды. Жақында Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейінің асыл қорында сақталған қолжазбалардың негізінде «Абай туралы естеліктер» кітабы «Әдебиеттің әлеуметтік маңызды түрлерін сатып алу, басып шығару және тарату» бағдарламасы аясында 5000 таралыммен жарық көрді. Кітаптың жалпы редакциясын басқарған – жазушы, Абайдың «Жидебай-Бөрілі» қорық музейінің директоры Болат Жүнісбеков. Оқырмандар бұл..
11.07.2018
Асыл қазына
Қыпшақ бабалар жазбасы Арменияда қайдан жүр?
Армян қарпімен хатқа түскен қыпшақ тіліндегі қолжазбаларды зерттеуге саналы ғұмырын арнаған түрколог ғалым, Халықаралық Қазақ-түрік университеті Түркология ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері ҚҰДАСОВ Сейсенбай Жолайұлымен тілдесудің орайы келгенін айтқан едік. Бұған дейінгі әңгімемізде Гүржістанның қалыптасуына қыпшақтардың ықпалы сөз етілген болатын. – Қыпшақтар оңтүстік Кавказға табан тірегенде гүржілер қауымдасып қалған ел сияқты..
25.06.2018
Асыл қазына
Ұлы қазақтар әзілдейді
Өнер алды қызыл тіл» деп білетін қазақ халқы әзіл арқылы көңіл көтеріп қана қоймай, әшейінде айтыла бермейтін, қоғамға ой салатын пікір білдіретін болған. Халқымыздың ұлы перзенттерінің әзілдері халықтың рухани байлығы ретінде сақталып келеді. Көпшілік ұлы адамдардың әзілдерін жаттап алып елге таратып отырған. Әдебиет зерттеушілері бұл рухани байлықтарды жинап бүгінге жеткізді. Бүкіл ғұмырын Қаратау атырабының ақындарын зерттеуге арнаған ғалым Әс..
12.06.2018
Асыл қазына
"Қара жорға" биі кімдікі?
Қазақ билерінің бүгінгі таңдағы ең танымалы «Қара жорға». Осы биді тарихи отаны Қазақстанға шет елдерден қайтып келген бауырлар алып келді деген пікір бар. Бұл сөз кезінде біраз әңгіме арқауы болып бір телехабар түгелімен осы биге арналды. Мәдениеттанушы ретінде бұл хабарға мен де қатысып өз пікірімді білдірдім. Егер мұқият зерттелсе бұл бидің қазақ жерінде баяғыдан бар екені нақты дәлелденеді. 1934 жылы маусым айында қазақ халқы шығармасының жиы..
19.03.2018
Асыл қазына
Атыраудан табылған альбареллоның сыры
Атырау облыстық тарихи-өлкетану музейінің қорын  толықтырған құнды жәдігерлердің бірі Сарайшық қаласының қазбасынан табылған қыш ыдыс – альбарелло. Қазба жұмысы кезінде (2017ж.) тандыр пештің түтін жүретін арнасынан бүтін күйінде табылған болатын. Қыш ыдыстың тұлғасы цилиндр пішінді, түбі сақиналы тұғырлы келген, айырықша кең мойынды. Ыдыс сарғыш топырақ түстес сырмен сырланған. Сырлы ыдыстың тұлғасы оюлы композициямен көркемделген. Тік тілік ..
13.01.2018
Асыл қазына
Нұрғали бақсының қобызы
Қостанай сапарымызда Қостанай облыстық тарихи-өлкетану музейінде өлкедегі танымал бақсы болған Нұрғали Күзембаевтың нарқобызын өз көзімізбен көріп, тамашалаған едік. Бұл жәдігердің жақсы сақталуына ұрпақтарының атамұра алдындағы жауапкершілігі себепші болған екен.  Музейдің ғылыми әдістемелік жұмыстармен қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі Нәзима Қуанышбайқызы айтуынша, бұл нарқобыз қарағаштан, кей бөліктері тобылғыдан жасалған. Алдыңғы бөлігі т..
13.01.2018
Асыл қазына
Аманкелді Имановтың домбырасы
1916 жылғы Торғайдағы ұлт-азаттық көтерілістің басшысы Аманкелді Имановтың домбырасы Қостанай облыстық тарихи-өлкетану музейінде тұр екен. Жуырда Қостанай қаласына барған сапарымызда жәдігерді өз көзімізбен көруге мүмкіндік туған еді. Аспаптың көркемдігі ерекше. Сүйектермен ою-өрнектер жапсырылып, өте әсем безендірілген. Жәдігер Қостанай облыстық тарихи-өлкетану музейіне 1964 ж. 21 тамызда келіп түскен. Музейдің ғылыми әдістемелік жұмыстармен қам..
20.11.2017
Асыл қазына
Ер Жәнібектің жорық саптаяғы
Қазақтың жауынгерлік тарихына толы XVІІІ ғасырда (Ш.Уәлиханов) Жәнібек Бердәулетұлы дейтін батыр өткен. Батырлық жырларда немесе ел аузында бұл адам «Ер Жәнібек» деген атымен танымал. Атақты Қанжығалы Бөгенбай дүниеден өткенде Үмбетай жырау батырдың қазасын хан Абылайға естірткен толғауында: Аруағыңа болысқан, Әділ билік қылысқан, Қашпаған қандай ұрыстан Керейде батыр Жәнібек, Қаз дауысты Қазыбек, Қу дауысты Құттыбай, Қаракерей Қабанбай, Қанжығал..
07.01.2017
Асыл қазына
Иманжүсіптің өз қолымен жасаған ері - тұрманы мен жүгені музейде сақтаулы тұр
 Қазақтың белгілі әншісі Иманжүсіп Құтпанұлының өз қолымен баласы Нұр­ханға жасаған ертоқымы, аты­ның жүгені, жабуы бар, Ақмола облысы Аршалы ауданы Жібек Жолы ауылындағы музейде тұр, деп жазады «Астана ақшамы» газеті. Бүгінгі таңда Ақмола облысы Аршалы ауданы Жібек Жолы ауылында Иманжүсіп Құтпан­ұлы атындағы орта мектеп бар. Аталған оқу ордасында дарабоз тұлға атында шағын музей жұмыс істейді. Оған Раушан Нұрханқызы жетек­шілік етеді. - Әкем ма..
24.08.2016
Асыл қазына
Кенесарының табағы мен Абылайдың алты ағашы
Ақсу-Аюлыдағы тұратын үйі бірте-бірте мұражайға айналып бара жатқан жазушы Кəмел Жүністегінің жеке қорындағы қолөнер туындылары сыртқы сымбатымен ғана көз тартып қоймайды, сонымен қатар, олардың əрқайсысының тарихында тұнып тұрған ғажап сыр бар ШОРТАНБАЙДЫҢ АСА ТАЯҒЫ Əр адамның өзі құмартатын, əуестенетін, жаны қалаған кəсі- бімен шұғылданғаны қандай жақсы. Біздің артынан арнайы іздеп барып сəлем беруімізге қолөнер туындыларын..
26.03.2016
Асыл қазына
Ақындар айтысы – ұлттық қазынамыз
Қазақ сөз өнері тарихындағы авторлары белгілі айтыс өлеңдері – ұлттық әдебиетіміздің дәстүрлі мұрасы, халқымыздың рухани мәдениет қазынасы. Айтыстарға қатынасушы ақындардың әрқайсысының әлеуметтік-қоғамдық, эстетикалық-гуманистік дүниетаным көзқарастары шығармаларының халыққа жағымды ықпалын айқындайды. Осы ықпал арқылы ақындардың шығармашылық деңгейін бағалайтын халықтың сыншыл талғамы да танылады. Айтыстардың авторлық нұсқалары – әдебиет ұғымын..
14.03.2016
Асыл қазына
Музей – тарихтың көзі
Оңтүстік Қазақстан облысы Ордабасы ауданында 2005 жылдың қыркүйек айында ауданның құрылуына 45 жыл толуына орай «Мәдени мұра» бағдарламасының аясында тарихи-өлкетану музейі ашылды. Музейдің құрылуындағы негізгі мақсат – өскелең ұрпаққа тарихи мұралардың қадір-қасиетін насихаттау, ел мен жерді құрмет тұту сезімін қалыптастыру. Жастарымыздың рухани байлығын дамытып, мәдениеттілігін арттыру. Музейге қойылған жәдігерлер қазақ халқының салт-дәстүрінен..
10.03.2016
Асыл қазына
Есіктен табылған ескі ыдыс...
АЛҒЫСТЫ ҚАЗАН БА, ҚАРҒЫСТЫ ҚАЗАН БА?    Мың жылдығын атап өткелі отыр­ған Алматы төңірегі сыры ашылмаған тарихи-археологиялық тылсымға толы. Мегаполис аума­ғында ресми тіркеуге алынған 17 археологиялық кешен бар. Оның жартысына жуығы әлі күнге «жабу­лы қазан…» күйінде жатыр. Дегенмен тарихтың өз есебі  өзінде. Мың жылдық мереке қар­саңында Алматы төңірегі біртіндеп ежелгі құндылықтарын таным ай­дынына шығара бас..
01.02.2016
Асыл қазына
Хан Кененің қылышы
Кенесары ордасындағы сыйлы адамдар мен әскербасылар қызыл қынапты қылыш асынған. Ендеше, Кенесарының қызыл қынапты қылыш ұстауы тарихи шындыққа бір табан жақындай түсетін сияқты Кейінгі жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінде Кенесары хан туралы аз жазылған жоқ. «Хан сүйегін іздестіру» жорығы аясында жарияланған мақала-материалдарды айтпағанның өзінде, хан Кененің мылтығы мен сауыты жөнінде келелі әңгімелер қозғалған-ды. Белгілі ақын Ұлықбек Есдә..
09.01.2016
Асыл қазына
Жар басындағы жәдiгердiң жанайқайын кiм естидi?
Сарайшық! Салтанаты асқан, мейманасы тасқан шырайлы шаһар. Туған халқының өткеніне бейжай қарамайтын әрбір қазақ үшін бұл қала өзінің тағылымды тарихымен, өрелі өркениетімен, сәнді сәулетімен бағалы, талай марғасқа хандар мен апайтөс батырлардың тұлпарының тұяғының дүбірі тиюімен қастерлі. Киелі өлкенің қасиетіне тәу етіп, көне қаланы бір көрсек деген тілегіміз қабыл болып, жақында Атырау қаласына табанымыз тиді. Сәті түсіп, Сарайшыққа да соқтық...
09.01.2016
Асыл қазына
Таңбалы тастарға жойылу қаупі төніп тұр
Ата-балаларымыз тағылымын, дүниетанымын тасқа қашап жазып қалдырған емес пе?! Арғы аталарымыздың қолының таңбасы қалған Алматы облысындағы Таңбалы тасқа барып қайтуды көптен бері ойға алып жүрген едік. Жуырда соның сәті түсті. Виталий және Ирина Хромец есімді ерлі-зайыпты дінтанушы (Киев университетінің дәріскерлері) ғалымдарды жеке көлігімізбен Таңбалы тасқа алып барып қайтуға ұсыныс жасалғанда ойланып-толғанып жатпастан-ақ бірден келісімімізді ..
09.01.2016
Асыл қазына
Көне қазыналарымыз көрінгеннің уысында кеткені ме?!
Қалың қатпарлы тарихтың қыр-сырына қанық ғалымдар Сырдың бойындағы әрбір төбенің астында жатқан бір сыр бар екенін тілге тиек етеді. Расында, бұл әңгіме бекерден-бекер айтылған жоқ. Кезінде дария бойында мыңға тарта шаһар болған деседі. Сыр жерінде 555 ескерткіш мемлекет қорғауына алынған. Оның ішінде 21-інің республикалық, 274-інің жергілікті маңызы бар. Қалған бөлігі алдын ала есепке енгізілген. Бұл құнды қазынаның қорғалуын Облыстық тарихи жән..
Тағы жүктеу