Өлкетану
01.03.2018
Өлкетану
Ақыртас сарай кешені  (VІІІ-ХІІ ғғ.)
Ақыртас кешені VІІІ-ХІІ ғ.ғ. үлкен бітеу тастардан тұрғызылған ортағасырлық сарайы кешені. Бұл тарихи кешен – күрделі құпияға толы алып нысан. Тіптен мұның құрылысына қарап еріксіз таң қалмасқа амалың жоқ. Оның 70-ке жуық бөлмелері бар болған. 15 колонна галереясы мен ортада жарты гектар ашық алаңы бар,сырт қабырғаларының ені 5 метр болып, ірге тасы 2 метр тереңдікке қазып орнатылған ірі тас блоктармен қаланған. Ақыртас кешені - күрделі құпияға т..
26.02.2018
Өлкетану
Орал қандай қала?
Жолжазба Ұшақтың текпешегінен түсе бере жолаушыларды үлкен автобус күтіп тұрды. Опыр-топыр түсіп, сыйғанымызша мініп алдық. 20-30 метрден кейін автобус тоқтап, есігін айқара ашты. Бәріміз қайтадан түсіп қалдық. Автобус кері бұрылып, қол созым жерде тұрған ұшақтағы басқа жолаушыларды алып келуге қайтадан кетті. Құдай біледі, егер ұшақтағылар бері қарай жаяу аяңдаса, біз автобустан түсіп болғанша олар да келіп үлгерер еді. Мейлі ғой, бұл да бір тәр..
21.02.2018
Өлкетану
Бабаджа хатун кесенесі (ХІ ғ.)
Кесене – Айша бибінің күтушісі болған адамға тұрғызылған. Кесене өзінің композициясы мен құрылымы жағынан өте қарапайым да қатаң. Құрылыс күйдірілген кірпіштен салынған. Қабырғаларында сәндік безендірулер жоқ, бірақ сәулеттік құрылыстың  жинақы әрі қарапайым  ою-өрнектері  үйлесім тапқан. Кесененің көркемдік пен сымбаттылық беретін призмалық барабанға орналасқан 16 қырлы конус жабыны - Қазақстан күмбездерінің ішіндегі ең ерекшесі. Қасбетінде: «Бұ..
19.02.2018
Өлкетану
Шетелдегі студент: кәрістер ағылшын тілін білмегені үшін ұялады
"Шетелдегі студент" – әр дүйсенбі сайын жарық көретін жаңа жоба. Бұл жерде шетелде білім алып жатқан қазақ жастары өздерінің ойларымен бөлісіп, естеліктерін айтады. Бүгінгі біздің қонағымыз – қарағандылық Темірлан. Мырзахметов Темірлан KAIST университеті, Оңтүстік Корея Materials Science and Engineering саласы Мен Қазақстанда жүргенде... Менің бар ойым KAIST университетіне уақытынан кешікпей тапсыру ғана болды. Қатарластарым НУ-ға түсуді жоспарл..
19.02.2018
Өлкетану
«Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу» мұражайы
  Қарағанды жеке еңбекпен түзету лагері (Қарлаг) 1931 жылы 19 желтоқсанда құрылған. Лагердің орталығы Абай ауданы, Долинка кентінде орналасқан. Қарлаг аумағының ұзақтығы солтүстіктен оңтүстікке қарай – 300 км, шығыстан батысқа қарай– 200 км. Сонымен қатар, осы аумақтан тыс жерде: орталық лагерден 350 км қашықтықта орналасқан Ақмола, орталық лагерден 650 км қашықтықта орналасқан Балқаш бөлімшелері болған. Долинка кенті Қарағандыдан оңтүстік-б..
19.02.2018
Өлкетану
Айша бибі кесенесі (XI-XII ғғ.)
Айша бибі кесенесі ХІ-ХІІ ғасырларда тұрғызылған ортағасырлық архитектураның ең үздік нұсқасы. Біздің ғажап өлкемізге аяқ басқан әрбір адам мұсылман әлемі құрмет тұтатын, «әулие орын» деп аталған ортағасырлық сәулет өнерінің інжу-маржаны. Кесене қабырғаларының сыртқы жағы қолдан ойылған ою-өрнектері бар 62 түрлі терракот қыш тақталармен көмкерілген. Әр қилы үйлесім мен нұсқалардан тұратын, түрлі өсімдік гүлдері мен геометриялық түрлер сарынындағы..
16.02.2018
Өлкетану
Қарахан кесенесі (ХІ-ХІІ ғғ.)
Кесене Қараханидтер әулетінің көрнекті тұлғасының бірі – Шах Махмуд Қараханға арналып салынған. Кесенені салушы шебердің аты-жөні тарихта сақталмаған. Кесененің алғашқы нұсқасы біздің заманымызға жетпеді. 1906 жылы жергілікті тұрғындардың күшімен алғашқы кесененің орнына қайта салынған, алайда оның сәндік өрнектері жойылған. Кесененің алғашқы келбеті мен сәулеттік құндылығын  тек 1902 жылы түсірілген фотосуреттен ғана көре аламыз. Суретте кесене ..
14.02.2018
Өлкетану
"Теректі әулие" петроглифтері
"Теректі әулие" петроглифтері Ұлытау ауданы, Теректі әулие Теректі темір жол стансасынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.  Бұл Орталық Қазакстандағы тасқа бейнелеу өнерінің көне ескерткіші неолит, энолит, қола дәуірлерінің қолтаңбасы бар, ерте темір дәуірінде бағалы металдарды өндірген орындар мен түрлі қорғандардың ізі қалған киелі мекен. XX ғасырдың 40-шы жылдары ОҚАЭ-ньң жетекшісі академик Ә.X.Марғұлан осы ескерткішке алғаш наза..
14.02.2018
Өлкетану
Аралым - айдын шалқарым!
Қоғам болған соң, танысып-білісіп, араласу қалыпты жағдай. Алдымен аты-жөнің, өмірлік статусың, жасыңнан басталған сұраулар әлбетте туып-өскен жеріңе де жетеді. Менің дүниеге келген жерім – Қызылорда облысына қарасты Арал деген қала. Осы тіркес аузымнан шыққан бетте еститіндерім – «ее, экологиялық  қала ма?», «онда қалай тұрып жатырсыңдар?», «жазда Сахара,қыста Антрактида?» деп басталады. Меніңше, бұл жалғыз менің басымдағы жай емес, — барша тұрғ..
13.02.2018
Өлкетану
Баян-Өлгийдегі «ең жас бүркітші қыз»
Әйгерім Әскер, Моңғолияда тұратын бүркітші қыз қыран құсымен. Моңғолияның Баян-Өлгий аймағында бүркіт салып, саят құратын жасөспірім қазақ қыздар көбейе бастады. Солардың бірі Әйгерім Әскерді әке-шешесі «ең жас бүркітші» деп атайды. Моңғолияның Баян-Өлгий өлкесіндегі Алтай аймағында тұратын 12 жастағы Әйгерім Әскер бүркітпен аң аулау ісіне бүлдіршін кезінен бастап қызыға бастаған. Кішкентайынан атқа мініп, әкесімен еріп, с..
09.02.2018
Өлкетану
Алтын шоқы
  Алтын шоқы Ұлытау ауданы, Ұлытау шоқысы маңында орналасқан. XV ғ. жататын бұл тарихи орынның тарихына келер болсақ,  Ұлытау жотасында (Қарағанды облысы ) Әмір Темір (1336 - 1405) белгі қалдырған тау. Алтын Орда ханы Тоқтамысқа қарсы жорыққа шыққан Әмір Темір Ұлытауға келгенде Алтын шоқының басына үлкен құлпытас орнатуға бұйрық берген. Ол тасқа шеберлер мынадай сөздерді қашап жазған:  "Тарихтың жеті жүз тоқсан екінші қой жылы, жаздың ара (ш..
09.02.2018
Өлкетану
Тектұрмас кесенесі ( ХІV ғ.)
Тектұрмас кесенесі ХІV ғасырда Талас  өзенінің оң жағалауында салынған. Бұл қаладағы өте көне діни орындардың бірі. Осы төбенің басында зорастризм, христиандық, мұсылмандық рәсімдегі зираттар орналасқан. Төбенің етек жағында ежелгі жерасты жолы  және Талас өзені арқылы өтетін тас көпір болған. ХХ ғасырдың 30 жылдарындағы атеистердің дінге қарсы саясаты кезінде жартылай қираған. ХІХ ғ. 80 жылдары түсірілген кесене формасының қарапайым фотосуреті ғ..
08.02.2018
Өлкетану
«Ежелгі Тараз» қалашығы (I-ХІХғғ.)
Тараз қаласы б.д.д 40-36 жылдары тұрғызылған. Ұлы Жібек жолындағы тарихи-мәдени орталықтардың бірі. Қала алғаш рет Византия деректерінде 568 жылдары аталады. Ал 630 жылдары осы өңірге саяхаттап келген Қытай саяхатшысы Сюань-Цзянь: «Тараздың аумағы 8-9 ли. Бұл қалада көптеген елдердің саудагерлері аялдап, түрліше заттар əкеліп сатады» деп жазған. Араб саяхатшысы Ибн Хаукал да қаланы дəл осылай: «Тараз – мұсылмандардың түріктермен сауда жасайтын қа..
08.02.2018
Өлкетану
Маңғыстаулық құсбегілер сонарға шықты
                                                 Қансонарда бүркітші шығады аңға,                                     Тастан түлкі табылар аңдығанға.                                                     Жақсы ат пен тату жолдас — бір ғанибет,   Ыңғайлы ықшам киім аңшы адамға.  Абай  Осы жексенбіде Айрақты тауының етегінде «Ата кәсіп – аңшылық» атты құсбегілік пен саятшылықты насихаттауға арналған шара өтті. «Отпан» мемлекеттік кәсіпорны ұжымының ұ..
08.02.2018
Өлкетану
Бұланты ескерткіші
Бұланты  шайқасы болған жерге қойылған ескерткіш Ұлытау өңіріндегі Бұланты және Білеуті өзендері аралығында орналасқан  XVIII ғ. салынған ескерткіш. Салтанатты шеру сәнді де көрікті реңімен көз қызықтырады.  Ең әуелі Бұланты-Білеуті өзендері арасындағы Үйтас қойнауында  болған Бұланты шайқасы қаһармандары құрметіне орнатылған ескерткіш. Тарихшылардың зерттеуінше, он сегізінші ғасыр­да халқымыздың  басына түскен ірі нәубет  – «Ақ­табан шұбырынды, ..
06.02.2018
Өлкетану
Қасиетті Әулие тау 
 Қасиетті Үш жүздің басын қосқан  - Ұлытау. «Ұлы» сөзінің мағынасы түркі тілінде «Жаратушы», «Құдай», «Тәңір» деген ұғымдарды білдіреді. Біздің ата-бабаларымыз үшін Ұлытау таулары батыс Сарыарқаның ең биік нүктесі ғана емес, сонымен қатар, оның кіндігі барша жаратылыс атаулы өз бастауын алатын тамыры, «дүниенің өзегі»ретінде танылады. Санаға сіңген сенім бойынша оның шыңы көк зеңгірге бәрінен де жақын, дәл сол арада Аспан мен Жер қауышады. Сондық..
03.02.2018
Өлкетану
Бақтияр Қожахметов: Ұлытау Қазақстан туризмінің күретамырына айналатын болады
Ұлт көшбасшысының өзі «Ұлт ұясы – Ұлытау» атаған ұлық мекен алыс-жақыннан ат басын бұрар туристердің қызығушылығын ертеден оятқан өлке. Еліміздің тарихи кіндігіне айналған Ұлытау өңіріне қатысты мемлекеттік деңгейде түрлі бағдарламалар да қабылданған болатын. Елбасы соңғы Жолдауында да Ұлытау секілді еліміздің тарихи орындарын перспективалық табыс көздерінің біріне айналдыру туралы айтты. Осыған орай «Ұлытау» ұлттық тарихи-мәдени және табиғи қо..
25.01.2018
Өлкетану
Бұхар жырау кесенесі
Бұхар жырау кесенесі Бұхар жырау ауданы, Далба тауының етегінде орналасқан. Бұқар жырау Қалқаманұлы (1668—1781) — қазақтың ұлы жырауы, 18 ғ. жоңғар басқыншыларына қарсы Қазақ-жоңғар соғысының бастаушысы әрі ұйымдастырушысы атақты Абылай ханның ақылшысы. Шыққан тегі Арғын тайпасының қаржас руынан. Заманындағы сыншылар оны «көмекей әулие» деп атаған. Сөйлегенде көмекейі бүлкілдеп, аузынан тек өлең сөз төгіледі екен. Бұқар Жырау қазақ халқының  Жоңғ..
24.01.2018
Өлкетану
Бердіқожа батыр кесенесі
Бердіқожа батыр кесенесі - Дағанделі өзенінің жағалауындағы (70 метрлік қашықтықта) төбеде орналасқан. Қара жолдар кесіп өтетін осы далалық ландшафттағы кесене кең даланың биік жерінде орналасқандығына байланысты бірнеше шақырымнан көрініп тұратын болған. Кесене балшық ерітіндісінен жасалған саз кірпіштен (8-9 х 23 х35 см) көтерілген, кірпішті жасауға арналған саз да дәл осы жерден алынған. Сазды керекті ерітінді дәрежесінде дайындаған шұңқырдың ..
24.01.2018
Өлкетану
Ағыбай батыр кесенесі
 Ағыбай батыр кесенесі — ХІХ ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Шет ауданы, Киік теміржол бекетінен ОБ-қа 45 шм жерде, Мойынтыда орналасқан. Кесене ХІХ ғасырдың 80-жылдарында Бетпақдаланың солтүстік-шығысындағы Тайатқан-Шұнақ тауының маңайында, Босаға өзенінің аңғарында тұрғызылған. Ұлытау өңірінде кіндік қаны тамған батырлардың ең көрнектілерінің бірі — Ағыбай Қоңырбайұлы. 1802 жылы Ұлытау өңірінде туған Ағыбай батыр — Кенесары ханның б..
22.01.2018
Өлкетану
Тарихтың мөрі басылған әрбір тасында,Үңгіртас деген ауыл бар Қозыбасында!
Уақыт және кеңістік тұрғысынан қарайтын болсақ, адам өмірі тым қысқа.Ал, зау биіктер мен құла дала үшін біздің ғұмыр бір сәттік қана.Тіпті бұл кеңістік үшін жер қайыстырар әскері болған хан Шыңғыстың да өмірі түкке тұрғысыз.Ал,адами тұрғыдан өз заманында келешек кеңістігінің тарылмауын тіршілік етудің негізгі мақсаты санаған тарихи тұлғалардың өмірінен ұлағат түю–еш жерде жазылмаған парыз болса керек.Қозыбасы төбесіне шыққанда маған осындай ой ..
20.01.2018
Өлкетану
Сарыарқаның тағдыры шешілген жер
Май ауданының аумағындағы «Қалмаққырылған» тауының қазақ тарихында алар орны ерекше. Жергілікті азаматтар аталған тарихи орынды «Қазақстанның киелі жерлері географиясының» республикалық тізіміне енгізуді ұсынып отыр.   Бұл – қазақ жерінің бостандығы жолын­дағы бабалар күресінің куәсі болған мекен. Жасыбай, Олжабай, Малай­сары, Баян, Едіге, Сәтен, Шоқпар сынды қазақ батырлары қалмақ қолын ойсырата жеңіп, қазақ даласын жоңғар бас­қын­шылығынан құтқ..
14.01.2018
Өлкетану
Семей қазақтың Санк-Петербургі еді
Иә, Семей – Қазақтың Санкт-Петербургі, Ұлылар мекенінің, Ұлы бастамалардың күре тамыры. Кәзіргі таңда Шығыс Қазақстан облысындағы екінші орынды алып жатқан Ертістің екі жағасында орналасқан ірі қала тәуелсіз Қазақстанның туристік саяхат нүктесіне айналар рухани орталығы болуға әбден лайық. Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру бағыты бойынша: «Қазіргі медиамәдениетті суырыла сөйлейтін «шешендер» емес, өмірдің өзінен алынған шынайы оқиғалар ..
29.10.2017
Өлкетану
Қораға айналған мазар
Аңғарып зерделеген адамға бұл жерде көптеген кесенелер мен күмбездер болғанын білуге болады. Өкінішке қарай, сол тарихи ескерткіштер жайылымдағы жылқының қорасына айналған. Олардың арасында Болған ана мазары да тұр.  Бұл мазар және онда рухы мәңгі сая тапқан ана туралы нақты дерек те, аңыз да көп айтылған, жазылған. Орыс саяхатшысы Николай Рычковтың 1771 жылы жазуынша, одан кейін Шо­қан Уәлихановтың, Ақселеу Сейдім­беков­тің, Бақтияр Әб­діл­даұл..
18.10.2017
Өлкетану
Түбекте туризмді түлетуге мүмкіндік мол
Қазақстан туризмі дегенде «ашық аспан астындағы мұражай» атанған Маңғыстау туризмі тасада қала алмайды. Өңірде қазір бұл бағытта біраз жұмыстар жасалынып, бірқатар бағыттар бағамдалды. Әйтсе де «туризмді түгендей алдық» деп тоқмейілсуге әлі ерте. «Сырт көз – сыншы» дегендей, болашағынан үлкен үміт күттірер өрелі жастардың бірі, түркітанушы, өлкетанушы Бекболат ТӨЛЕГЕНҰЛЫМЕН Маңғыстау туризмі бағытында сұхбаттасқан едік.  – Бекболат, сіз өңірдің ө..
Тағы жүктеу