ХХІ ғасырда экологиялық жағдайдың нашарлауы күрделі проблемаға айналды. Өнеркәсіптік шығарындылар, ауылшаруашылығында химикаттарды пайдалану, өзендерге қалдықтарды тастау және басқа факторлар экологиялық қауіпті аймақтардың пайда болуына әкелді.
- Экологиялық проблемалардың негізгі көздері:
Пластмассаны және қиын материалдарды жаппай пайдалану қоқысты сақтау және қайта өңдеу проблемасын тудырды.
Екінші көзі-ауаға, суға және топыраққа түсетін өнеркәсіптік қалдықтардың дұрыс сүзілмеуі. Экологиялық нормаларға сәйкес келмейтін жерасты қолөнер өндірістерінің таралуы экожүйелерге жаңа қауіп төндірді.
Техногендік сипаттағы апаттар жеке проблема болып табылады: химия кәсіпорындарындағы апаттар, мұнай құбырларының жарылуы, танкерлердің құлауы, радиацияның суға ағуы.
Тағы бір себеп-жекелеген аймақтардың көп қоныстануы. Оларда адамдар тиісті медицина мен білімге қол жеткізе алмайды, ал ластанудың салдары өте өткір сезіледі.
Ең лас бес ел
Ең лас 5 елдің қатарына негізінен дамушы мемлекеттер кіреді. 2020 жылы жүргізілген зерттеулер экологиялық қолайсыз елдердің нақты тізімін жасауға мүмкіндік берді. Бірінші орындарды бұрынғысынша Азия мемлекеттері алады.
1. Бангладеш
Бангладеш қоршаған ортаға дезинфекциядан өтпейтін өте улы заттардың шығарылуына байланысты тізімге енеді. БҰҰ мәліметтері бойынша, ауа сапасы нашар болғандықтан, елде әр сағат сайын 800-ге дейін адам қайтыс болады.
2. Пәкістан
Өңдеу, металлургия және мұнай өңдеу өнеркәсібінің жұмысына байланысты Пәкістандағы ауаның ластану деңгейі 74% құрайды. Антисанитарлық, топырақтың тозуы, су қалдықтарымен ластанған және аймақтың химиялық ластануымен байланысты күрделі проблемалар бар.
3. Үндістан
Өнеркәсіптік қалдықтармен ластануына байланысты 146,82 миллион гектар Үнді жерін ауылшаруашылығы үшін пайдалануға болмайды. Үндістанның негізгі өзендері тұрмыстық қалдықтарға толы, бірақ адамдар суды пайдалануға мәжбүр. Шамадан тыс популяция, антисанитарлық және кедейлік аурудың тез таралуына ықпал етеді. Үндістандағы қолайсыз экологиялық жағдайға байланысты мутантты балалар жиі дүниеге келеді.
4. Ауғанстан
Ауғанстан тұрғындары үнемі соғыс қаупі жағдайында өмір сүріп, жұмыс істейді, соның салдарынан ел экономикасы құлдырады. Соңғы жылдары ауаның ластану деңгейі қауіпті деңгейге жетті, өйткені тұрғындар үйлерді жылыту үшін кез-келген қоқысты жағуға мәжбүр болды. Ауғанстанда әлі күнге дейін лас этилденген жанармай қолданылады.
5. Кувейт
Кувейттегі экологиялық жағдай мұнай өнеркәсібінің дамуына байланысты нашарлады. Ауаның ластануының жоғары деңгейінен басқа, су проблемалары да байқалады: мұнай төгілуіне байланысты теңіз флорасы мен фаунасы құбырлардың жарылуы кезінде өледі.
Адема Кадылбекова
