Ұлыстың ұлы күні – Наурыз бүгін қазақ үшін ең басты мерекелердің біріне айналды. Бірақ бұл мейрамның қайта оралуы оңай болмаған. Көпшілік біле бермейтін бір шындық – Наурызды халыққа қайтаруға бір адамның табандылығы шешуші рөл атқарды. "Адырна" тілшісі мереке қарсаңында ұлт мерекесінің мәні мен тарихын тарқатады.
Наурызға тыйым салынған кезең
Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Наурыз «діни мереке» деп танылып, 1926 жылдан бастап оны тойлауға қатаң тыйым салынды. Осылайша, ғасырлар бойы жалғасқан дәстүр үзіліп, халық өз мейрамынан ажырап қалды.
Тек 1988 жылы ғана Наурыз қайтадан ресми түрде атап өтіле бастады. Бірақ бұл тарихи өзгерістің артында үлкен күрес жатқан еді.
Бір адамның табандылығы – үлкен өзгеріс
Өзбекәлі Жәнібеков – этнограф, ғалым, мемлекет қайраткері. Ол ұлттық құндылықтарды жаңғырту жолында жүйеге қарсы тұра білді.
Мәдениет министрі қызметінде жүргенде ол Кремльді Наурыздың діни емес, ұлттық мереке екеніне сендіріп, оны қайта тойлауға рұқсат алуға ықпал етті. Нәтижесінде, көп ұзамай бұл мереке ел көлемінде қайта жаңғырды.
Тек Наурыз емес: ұлт руханиятын көтерген тұлға
Жәнібековтің еңбегі тек Наурызбен шектелмейді. Ол репрессияға ұшыраған Ахмет Байтұрсынұлы, Мағжан Жұмабаев, Шәкәрім Құдайбердіұлы сияқты тұлғалардың еңбектерін қайта жарыққа шығаруға себеп болды.
Сондай-ақ тарихи ескерткіштерді қалпына келтіруге атсалысып, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі мен басқа да мәдени мұраларды сақтауға үлес қосты.
Халықтың Наурызға деген сағынышы
1988 жылы Алматыда алғаш рет кең көлемде тойланған Наурызда халықтың қарасы өте көп болғаны айтылады. Сол сәтте бұл тек мереке емес, халықтың өз дәстүріне деген сағынышы екені анық көрінді.
Жәнібеков бұл көріністі «халықтың өз салт-дәстүріне деген құрметі» деп бағалаған.
