Қазақстандағы эмиграция тенденциясы. Әр бесінші азамат елден көшуді ойлайды

Қазақстандықтардың арасында шетелге қоныс аударуға деген қызығушылық артып келеді. Мұны DEMOSCOPE экспресс-мониторинг бюросының 13-24 қараша аралығында жүргізген «Қазақстандықтардың шетелге кеткен білікті мамандар туралы ойы» тақырыбындағы сауалнама нәтижесі растап отыр, деп хабарлайды "Адырна" ұлттық порталы. Сауалнама мәліметтері қоғамда көші-қон мәселесінің өзектілігін және азаматтардың келешекке деген үміт-арманының өзгеріп жатқанын көрсетеді. Сауалнамаға қатысқан әр бесінші респондент (21%) шетелге қоныс аудару туралы ойлайтынын айтқан. Олардың ішінде:

• 6,9%-і алдағы 2-3 жылда көшуді нақты жоспарлап отыр;
• 5,6%-і көшуді армандағанымен, қазір мүмкіндік жоқ екенін атап өткен;
• 8,4%-і белгілі бір жағдайлар болған жағдайда көшу мүмкіндігін қарастырады.

Сонымен қатар, респонденттердің басым бөлігі — 78,5% — жақын арада елден кетуді жоспарламайтынын білдірген. Сауалнама нәтижесі көшу туралы ойдың көбіне жас ерекшелігіне байланысты екенін анықтады. Мысалы:

• 18-29 жас аралығындағы жастардың 25%-і көшуді қарастырады;
• 30 жастағылар арасында бұл көрсеткіш 30%-ке жақын. Орта жастағы респонденттердің 10,7%-і нақты көшуді жоспарлап отырғанын білдірген.

Респонденттерден көшуге әсер ететін басты себептер сұралды. Жауаптардың негізгі топтамасы мынадай:

1. Жоғары жалақы алу мүмкіндігі – 24,5%;
2. Өздері мен балалары үшін перспективаның жоқтығы – 23,9%;
3. Жақсы жұмыс табу – 14%;
4. Өзін-өзі дамытуға жақсы жағдай – 13,2%;
5. Сапалы білім алу мүмкіндігі – 11,7%.

Сонымен қатар, кейбір респонденттер сапалы медициналық қызметке (4,9%), қолайлы экология мен климатқа (3,8%), қауіпсіздікке (3%), туыстарға жақын болуға (2,6%) немесе кәсіби өсуге (4,4%) ұмтылатынын айтты. Эмиграция туралы көзқарас та қоғамның маңызды көрсеткіші. Респонденттердің:

• 63,3%-і шетелге қоныс аударушыларға түсіністікпен қарайтынын айтқан;
• 11,4%-і оларды сынайтынын білдірген;
• 21%-і бұл мәселеге бейтарап қарайды.

Көші-қонның келешегіне қатысты пікірлер әртүрлі болды:

• 39,2%-і алдағы 3-5 жылда Қазақстаннан білікті мамандардың кетуі арта түседі деп санайды;
• 21,7%-і керісінше, елге мигранттар ағыны көбейеді деп ойлайды;
• 18,7%-і елден кетушілер мен келушілер саны шамамен тең болады деген пікірде;
• 20,4%-і нақты жауап беруге қиналған.

Сауалнама бойынша қазақстандықтар үшін шетелге көшуге ең тартымды елдер:

1. АҚШ – 7,7%;
2. Ресей – 6,2%;
3. Еуропа елдері – 5,1%;
4. Түркия – 4,6%;
5. Канада – 2,6%.

Сонымен бірге, респонденттердің 35%-і көшуге ниет білдіретін ел жоқ екенін айтты. DEMOSCOPE сарапшыларының пікірінше, білікті мамандардың шетелге көшуі Қазақстандағы өмір сүру сапасымен және мемлекеттік басқару тиімділігімен тығыз байланысты. Бұл мәселені шешу үшін:

• Экономикалық әл-ауқатты арттыру;
• Білім беру сапасын жақсарту;
• Заманауи медицинаның қолжетімділігін қамтамасыз ету;
• Қауіпсіздікті күшейту қажет.

Сарапшылар атап өткендей, мемлекетті басқару сапасын арттырмай, кәсіби мамандарды қолдау шараларын қабылдамай, эмиграцияның теріс тенденцияларын өзгерту қиын болады. Қазақстаннан көшуді ойлайтын азаматтардың санының артуы — елдегі әлеуметтік-экономикалық және гуманитарлық мәселелерді шешу қажеттілігінің айқын белгісі. Мемлекет пен қоғамның бұл мәселеге уақытында назар аударып, тиісті шаралар қабылдауы қажет, өйткені адам капиталы — кез келген мемлекеттің ең құнды ресурсы.