Тарих
22.07.2019
Тарих
Туған жердің тасын да қимаған Оспан батыр
«Балапан басына, тұрымтай тұсына» кеткен ХХ ғасыр қазақ үшін ерекше қасіретті кезең болды. Алатопалаң заманда атамекенінде аңыраған қазақтың зарлы оқиғасына қанықпыз Ал Алтайдан арғы бетіндегі ағайынның сол зобалаң таққан азабын енді ғана естіп-біліп жатырмыз. Ереулі атқа ер салдырған сол кезде атақоныс үшін арпаласқан ерлер де аз болмапты. Солардың бірі де бірегейі – Оспан батыр. Дерекнама: Оспан батыр Исламұлы. 1899 жылы Қытайдың Алтай аймағыны..
19.07.2019
Тарих
Ресейдегі бауырлар
Ресейдегі Түмен облысының күнгейінде "сібір татары" деген халық тұрады. Бұлар тұтас аудандарды жайлап тұрады екен. Бұл халықтың этногенезі екі халықтан құралады - қазақтар мен қазан татарларынан. Саны 400 мыңға жуықтап қалатын сібір татарларының бір жартысының түр - пішіні қазаққа, екіншісі бұлғарларға (қазан татары) келеді. Қазақ пен тәжікті қосақтап бір шаңыраққа араластырып оның нәтижесін қарасаңыз, не көруге болады? Бүгінгі өзбекстан өзбегін ..
15.07.2019
Тарих
Еуразия кеңістігінде төрт мың жылдық тарихы бар жалғыз ұлт – қазақ
Қазақтың тұңғыш антропологы, тарих ғылымдарының докторы, профессор, академик, Ш.Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты Оразақ Смағұлов – атандай бір инс­титут арқалайтын жүкті жалғыз өзі көтеріп, еліміздегі антропология ғылымына із салып, мектеп қалыптас­тырған көрнекті тұлға. Бүгінде айтулы ғалым тоқсанға жақындаса да, тоқтап қалмай, бас қаладағы Ұлттық музейдің физикалық антропология лабораториясының меңгерушісі қызметін атқарады. Талай игі жа..
10.07.2019
Тарих
Жапандағы Жапония
Бұл посттың жазылуына Сингапур басшысы Ли Куан Ю дің еңбектерінің бір бөлімі арқау болды. Ол кісінің өз халқына қатысты "мен я бұл халықты ұшпаққа шығарамын, я өлемін" деген ұстанымда болған кісі екендігі белгілі, сол мақсатпен бұл адам Азия халықтарын терең зерттеген екен. Оның сол жазбаларынан жапон халқы туралы деректерін мен айналып өте алмадым. 60 - 70 жылдары Жапония күрт даму жолына түсіп, бәрінен оқ бойы озып шығып даму көрсеткіші бойынш..
04.07.2019
Тарих
Билл Гейтс - символ богатства
Альфред Слоун написал книгу «Мои годы в General Motors». Приведенное в ней описание выдающихся успехов, достигнутых благодаря четкому, разумному, опирающемуся на факты управлению, – очень вдохновляет. За время пребывания Слоуна у руля компании, с 1923 по 1956 год, General Motors превратилась в одно из первых по-настоящему масштабных предприятий. Он понимал, что разрабатывать оптимальную стратегию развития и предпринимать правильные действия невоз..
04.07.2019
Тарих
Пол Мак-Картни - 1500 долларов за несколько секунд
Все люди мечтают заниматься любимым делом. А если за это еще и получать большие деньги... Но мало кому это удается. 18 июня 1942 года во время второй мировой войны в городе Ливерпуль, которую многие называли Ирландской столицей в больнице «Walton Hospital» родился мальчик. Поженившиеся 18 апреля 1941 года Джеймс Мак-Картни, чьи родители были выходцами из Шотландии и Мэри Патриция Моуин чьи корни уходят в Ирландию дали своему первенцу имя – Джеймс..
04.07.2019
Тарих
Вывоз тела - старинная традиция казахов
Для казахов родная земля священна. В истории немало свидетельств о любви казахов к родным краям. Среди них широко известна легенда о мамлюке Байбарсе (в казахском и арабском языках это имя пишется именно так), ставшим султаном Египта. Выходец из Казахстана бросил трон и уехал в родные казахские степи. Издавна казахи считали, что каждый должен жить на родной земле, и тело его после смерти будет покойно только там. Поэтому в прошлые века тела погиб..
03.07.2019
Тарих
Қайнар Олжай. Алпысыншы дуана – Арқарбай
Жаратылысы жай адамға ұқсамайтын көріпкел кезбелердің соңғысы туралы шындыққа бергісіз хикая. Ұшатын кісі Негізі қазақ жырлары мен ертегілерінде, көптеген қолжазбаларда "диуана" деген. "Алпамыс батыр" жырына бастап солай "диуана" деп айтылады. Ал Семей өңірінде неге екенін "дуана" дейді. Біздің кейіпкеріміздің атын жергілікті халық "дуана" деген анықтауышты қосып атайды. Шығыс Қазақстан облысындағы Қызылкесік пен Ақсуат ауылының арасында Д..
10.06.2019
Тарих
Пушкиннің туғанына 220 жыл
Орыстың аса талантты һәм тағдырлы ақыны Алаксандр Пушкиннің туғанына 220 жыл толуына орай Өскемендегі А.Пушкин атындағы облыстық кітапханада керемет кеш өтті. Оған Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Әсем Нүсіпова  қатысты. Салтанатты іс-шара кітапхана алдындағы ақынның ескерткішіне гүл шоқтарын қоюмен басталды. Биыл Пушкиннің туғанына 220 жыл. Бұл - айтулы дата. Бүгінде біздің облыста классик ақынның атында кітапхана бар. Онда оқырмандар..
28.05.2019
Тарих
Қызылбай көтерілісі
Қарағаштың батысында «Қызылбайдың қырманы» деген жер бар. «Бұл жерде Сыбаннан шыққан Қызылбай егін егіп, қырман салған деседі. Кейіннен мал-мүлкі кәмпескеленіп, қызылдарға қарсы көтерілісті басқарған...» деген әңгімені бала кезден жиі естуші едік. Осы кітапты жазу барысында Аягөзде тұратын Қызылбайдың Тұрдыбай атты тікелей ұрпағымен жүздесіп, төмендегідей деректерді алудың реті келді: «Қазақ жерінде 1928-29 жылдары басталған ірі байларды кәмпеске..
24.05.2019
Тарих
Ұлы дала тарихын әлдекімдердің қамал тұрғызуынан бастау қиянат
«Өскеменнің пәлен жылын тойлаймыз» деген сөз әр он жыл сайын бір шығады. Осы әңгіменің шеті шықса болды берекесі айрандай ұйып отырған қала жұрты сиырдың бүйрегіндей бөлектеніп шыға келеді. Неге? Жауабы анық, бір тарап қаланың иесі біз, іргетасын өз қолымызбен қалағанбыз деген өктемдігін көрсеткісі келсе, екінші тарап бұл үстемдік жарасына тұз себетін сыңайлы. Тағдырдың салған жарасы туралы сәл кейінірек. Жаңағы әр он жылдағы әңгімеге назар ауда..
16.05.2019
Тарих
ТАСТЫҢ ТІЛІН ТҮСІНГЕН ҚАЗАҚ НЕМЕСЕ ҚОСЫМ ПІШЕНБАЕВ ДЕГЕН КІМ? 
ҚОСЫМ ПІШЕНБАЕВТЫҢ ТУҒАНЫНА 175 ЖЫЛ Қойнын ашсаң қазынасы қоса ақтарылып жататын Атымтай Жомарт-Арқа даласының ана шетi мен мына шетiндегi кез келген кен ошағының арғы тарихына үңiлер болсаң, орыстың көпесi мен ағылшынның алпауыттарына барып тiреледі. Олардың сол замандарда орасан қаржы салып, кен ошақтарын iске қосқаны рас. Бiрақ қазаққа жаны ашығандықтан емес, өз байлықтарын еселеу үшiн. Бүгiнде береке-байлығымыз кiм көрiнгеннiң аузында жүр деп..
15.05.2019
Тарих
Алашқа тірек болған бай Әбдірахман
Былтыр және алдыңғы жылы, Алаш Орданың 100 жылдық мерейтойы өткен кезде, қоғамымызда Алаш үкіметін құрған зиялы қауым туралы ғана емес, Алаш қозғалысына қолдауын көрсеткен демеуші меценаттар жөнінде біраз әңгіме айтылды, ұмытыла бара жатқан есімдері аталды. Сол демеушілердің тізіміндегі бірі – Семейлік кәсіпкер Жүсіпұлы Әбдірахман. Алаш меценаттары туралы деректерді Сұлтан Хан Аққұлы терең зерттеп, бұл тақырыпты қоғам алдында бірнеше рет көтерді...
14.05.2019
Тарих
ТАЛАСБЕК ӘСЕМҚҰЛОВ. ӘРІП ТАҒДЫРЫ
Бұл әскер қызметінде жүргенде пайымдай бастаған нәрсем еді. Мурманск облысының Дания, Норвегия жақ шетінде орналасқан Нерпичий Залив деген жер. Әскери құрылысшылар батальоны. Қырық ру адам. Осы түрлі нәсілдің ішінен бір топ адам біздің көзімізге жылыұшырап көрінген. Қараторы немесе аққұба өңді, шаштары бұйралау, мұрындары қоңқақтау, зор денелі, еңсегей бойлы кавказдықтар.   Бірақ барлығының тілі қазақ тіліне ұқсас. Алғашында Қазақстанда тұратын..
08.05.2019
Тарих
Сейфуллиннің қылмыс­тық ісі 20 минутта қаралып бітсе, Майлиннің тағдыры небәрі 15 минутта шешілген.
Сейфуллиннің қылмыс­тық ісі 20 минутта қаралып бітсе, Майлиннің тағдыры небәрі 15 минутта шешілген. БКП (б) ХVII съезінде (1934 ж. 26 қаңтар-10 ақпан) бұрынғы ескі лениндік кадрлар арасында Сталинді Бас хатшы қызметінен басқа жұмысқа ауыстырған жөн болар деген сияқты пікір айтыла бастап еді, С.М.Кировтың қазасын сылтау етіп, елде репрессияның жаңа толқыны пайда болды. «Ленинградтық», «мәскеулік», «троцкийшіл-зиновьевшіл» деген антисоветтік топтар..
08.05.2019
Тарих
КСРО қанша миллион халықтың көзін жойды?
КСРО қанша миллион халықтың көзін жойды? Кеңес Үкіметінің зардабы әлі күнге дейін толық зерттелмеген тақырыптардың бірі. Оған өте көп факторлар бар. Мұрағаттағы ақпараттардың жабықтығы мен деректердің бұрмалануы, дәйектердің қасақана жойылуы және т.б. Алайда осы күннің өзінде-ақ оның сұмдық қылмыстары тарих бетінен қалқып шығуда. КСРО-ға өкпесі қара қазандай халықтың саны тым көп. Ол түсінікті жайт. Өйткені 70-жылдың ішінде КСРО кей халықтарды же..
04.05.2019
Тарих
Олжас Әбіл. Тибет
Мен бұрнағы бір жылдары тарихи деректерге үңілгенде осы тибеттіктердің көне тарихында бір сұмдық дәстүрді көріп жағамды ұстаған ем. Тибет халқының бабалары бұрын адам жегіш каннибал болыпты. Бұлар марқұм болған ата - анасын жеп қойып отырған екен, бұны олар "бұл біздің марқұмдарға деген сүйіспеншілігіміздің белгісі, олар үшін біздің асқазанымыздан артық қабір жоқ, біз де олардың әруағынан нәр аламыз" деп түсіндіріпті мыс. Бұлар бұрын о дүниелік б..
02.05.2019
Тарих
Қошке Кемеңгерұлының «Алтын сақина» пьесасы туралы
Қошке Кемеңгерұлының «Алтын сақина» пьесасы туралы 1. «Алтын сақина» құдіреті Қошке Кемеңгерұлының аты қазақ драматургиясының тарихында алтын әріппен жазылған. Қазақтың мемлекеттік театры 1926 жылы 13 қаңтарда Қошкенің «Алтын сақинасымен» шымылдығын ашқан. «Еңбекші қазақ» газетінің 1926 жылдың 10 (447) санында пьесаның «Ғинуардың 13-і күні кешкі сағат 6-да мемлекеттік ұлт тиатрының ашылу мерекесі болады. Тиатр әртістері Кемеңгерұлының «Алтын сақи..
11.04.2019
Тарих
СІБІРДЕГІ ҚАЗАҚТАР ҚАЛАЙ ЖОЙЫЛДЫ?
Әкімдіктің тапсырмасымен Челябинск қаласына жақын орналасқан Троицк қалашығына аттанып кеттім. Аудан әкімдігінде қызмет істейтіндердің ең жасы кішісі болғандықтан ба, аптасына бірнеше рет кейде Көкшетауға, кейде Астанаға іссапармен мені ғана жіберіп тұратын. Енді міне, өзім ешқашан барып көрмеген Челябинск облысының Троицк қаласына бет алдым. Қалаға келген соң, қалалық әкімдікті көшедегі адамдардан сұрастыра жүріп тауып алдым. Хатшы қызды қолқала..
08.04.2019
Тарих
Кет–Бұғаның соңғы жорығы. Көшпелі өркениеттің құпия миссиясы
Құрметті оқырман! «Кет-Бұғаның соңғы жорығы» атты мақаланы өзіңіздің назарыңызға ұсынып отырмыз. Кезінде бұл мақала «Таңшолпан» журналында орыс тілінде басылған. Содан кейін Ғаламторға (Интернетке) қойылды, ТМД көлемінде және шетелдегі орыстілді оқырмандарға белгілі болды. Лондон, Париж т.б. қалаларда тұратын отандастарымыз, қазақтың және жалпы көшпенді өркениеттердің тарихы мен мәдениетіне ықылас-пейілді басқа да жұрттардың оқырмандары бұл ең..
03.04.2019
Тарих
Таласбек ӘСЕМҚҰЛОВ. АҢЫЗ ЖАЙЫНДАҒЫ АҢЫЗ немесе ауызекi мәдениеттiң пайда болуы турасында бiр-екi толғам
Ескi ақылдың пайдасы Бұл 1966 жылы болған оқиға едi. Осының алдында ғана қазiргi Шығыс Қазақстан, бұрынғы Семей облысының Аягөз ауданы екi ауданға айналдырылған, Шұбартау деген жаңа әкiмшiлiк нысан пайда болған. Сол жылдары Тельман Құсатаев деген адам бiздiң ауылымызға директор болып келдi. Керемет iскер басшы едi. Аз жылдың iшiнде бiздiң ауылымыз миллионер кеңшарға айналды. Мiне, осы 1966 жылқы жылы ерте көктемнiң басында ауылдың бiр топ жөн..
29.03.2019
Тарих
Қазақтың жақын бауыры - сахалар
Осыдан он шақты жыл бұрын маған саха - якуттердің ру - тайпалары жөнінде мәліметтер керек болып олармен тіке байланысқа шығудан басқа амал қалмады. Кітаптағы саха туралы советтік мәліметтер ескірген және оның обьективтілігі де күмән тудырады. Одан соң, "қой,ғаламтор беттерінен саха форумдарын тауып, олармен тіке байланыс орнатайын, олардан сұрайтыным көп" деп шешіп интернетке үңілдім. Ол кезде әр бұрыштан қылтиып түрлі сайт - портал, форумдардың ..
26.03.2019
Тарих
Түбі бір түркілер: Башқұрттар
Башқұрттар  - Ресей Федерациясының құрамындағы Башқұртстан республикасының байырғы халқы. Бүкiл әлемдiк жиынтық саны 1990 мыңдай (2009). Олардың 27 пайызы өз республикасынан тыс өлкенi мекендейдi. Қазақстанда башқұрт халқының 21 өкілі тұрады. Өздерiн башқорт дейдi. Қайсыбiр көршi халықтар оларды истәк деп атаған екен. Кейбiр зерттеушiлер башқұрт атауын татардың башқа юрт (өзге жұрт) сөзiмен байланыстырады. Қазiргi татар ұлтының құрамына кiрген те..
11.03.2019
Тарих
Түбі бір түркілер: Татарлар
Татарлар - Ресей Федерациясының құрамындағы айырықша статусқа ие демократиялық құқықтың мемлекет саналатын Татарстан Республикасының байырғы халқы. Олар ерте кезден-ақ түркi тiлдес iрi этностың бiрiнен саналады. Тереңге тартқан телегей-теңiз тарихы бар, мәдениетi мен өнерiнiң мыңжылдық дәстүрi бар, намысшыл қыпшақ ұрпақтарының үлкен бiр бұтағы - осы татарлар. Ресейдiң барлық облысы мен өлкесiне тарай қоныстанған татарлар сан жағынан республикада ..
27.02.2019
Тарих
Қарашай-малқар кімдер?
Шіркін мына Кавказдағы қарашай - малқар халықтарының киімінде біздің қошқар мүйіздермен басқа оюлар қайдан жүр? Және бұлардың тілдері неге қазақ тіліне өте ұқсас? Тарихта қазақ пен қарашай - малқардың жақын қоныстанып отырған кезі бар ма? Сталин депортациясын айтпай - ақ қояйық, ол мерзім дәстүр алмасатын кез емес. Енді қай жерде кездестік біз бұлармен? 1253 жылы францискан монахы Гиом де Рубрук Бату Ордасында осы аландарды көптеп кездестіреді. ..
Тағы жүктеу