Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасымен құрылған тұңғыш жасанды интеллект университеті — Qazaq AI Research University (QAIRU) өзінің алғашқы оқу жылын ресми түрде бастады. Astana Hub алаңында өткен баспасөз конференциясында ЖОО басшылығы мен министрлік өкілдері оқу форматы, суперкомпьютер ресурстары, инфрақұрылымдық жобалар мен халықаралық серіктестіктер туралы айтып берді.
Ғылым және жоғары білім вице-министрі Динара Щегловтың айтуынша, бұрыннан бар ЖОО-ларды қайта құрудан гөрі, жаңа процестерді «нөлден» бастау әлдеқайда тиімді. Университет ректоры Сапар Токсанов ЖОО санға емес, сапаға басымдық беретінін жеткізді: жыл сайын 400 бакалавр және 100 магистрант қабылданады. Оқу бағдарламасы 3 жылға есептелген, бірақ қысқартылмаған — керісінше трисеместрлік жүйе арқылы тығыздалған: жылына үш семестр өтіледі, осының нәтижесінде студенттер стандартты 240 кредитті толық көлемде 3 жылда игереді. Бағдарламаның негізінде — бір дипломдық AI-жоба: 1-курста мәселе анықталып, MVP дайындалады, 2-курста жұмыс істейтін AI-сервис әзірленеді, ал 3-курста студенттер дайын AI-өнімді қорғап, диплом алады. Оқу бағдарламалары Google және Samsung сияқты технологиялық гиганттардың бағдарламаларымен кіріктірілген.
Ректор Сапар Токсанов бұл жай ғана оқу орны емес, академиялық, зерттеу, бизнес-блок және ұлттық AI-платформадан тұратын тұтас экосистема екенін атап өтті. Университет Министрлік бекіткен «AI+X» ұлттық моделін ұстанады — бұл IT мамандарымен қатар, экономиканың өзге де маңызды салаларына, атап айтқанда өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, медицина және қаржы салаларына жасанды интеллектті енгізе алатын қос компетенциялы мамандар даярлауға бағытталған.
Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Ғиззат Байтұрсынов баспасөз конференциясында елдің технологиялық саладағы ерекше жетістігіне тоқталды. Оның айтуынша, жаңартылған TOP-500 әлемдік рейтингінде Қазақстан тарихында алғаш рет өз суперкомпьютері бар елдер қатарына енді — «Alem Cloud» жүйесі рейтингте 86-орынды иеленді. Вице-министр бұл есептеу қуатының тек QAIRU үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан бойынша оқу орындарының ғылыми-зерттеу және оқу жұмыстарына қолданылатынын атап өтті. Жаңадан ашылған университетке өз жүктемесі үшін арнайы 20 GPU бөлінгенін, ал оқу жылы басталғаннан кейін бұл көлемнің одан әрі ұлғайтылатынын жеткізді.
Ғиззат Байтұрсынов сондай-ақ еліміздегі АТ-нарық пен стартаптарда есептеу қуаттарына тапшылық туындау қаупі бар екенін мойындады. Осы тәуекелдің алдын алу мақсатында Президенттің тапсырмасымен деректерді өңдеу бағдарламасы іске қосылғанын хабарлады. Осы бағдарлама аясында Payvert және NVIDIA сияқты әлемдік компаниялармен 250 МВт қуаттылықтағы деректерді өңдеу орталығын салу бойынша келісімшарт жасалғанын жеткізді. Вице-министрдің сөзінше, бұл инфрақұрылымдық қуаттар жақын болашақта отандық стартаптар мен зерттеушілерге кеңінен қолжетімді болмақ.
Университет пен оның зерттеу бағыттарын дамыту мақсатында әлемдік деңгейдегі жетекші академиялық және индустриялық ұйымдармен ынтымақтастық орнатылған. Академиялық серіктестер қатарында Shanghai Innovation Institute, Carnegie Mellon University, Tsinghua University, Shanghai Jiao Tong University және University of Helsinki бар. Индустриялық серіктестер ретінде Samsung, Lenovo, Google, Huawei, Yalong, Unitree, Asus және Dr.Web компаниялары аталды.
Университет ректорының кеңесшісі Айдын Сабитов белгілегендей, ЖОО-ның EXPO аумағында, Astana Hub мен AI-центрмен бірге орналасуы кездейсоқ емес. Студенттер білім алып, стажировкадан өтіп, өз жобаларын осы экосистема ішінде жүзеге асырады, ал жас кәсіпкерлер үшін арнайы қаржыландыру бағдарламалары қарастырылған. Вице-министрдің айтуынша, бұл инфрақұрылым білікті мамандардың шетелге кетіп қалуына емес, ел ішінде қалып, отандық IT, ғылым мен стартаптарды дамытуға мүмкіндік береді.
