زايدا ەلعوندينوۆا: مەن ماحاببات تۋرالى ولەڭدەردى كۇندە جازامىن

1681

قاراشا ايىنىڭ جيىرما ءۇشىنشى جۇلدىزىندا اقىن ايگەرىم تۇرلىقوجانىڭ شىعارماشىلىق كەشى ءوتتى. كەش بارىسىندا كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىنە اتسالىسقان ايگىلى اقىن، جۇماتايدى لايلاسىمەن بىرگە جاقسى كورگەن زايدا ەلعوندينوۆا "ادىرنا" ۇلتتىق پورتالىنا از-كەم سۇحبات بەرگەن ەدى... ادەبيەتسۇيەر قاۋىمعا ازىق بولار دەگەن نيەتپەن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز...

 

- شەكسپيرگە "پوەزيا دەگەن نە دەپ ويلايسىز؟" دەپ ساۋال تاستاعاندا ، "مەن پوەزيانىڭ نە ەكەنىن ىشتەي بىلەمىن. بىراق وزگەلەر سۇراعاندا، بىلمەي قالامىن" دەگەن ەكەن. جۇماتايدىڭ جارى، اقىن زايدا ەلعوندينوۆانىڭ تۇسىنىگىندەگى پوەزيا دەگەن نە؟

- وتكەن عاسىردىڭ گارسيا لوركا دەگەن اقىنى: "دۇنيەدە مەن ەشنارسەدەن قورىقپايمىن، تەك پوەزيادان قورقامىن" دەگەن ەكەن. سول سەكىلدى پوەزيا مەن ءۇشىن اقىننىڭ تۇتاس تاعدىرى. پوەزيا دەگەن-ءوزىڭدى جانە بۇكىل عۇمىرىڭدى قۇرباندىققا شالۋ. پوەزيا دەگەن-جوعارىدان كەلگەن ەنەرگيا، كۇش-قۋات. ونى كوتەرە الاتىن دا، كوتەرە المايتىن دا اقىن بار. سوندىقتان قولىڭنان كەلمەسە قول سوزباعان ءجون. نەگىزىندە اقىننىڭ باسى گالاكتيكا سەكىلدى بولادى. ال اقىننىڭ گالاكتيكالى باسىندا ەڭ سۇمدىق ويلار جاتادى.

- جانىڭىز ءجيى اۋىرا ما؟

- مەنىڭ جانىم كۇندە اۋىرادى. ليريكام تىم نازىك، ءان سالامىن، ولەڭگە اۋەن جازامىن. قازاق اقىندارىنان باستاپ، الەم ادەبيەتىنە دە دەيىن كىتاپتار وقيمىن. وسىنىڭ بارلىعى وڭاي تىرشىلىك ەمەس قوي. جانىم بالكىم سوندىقتان دا ءجيى اۋىراتىن شىعار...الايدا جۇرەكتى ساقتاۋ كەرەك ەكەن.

- قازاقستاننىڭ مادەنيەتىنە بەرەر باعاڭىز قانداي؟

- ءبارى جاقسى دەپ قويا سالۋعا بولار ەدى... الايدا بۇرىندارى ءبىر انادان تۋعان، مادەنيەت، ادەبيەت، ونەر دەگەن ءۇش ءتۇرلى سالا ەدى. قازىرگى تاڭدا ونەرگە ورىن بار، مادەنيەت ارا-تۇرا اتالادى، ال ادەبيەت شەتتە جەتىمسىرەپ قالدى. قازاق حالقى الەمدەگى ۇلى حالىقتاردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن ادەبيەتتى قايتا كوتەرۋ كەرەك. تەلەديداردان اقىن، جازۋشىلار سويلەۋ كەرەك. ءبىز قازىر ءبىر جاقتى عانا كەتىپ بارامىز. ۇلى دۇنيەلەردى دۇنيەگە اكەلىپ جاتقان اقىنداردىڭ كىتاپتارى نەكەن-ساياق شىعادى. كوپ ادەبيەتشىلەر كىتاپتارىن وزدەرى شىعارىپ، وزدەرى ساتادى. ءبىز شوۋ-بيزنەس سەكىلدى ۇساق-تۇيەكپەن ەشقاشان ءوسىپ-ونبەيمىز.

- قازىر ماحاببات تاقىرىبىندا ولەڭدەر جازاسىز با؟

- كۇندە جازامىن.

- قىزىق ەكەن، ولاردى كىمگە ارنايسىز؟

- تاڭىرگە ارنايمىن. ەۋروپانىڭ ادەبيەت زەرتتەۋشىسى: "بۇل ومىردە ەڭ اۋىر ءجۇر اقىننىڭ موينىنداعى جۇك. سەبەبى ولەڭ جازۋعا وقتالىپ وتىرعاندا ءتۇرلى شارۋالار شىعىپ قالۋى مۇمكىن. سوندا اقىندار وزدەرىنىڭ ەڭ جاقسى ولەڭدەرىن ءولتىرىپ الادى" دەگەن ەكەن. مەن ەڭ جاقسى ساتتەرىمدى جاس كەزىمدە وسىلاي ءولتىرىپ العان بولۋىم كەرەك. قازىر ماحابباتىم قايتا ءبۇر جارىپ، عاشىقتىق تۋرالى ولەڭنەن ولەڭ قالدىرماي ءجۇرمىن.

- جۇماتايدى ساعىناسىز با؟

مەن ەشكىمدى ساعىنبايمىن...نەگە دەپ سۇراشى؟!

- نەگە؟

- مەن ءوزىمدى ساعىنامىن. كەزىندە مەن جۇماتايدى ساعىندىم. وعان قانشا كىتاپتار شىعاردىم. ءسويتىپ ءجۇرىپ ادەبيەتتىڭ قالىڭ ورمانىندا اداستىم دا قالدىم. اقىرىندا ءولىپ-تالىپ ءجۇرىپ، ءوزىمدى تاپقانداي بولدىم. ماعان ءبىر اۋىز جىلى ءسوز، ءبىر عانا كوزقاراس جەتەدى. سونىڭ ءوزى جاقسى ولەڭدەر تۋدىرۋىما سەبەپكەر بولۋى مۇمكىن...

- شىعارماشىلىعىڭىزدا قانداي جاڭالىقتار بولىپ جاتىر؟

- ماحاببات تۋرالى توپتامالارىم شىققالى جاتىر. ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلمەس مەن ميستيكا دا، پروزا دا، پوەزيا دا، ەستەلىكتەر دە جازعان اداممىن. ماسەلەن، جۋىق ارادا باستى كەيىپكەر رەتىندە ءوزىمدى الىپ، "دينوزاۆرلار ءداۋىرى" دەگەن قىسقا اڭگىمەلەردەن تۇراتىن تۋىندىمدى جازىپ باستادىم...

- ەنشەدە ساتتىلىك، شىعارماشىلىعىڭىزعا مول تابىس تىلەيمىز!

 

سۇحباتتاسقان اقگۇل ايداربەكقىزى

 

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى