قاشاندا قارىزدارمىن، ەلىم ساعان!

204

قاشاندا قارىزدارمىن، ەلىم ساعان،

انامسىڭ الىس جۇرسەم كوپ اڭساعان.

جۇرەكتىڭ ارناپ ىستىق ماحاباتىن،

تۋعان جەرىم، مەنىڭ بەرەرىم كوپ ساعان.

 

مەنىڭ تۋىپ، وسكەن جەرىم – قازاق ەلى. قازاق حالقىندا: «تۋعان ەلدەي ەل بولماس، تۋعان جەردەي جەر بولماس» –  دەگەن دانا ءسوز بار.

ادام بالاسى – شەكسىز زەردەنىڭ عانا ەمەس، عاجايىپ سەزىمنىڭ يەسى. تۋعان جەر –  اركىمنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن، باۋىرىندا ەڭبەكتەپ، قاز باسقان قاسيەتتى مەكەنى، تالاي جاننىڭ ءومىر-باقي تۇراتىن ولكەسى. ونى قايدا جۇرسە دە الديلەپ وتپەيتىن جان بالاسى بولمايتىنى انىق.

تۋعان جەردىڭ ءاربىر سايى مەن قىرقاسى، تاۋى مەن وزەنى تاريحتان سىر شەرتەدى. ءاربىر جەر اتاۋىنىڭ توركىنى تۋرالى تالاي-تالاي اڭىزدار مەن اڭگىمەلەر بار. تۋعان جەر – ادامنىڭ ومىرىندە كيەلى ورىن الادى. مەنىڭ تۋىپ وسكەن جەرىم - ەگەمەندى قازاقستان، سونىڭ ىشىندە «مەركى» اۋىلىندا. ناقتى وسى جەر ءومىرىمنىڭ، وتكەنىمەن جانە بولاشاقپەن بايلانىستىرادى. مىنە، سوندىقتان دا ءتىپتى بالالىق شاقتان باستاپ-اق ادامدا وتانعا دەگەن ماحاببات سەزىمى ويانادى. ءاربىرىمىز ءۇشىن وتان وشاق باسىنان باستالادى: تۋعان جەر، تۋعان كوشە، تۋعان قالا دەگەندەي وتباسىممەن ءوسىپ، ءونىپ قاناتىمدى كەڭگە جايىپ جاتقان جەرىم - تاراز قالاسى.

مەنىڭ وتانىم كىشكەنتاي بولسا دا، مەن ءۇشىن اسا قىمبات. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تابيعاتى، شاعالاسى شارق ۇرعان، ءمولدىر تۇنىق تەڭىزى وتە سۇلۋ، نەشە ءتۇرلى وسىمدىكتەر مەن دارىلىك قاسيەتى بار شوپتەر وسەدى. سول جەردە ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز، باتىرلارىمىز، اقىندارىمىز، عالىمدارىمىز تۋىپ وسكەن. قازاقستاننىڭ كەڭ دالاسىنداي بايتاق دالا ەش جەردە جوق شىعار. «وتانىڭ – التىن بەسىگىڭ»، «وتانى جوقتىق –  ناعىز جوقتىق»، - دەپ دانا حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. ءوز وتانىن ءسۇيۋ، ءوز انا ءتىلىن ارداقتاۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ ءبىرىنشى مىندەتى. ال ءبىزدىڭ حالقىمىزدا اتامەكەندى ارداقتاۋ سەزىمى وتە تەرەڭ دەپ ويلايمىن، حالقىمىزدىڭ باسىنان قانداي قيىن كەزەڭدەر وتكەندە دە اتا-بابالارىمىز ەلىمىزدى سىرتقى جاۋدان قورعاي بىلگەن.  ءوزى ەلى ءۇشىن جانىن دا، بارىن دا اياماعان. حالقىمىزدىڭ وسى ءبىر قاسيەتى جانىمىزعا انا سۇتىمەن تاراپ، انا تىلىمەن دارىپ، اق نانىمەن بەكىگەنى حاق. ويتكەنى، وتان ءبىز ءۇشىن وتتان دا ىستىق. تۋعان جەر بەۋ، تۋعان جەر! سەن ىستىقسىڭ ماعان.   قازىر بىراق تا ءومىر بويى مەن ءۇشىن بالالىق شاقتاعى تۋعان اۋلا مەن كوشە –  مەنىڭ كىشكەنتاي وتانىم. سونىمەن بىرگە، مەن ەلىمنىڭ ءبىر بولشەگىمىن، ونىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىمىن.

ءبىزدىڭ قازاقستان – كوپ ۇلتتى مەملەكەت. بەيبىتشىلىك پەن دوستىقتا، تاتۋلىقتا بىرگە جۇمىلا وتىرىپ، قىزمەتتىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا قازاقتار مەن ورىستار، تاتارارلار مەن نەمىستەر، ۋكرايندار مەن كارىستەر..... ەڭبەكتەنۋدە. مەن سوڭعى ءجۇز جىلدا قازاقستان جەرىنە ءارتۇرلى حالىقتار قونىس تەپكەنىنە ءجيى ويلانامىن. بىرلىك ۇلتارالىق كەلىسىم جانە ساياسي تۇراقتىلىق – قازاقستاندىقتاردىڭ قالاۋى. مەن ونى بىلەمىن. وندا تاتارلار دا ورىستار دا قازاقتار دا بار. ولاردىڭ تاعدىرىن، ءومىر تاريحىن تىڭداعاندا مەنىڭ ەلىم ودان سايىن ماعان جاقىنداي تۇسەدى، ونى جاقسىراق تۇسىنە باستايمىن. ءبىزدىڭ وتباسى تاريحىمىز مىڭداعان باسقا وتباسىلاردىڭ تاريحىنا ۇقساس. ادامزات بالاسىنىڭ تاتۋلىعىنا ۇمتىلۋ ءار حالىقتىڭ قانىندا بار، اسىرەسە ول قازاقستاندىقتاردا ەرەكشە دامىعان. بۇل قازاق جەرىنىڭ جومارتتىعىنان، وسى ولكەلەرگە تاعدىر الىپ كەلگەن بارلىعىنا قۇشاعىن كەڭ جايىپ، پەيىلىن كەڭگە سالاتىن قازاق حالقىنىڭ مىنەزىنەن جارالعان. وسىندا تۇرۋشىلاردىڭ بارلىعى قازاق حالقىنىڭ ءتىلىن، تاريحى مەن بىرلىگىنىڭ ءمانى وسىندا. ول بايىرعى كوركەم قازاقستان جەرىندە بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا كومەكتەسەدى. ال تاتۋلىق – بولاشاقتا گۇلدەنۋدىڭ ماڭىزدى تالابى.

توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى: ءاربىر ولكەنىڭ حالقىنا سۋىقتا پانا، ىستىقتا سايا بولعان، تۋعان جەرىن، باسقا ايماقتارعا كوشىپ كەتسە دە ۇمىتپاي، قامقورلىق جاساۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك، ءپاتريوتيزمنىڭ ەڭ جاقسى ۇلگىسى – تۋعان جەردىڭ تاريحىن دارىپتەۋ بولىپ تابىلادى.

 

جۇلدىزاي بولاتقىزى

پىكىرلەر