ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز

3889

قازاق حالقى ەرتە كەزدەن باستاپ دانالىعىمەن، دارالىعىمەن، اقىلدىلىعىمەن، كورەگەندىگىمەن باسقا ۇلت - وكىلدەرىنەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى.

كوز تارتار عاجايىپ تابيعاتى، ەشكىمگە ۇقسامايتىن سالت-جورالعىسى،  قايتالانباس ۇلتتىق كيىمدەرى مەن قوناقجايلىلىعى، مادەنيەتى ارقاشان الىس-جاقىن ەلدەردى تاڭداي قاقتىرىپ جۇرگەنى بارشامىزعا ءمالىم. حالقىمىزدىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىستا قولدانعان كيىم-كەشەگىنەن باستاپ، مادەنيەتىمىز، ادەبيەتىمىز، ءتىپتى، ىرىم-تىيىمدارىمىزدىڭ بارلىعى – ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز بولىپ تابىلادى.

“ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىمىز، ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز، ادەبيەتىمىز، جورالعىلارىمىز، ءبىر سوزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋى ءتيىس”- دەپ، ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى دا ءوزى بۇنىڭ نەگىزىن سالىپ كەتكەن اتا-بابالارىمىز بولسا، ءىزىن ودان ءارى جالعاستىرۋشى-مىنا ءبىز جاستار ەكەنىن ارقاشان ايتىپ كەلەدى.

وسى تۇستا مەن ارداقتى اتا-بابالارىمىزدىڭ بىزگە مۇرا رەتىندە قالدىرىپ كەتكەن ۇلتتىق قۇندىلىقتارى تۋرالى ازدى-كەمدى تىلگە تيەك ەتۋگە بەكىندىك.

حالقىمىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى قۇندىلىق، ارينە، ۇشى-قيىرى جوق ۇلان-بايتاق جەرىمىز، كورسە كوز سۇيسىنەر تابيعاتىمىز. وسى قاسيەتتى مەكەندى قورعاپ قالۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز قانشاما قان مەن تەر توككەنى بارشامىزعا ءمالىم. سوناۋ زامانعى كەرەك مەن جانىبەكتىڭ “قازاق حاندىعىن” قۇرعانىنان باستاپ، قازىرگى ەلباسىمىزدىڭ “تاۋەلسىز قازاقستانىنا” دەيىن تۇنىپ جاتقان تاريح. ءباھادۇر باتىرلارىمىز دەنەسىندە قاسىق قانى تامعانشا اق بىلەگىنىڭ قۇشى، اق نايزاسىنىڭ ۇشىمەن ەلىن، كىندىك قانى تامعان جەرىن قالايشا قىزعىشتاي قورعادى دەسەڭشى.

عۇن پاتشاسى مودە تۋرالى اڭىزدىڭ ءوزى نەگە تاتيدى. ءبىر كۇنى كورشى ەلدىڭ ەلشىلەرى مودەگە كەلىپ، ودان ءوزىنىڭ ەڭ جاقسى كورەتىن جىلقىسىن بەرۋدى سۇرايدى. بۇعان اقساقالدار كەڭەسى قورلانىپ، ولاردى جازالاۋ ءۇشىن سوعىس باستاۋدى وتىنەدى. الايدا مودە: “كورشى وتىرعان ادامداردان ءبىر عانا اتتى اياۋدىڭ قاجەتى نە؟”- دەپ، ءوزىنىڭ سۇيىكتى اتىن بەرۋدى بۇيىرادى. ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن ەلشىلەر قايتا كەلىپ، پاتشالىقتاعى ەڭ سۇلۋ ايەلدى – مودەنىڭ ايەلىن بەرۋدى تالاپ ەتەدى. مودە ايەلىن دە بەرىپ جىبەرەدى. كورشىلەرى ءۇشىنشى رەتتە شەكارانىڭ ءبىراز جەرىن بەرۋ تالابىن قويادى. ول مال جايۋعا قولايسىز جانە ەشكىم تۇرمايتىن، شاعىن عانا بوس جاتقان جەر ەدى. اقساقالدار كەڭەسى بۇنداي قولايسىز ءبىر تۇتام جەر ءۇشىن ارازداسۋدىڭ قاجەتى جوق شىعار دەپ شەشىپ: “بەرۋگە دە، بەرمەۋگە دە بولادى” دەستى. ال مودە بولسا ءوز قاھارىنا ءمىنىپ: “جەر دەگەنىمىز – مەملەكەتتىڭ نەگىزى، ونى قالاي بەرەمىز؟”- دەپ، اسكەرىن جيناپ، ولاردى تالقانداپ، كورشىلەرىنىڭ اۋماعىن وزدەرىنە قوسىپ الادى.

ءدال وسى اڭىز ارقىلى مەنىڭ ايتپاعىم، مەيلى، كولەمى جاعىنان جەر-ءجۇزىن تولىق قامتيتىن ۇلان-عايىر جەر بولسىن، مەيلى، ۇلتاراقتاي عانا ءبىر ەلدى-مەكەن بولسىن، اتالارىمىز وسى كيەلى جەردى جان ۇشىرا قىزعىشتاي قورعادى. سەبەبى ولار ەلىن، جەرىن قورعاۋ–اسا ماڭىزدى دا ابىرويلى مىندەت ەكەنىن جاقسى ءتۇسىندى.

وسىنداي ارىستان جۇرەكتى قاھارماندارىمىزدىڭ ارقاسىندا ۇلى دالانىڭ قاسيەتتى توپىراعىندا ءال-فارابي مەن اباي، ماعجان مەن شوقان، ءاز-تاۋكە مەن ابىلاي سەكىلدى ۇلى تۇلعالار دۇنيە ەسىگىن اشتى.

فاريزا راحمانكۋلقيزي ەلتۋزەروۆا

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى