مافيا نەمەسە جالعىز اسىق حيكاياسى...

168

قىم-قۋىت قالا تىرشىلىگى. الماتىنىڭ مي قايناتار اپتاپ ىستىعىنان سايا ىزدەپ، كولەڭكەگە تىعىلعان قالا حالقىنىڭ ءبىر اپتادان بەرگى ءومىرى ىستىقپەن كۇرەسۋمەن وتۋدە...

قانات تا ادەتتەگىدەي جۇمىستان كەلە سالا سالقىن دۋش قابىلداپ، ەكىنتى نامازىن وتەدى. نامازدان سوڭ كىتاپ وقۋدىڭ قىزىعىنا كىرىپ كەتىپ، قاس قارايعانىن سەزبەي دە قالىپتى. ىشىنەن: «كىتاپ شىركىن، ءبىر باس قويساڭ اجىراي المايتىنداي بال-شەكەرسىڭ-اۋ!قاراشى، تۇڭعيىعىڭا باتىرىپ الىپ كەتكەنىڭدى...»، - دەپ مىرس ەتىپ، قولىنداعى كىتابىن ۇستەلدىڭ شەتىنە ىسىرا سالدى. از-كەم ويلانىپ وتىردى دا، ىستىق قايتقان كەزدە تىسقا شىعىپ، سەرگىپ قايتۋ ماقساتىمەن، ءوزى تۇراتىن كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ اۋلاسىنا شىقتى.اۋلا ءىشى اسىر سالىپ ويناعان كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەردىڭ شات كۇلكىسىنە تولى.

ول ەلەۋسىز عانا شەتكەرىرەك ورنالاسقان ساكىگە جايعاسىپ، كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرگە قىزىعا، ءارى قىزعانا كوز تاستاپ، ويلانىپ وتىرعان كەزدە،  الدەبىر بالاقايدىڭ: «گورود سپيت، پروسىپاەتسيا مافيا ااا!»، -دەپ ساڭق ەتكەن داۋىسىنان سەلك ەتە ءتۇستى.

  • ويپىرماي-ءا؟ بۇلارى نەسى ەكەن، ءا؟! – دەپ ويلادى ىشىنەن... ويىننىڭ قىزىعىنا بەرىلىپ كەتكەن بالاقايلاردىڭ مۇنىمەن شارۋاسى جوق، شات-شادىمانكوڭىلمەن ويىندارىن ءارى قاراي جالعاستىرۋدا. كەيىنگى تولقىننىڭ قانداي ويىن وينايتىنىن بىلمەككە بۇل دا قۇمارتا ءتۇستى.

جاعالاي ءتىزىلىپ وتىرعان التى-جەتى ءبۇلدىرشىن، ىشىندە ءتورت-بەسەۋى قاراكوز قازاقتىڭ بالالارى، ولار دا ورىس اعايىنداردان قالىسپاي ورىسشا ويىننىڭ شارتى بويىنشا بىردەڭەلەرىن ايتىپ، بىلدىرلاپ قويادى. كورمەگەنگە كوسەۋ تاڭ دەگەندەي، بۇل دا باسىندا ويىننىڭ شارتىن تۇسىنبەپ ەدى، ۋاقىت وتە كەلە ويىن ەرەجەلەرىن بالاقايلاردىڭ سوزىنەن، ءىس-ارەكەتىنەن بىرتىندەپ ۇعا باستادى. سويتسە، بۇل ورىستىڭ داۆىدوۆ دەگەن ستۋدەنتى ويلاپ تاپقان «مافيا» اتتى ويىنى ەكەن.

  • اتىنىڭ ءوزى قانداي جامان باتشاعاردىڭ، تەگى زاتى وڭباس...، - دەپ ويلادى ىشىنەن، بىراق تاعى بىلە تۇسەيىن دەگەن نيەتپەن، بار ىنتا-ىقىلاسىمەن ءاربىرىنىڭ قيمىل، ءىس-ارەكەتىن، ءسوزىن قالت جىبەرمەدى. بىرەۋى، بايقاۋىنشا جۇرگىزۋشىگە ۇقسايدى:
  • گورود سپيت!– دەپ، اينالا وتىرعاندارعا وكتەم داۋىسپەن بۇيرىق بەرە سويلەدى، بارلىعى وسىنى كۇتكەندەي جاپاتارماعاي كوزدەرىن جۇمىپ، باستارىن يە ءتۇستى. بارلىعىنىڭ ۇيقىعا (ارينە، وتىرىك ۇيىقتاۋ) كەتكەنىنە كوز جەتكىزگەن جۇرگىزۋشى:
  • پروسىپاەتسيا مافيا ي ۆىبيراەت جەرتۆۋۋ!– دەگەن كەلەسى وكتەم بۇيرىعىن جەتكىزدى. الگى مافياسىماقتىڭ رولىندەگى قارادومالاق قازاق بالاسى جۇرگىزۋشى ورىس قىزىمەن كوزبەن عانا ۇعىسىپ، شاماسى «جەرتۆا» دەگەن قۇرباندىعىن تاڭدادى-اۋ، قايتادان ۇيقىعا كەتتى. ال جۇرگىزۋشى بالاقاي:
  • مافيا ۆىبرالا سۆويۋ جەرتۆۋ. مافيا ۋسنۋلا. پروسنۋلسيا كوميسسار، - دەپ كەزەكتى بۇيرىعىن بەردى. بۇدان كەيىنگىسى تىپتەن سوراقى ەكەن بارلىعى ءبىر-ءبىرىن الداپ-ارباپ، اركىم وزىنە شاڭ جۋىتپاۋعا تىرىسۋدا، تەگى ءبارى ءبىر-ءبىر بەتپەردە كيىپ العان ادامدار سەكىلدى لەزدە وزگەرىپ شىعا كەلدى.
  • كىپ-كىشكەنتاي بولىپ وتىرىكتى قالاي-قالاي سوعادى-ەي، شىركىندەرىڭ...بۇلاردىڭ جانىندا قىرىق وتىرىكتى قۇبىلتا ايتاتىن تازشا بالانىڭ ءوزى جولدا قالادى-اۋ، - دەپ جۇزىنە كۇلكى ۇيىرىلە باستاپ ەدى، دەرەۋ جيىپ الا قويدى. ولاي ىستەمەسكە شاراسى جوق ەدى، ويتكەنى بۇل قۋلىق-سۇمدىعىن ىشىنە جاسىرعان سۇرقاي ويىننىڭ وتانداستارىنا، بولاشاق ۇرپاعىنا دەگەن قاۋپىن جۇرەك شىركىن سەزدىردى-اۋ شاماسى...

ءبىر ءسات ول تۇنجىراپ، ويلانعان كەيىپتە بالالىق شاعىن ەسكە الدى:

... شاعىن عانا ۇيىسقان قازاقي اۋىل. ءتۇس قايتا اۋىل كوشەلەرىنىڭ شاڭىن كوككە كوتەرەتىن قاراسيراق بالالار كۇن ۇياسىنا باتقانعا دەيىن جەر-اناعا ءبىر ءسات دامىل بەرمەيدى. كۇنگە كۇيىپ توتىعىپ كەتكەن دەنەلەرىنىڭ اراسىنان جىلت-جىلت ەتىپ جىمىڭداعان كوزدەرى عانا كورىنەدى. ول ۋاقىتتا تاڭنىڭ اتىسىنان كەشتىڭ باتىسىنا دەيىن وينايتىندارى ساناماق، اسىق، لاڭگى تەبۋ، تاي ۇيرەتۋ، ودان قالسا مارادوننامىن، پەلەمىن، تيمۋر سەگىزباەۆپىن دەپ شۋلاسىپ دوپ قۋالايدى.

بالالارىنىڭ كەشقۇرىم شاڭ-شاڭ، كۇس-كۇس بولىپ كەلۋىنەن مەزى بولعان اتا-انالارى: «دوپ ويناعان توزار، اسىق ويناعان ازار، بارىنەن دە قوي باعىپ، قۇيرىق جەگەن وزار...»، - دەپ تەكتەمەك بولعاندا اجەسى: «قوي بالام، تيمە ولارعا! ويىن بالالارى ەمەس پە؟!» - دەپ اقىلىن ايتاتىن...

  • ءيا، قاشاندا ويىن – مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى، ءتىپتى ودان كەيىنگى بالالاردىڭ ەڭ باستى ءىس-ارەكەتى بولعان، بولا دا بەرەدى. قاي زاماندا بولماسىن ويىن ويناۋ – ءار بالانىڭ تىلىگى، قاجەتتىلىگى، ارمانى، ءتىپتى بورىشى دەسەك تە بولادى.

ول ۋاقىتتاعى قازاقي ويىندار بالالاردىڭ ءوسىپ، دامۋىنا ىقپال ەتىپ، ويلاۋ قابىلەتتەرىن اشا تۇسۋمەن قاتار، تابيعاتقا، ىلىمگە، ومىرگە، سونداي-اق، اينالاسىن تانۋعا دەگەن قۇشتارلىقتارىن وياتىپ، تىرشىلىككە بەيىمدەپ، ساناعا تىڭ سەرپىلىس بەرۋشى ەدى. ماسەلەن، اسىق اتۋدى الىڭىز، بىرىنشىدەن، مەرگەندىككە، دالدىككە باۋليدى، ەكىنشىدەن، ادامدى ءبىر ماقساتقا جەتۋ جولىندا توزىمدىلىككە شاقىرىپ، دەر كەزىندە قيمىل جاساۋعا ۇيرەتەتىن. تاي ءمىنۋ... كەڭ بايتاق دالادا ەركىن وسكەن قازاق بالاسىنىڭ تاقىمى ارقاشان بەرىك كەلەتىن!تاي ۇيرەتۋ –بالانى شىدامدىلىققا، توزىمدىلىككە، قيىندىققا توتەپ بەرۋگە، قاعىلەزدىككە تاربيەلەيدى، تاي مەن ونىڭ ۇستىندەگى شاباندوز بالاقايدىڭ ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن ءبىر-ءبىرىنىڭ ىرقىنا كونبەۋىنىڭ ءوزى دە بۇل ومىردە ءبارى ادامنىڭ قالاعانىنداي بولا بەرمەيتىندىگىن كورسەتەدى جانە ونداي جاعدايلارعا دايىن بولىپ، اعىسقا قارسى ءجۇزىپ، جەڭىسكە جەتۋگە تاربيەلەيدى. ياعني، قازاقتىڭ قاس باتىرى مەن ارعىماعىنىڭ گارمونياسى وسى بالالىق شاقتاعى ويىندارىنان باستاۋ الادى دەگەن ءسوز. ال ساناماق، ءتۇرلى تاقپاقتاردى جاتقا ايتۋ سەكىلدى ويىندار جاس وركەندى بىلىمگە باۋلىپ، ونەردىڭ، عىلىمنىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىندىرۋشى ەدى، - دەپ ويىن ءبىر ءتۇيدى.

ال مىنا جەر استىنان جىك شىعىپ، ەكى قۇلاعى تىك شىققان «مافيا» دەگەن اتىنىڭ وزىنەن ات ۇركەتىن بالەنىڭ بولاشاق ءىز باسارلارىن وتىرىك ايتۋعا ۇيرەتىپ، شىندىقتى جالعانعا شىعارىپ، جالعاندى شىندىققا ۇلاستىرىپ، ءوز پايدالارى ءۇشىن اقيقاتتى وتىرىككە اينالدىرىپ، بەت الپەتتەرىن قۇبىلتىپ بەينە ءبىر اسا قاتەرلى قىلىققا تاربيەلەپ جاتقانىن ءتۇسىندى. ادام بالاسىنا تۋا بىتكەن جاقسى قاسيەتتەردەن ايىرىلۋدىڭ ءبىر بەلگىسى، بىلايعى كوزگە ويىن بولىپ كورىنەتىن وسىنداي فاكتورلاردىڭ ەكەندىگىنە كوزى انىق جەتتى.

  • قوي! – دەدى ول ىشىنەن مۇحتار اۋەزوۆ باباسىنىڭ: «ەل بولامىن دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە» - دەگەن ءسوزى ەسىنە ءتۇسىپ، بۇگىننەن باستاپ باياعىداعى كارى اتا- اجەسىنىڭ شوپان بولا ءجۇرىپ، وزىنە دەپ جيناعان ءبىر دوربا اسىقتىڭ حيكمەتىن ەندى تۇسىنگەندەي...
  • قايران قازىنالى قارتتارىم-اي، ۇرپاق قامىن جەگەن قارەكەتتەرىڭدى تۇسىنبەگەن ءبىزدى كەشىرىڭدەر! – دەپ كەمسەڭدەپ كەتتى، بىراق بويىن تەز جيىپ الا قويدى. ويىنا ءبىر نارسە تۇسكەن ادامداي جۇگىرە باسىپ، پاتەرىنە كىرە سالا كەشەگى اۋىلدان اجەسى «سىباعالارىڭ» دەپ جىبەرگەن اسىقتى جىلىكتىڭ اسىعىن ىزدەي باستادى. ءوز يەسىن كۇتىپ جاتقانداي اسىق تا الشىسىنان ءتۇسىپ، وزدەرى بەشبارماق جەگەن ۇستەلدىڭ ۇستىندە جاتىر ەكەن. اسىل قازىناسىن تاپقان ادامداي كۇبىرلەپ ءجۇرىپ، جالعىز اسىقتى بولاشاققا ەگىلگەن ءبىر ءدان بولسىن دەگەندەي دورباعا اسىعىس سۇڭگىتىپ جىبەردى...

 

سىزدەرگە دەگەن نيەتپەن،

ورازكانوۆ باقىتجان

 

پىكىرلەر