قازاققا جانى اشيتىن ليدەر كىم؟!

318

قازاقتا "باي تاڭدايتىن زامان ەمەس" دەگەن جاقسى ءسوز بار.

1. ءبىزدىڭ حالىق قىزىق. وزگەرىس ءۇشىن ليدەر كۇتەدى. ول ليدەر شىقسا "نەگە شەتەلدە؟" دەيدى. جاۋابى قاراپايىم "كەلسە سوتتايدى". ەرىم دەيتىن ۇلت بولساڭ ەلىڭدە وتىرعان جاكيشەۆتى قۇتقارىپ قالساڭ قايدا قالدىڭ؟

2. "ول نەگە قازاقشا سويلەمەيدى؟" دەيدى. ليدەردىڭ قازاق تىلىندە سويلەگەنى قاجەت بولسا قوسانوۆ تا "مەن اقوردانىڭ ەمەس، اكە-شەشەمنىڭ جوباسىمىن" دەپ قازاقشا سايرادى عوي. ەندى قازاقشا سويلەگەندەردىڭ دەڭگەيى سول بولسا قايتەمىز؟ اقىلدى ادامدى تىڭداۋ ءۇشىن ونىڭ قاي تىلدە سويلەگەنى ەمەس، نە ايتقانى ماڭىزدى نەگىزى.

3.  ءبىزدى ادال ادامدار 30 جىلدان بەرى باسقارىپ وتىرعانداي "ول ۇرى" دەيدى. ءدال وسى جەردەن ءبىر لوگيكا شىعادى. حالىق بۇگىنگى بيلىككە سەنبەيدى، ونىڭ الدايتىنىن بىلەدى. بىراق، بيلىكتىڭ ءدال سول ليدەردى "ۇرى" دەپ ايىپتاعانىنا سەنەدى. قىزىق نەگىزى. ءبىر جاعىنان بيلىككە سەنبەيدى، بىراق بىرەۋدى سىرتىنان "ۇرى" ايىپتاعان سوزىنە سەنەدى. ەرتەڭ ورتاڭنان شىققان كەز-كەلگەن ليدەردى ۇرى دەپ اتاسا سەنە بەرەتىن قوعامبىز با سوندا؟.. ەگەر قوعامنىڭ ويلاۋ دەڭگەيى وسى بولسا بۇگىنگى بيلىك پەن جۇيەگە ءبىز لايىقپىز. قارسى شىعىپ كەرەگى جوق.

تۋراسىن ايتقاندا ءاليحان بوكەيحانوۆتاي ليدەردى مىنا جۇيە شىعارمايدى. شىعارعاندا شىعارادى عوي. تەك جورگەگىندە تۇنشىقتىرىپ جاكيشەۆتىڭ قاسىنان بىراق شىعارادى. قۇتقارىپ الار، تۇرىپ بەرەر ۇلت بولساق جاكيشەۆتەن باستايىق. كەلمەيدى عوي شاماڭ؟! دەمەك تىراشتانىپ ەلدىڭ ىشىنەن ونداي ليدەردى دە كۇتپە.

التەرناتيۆا بولسا ايتىڭىزدار! ول جوق. ەلدىڭ ىشىنەن شىعارمايدى. نەگىزى ءبىر التەرناتيۆا بار. ليدەردى كۇتۋ. كۇتەم دەسەڭىزدەر تاعى 30-40 جىل قاجەت. شامامەن ءبىزدىڭ بۋىن 60-70 جاسقا كەلگەندە شىعىپ قالۋى بەك مۇمكىن.

ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى باي تاڭدايتىن زاماندا وتىرعان جوقپىز. دەڭگەيىمىز مىناۋ. ليدەر جوق بولسا سول ليدەردى قولدا بار كادرلاردان، مۇمكىندىكتەردەن جاساپ شىعاراسىڭ. ول ءۇشىن:

1. ەڭ ادەمى، دۇرىس جول قاپاستا 10 جىلدان بەرى وتىرعان جاكيشەۆتى قۇتقارىپ سوڭىنان ەرەسىڭ. دايىن تۇرعان ليدەر، قازاقتىڭ نەلسون ماندەللاسى. ابليازوۆ سەكىلدى شەتەلدە ەمەس، ۇرى ەمەس، ءوز ەلىمىزدىڭ ىشىندە وتىر. 100-200 مىڭ حالىق جينالىپ قاپاستان سۋىرىپ الىپ شىعىپ، قالىڭ ەل سوڭىنان ەرسە جاكيشەۆ وتانىنىڭ تىلەۋىن كەرى قايتارماسى انىق.

2. ەكىنشىسى شەتەلدەگى ازاماتتىڭ سوڭىنان ەرۋ. اقىرى ەلدىڭ ىشىندە قامالىپ وتىرعاندى قۇتقارا الماساڭ ەكىنشى جول وسى.

اياق-قولى سالبىراپ بوستاندىقتا جۇرگەندەردە ونداي قاۋىپكە بارار جۇرەك جوق. لەنين سەكىلدى قولىن وڭدى-سولدى سەرمەپ، گيتلەر سەكىلدى شاشالىپ بايتەرەكتىڭ تۇبىندە ءسوز سويلەيتىن ليدەردى مىنا جۇيە شىعارمايدى.  وسىنى تۇسىنەتىن ۋاقىت بولدى عوي. شەكسپير ايتپاقشى نە ارى، نە بەرى شەشىم شىعاراتىن كەزدەمىز. ەرىم دەپ تۇرعان ەل بولساڭ سوڭىنان ەرەر ازاماتتار بار. جوعارىدا اتالعان ەكەۋىنىڭ بىرەۋىن ىستەۋگە شاماڭ جەتپەسە ۇساقتالىپ، جىگەرىڭ سوگىلگەن ۇلتسىڭ. بۇنىڭ باسقا ماعىناسى جوق. بار ليدەردى جوق تا جوق دەپ وزەۋرەي بەرۋ ۇلت رەتىندە شىندىقتان قاشۋىمىز، قورقۋىمىز دەپ تۇسىنەمىن. ال، دەڭگەيىڭ وسى ەكەنى راس بولسا بۇگىنگى جۇيە مەن بيلىككە لايىقتى قوعام ەكەنىڭدى دە قابىلدا. مويىندا. شىندىق وسى.

باۋىرجان سەرىكباەۆ

"ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى

پىكىرلەر