م. تسۆەتاەۆا: وزگەمەن قالاي تۇرىپ جاتىرسىز؟!

2766
***

جارىق كۇندى مەن دەمەگەنىڭىز ۇنايدى،
جان دەرتىمدى ەمدەمەگەنىڭىز ۇنايدى.
تارتىلىستىڭ تاڭعاجايىپ زاڭىنا
بويۇسىنىپ،
كونبەگەنىمىز ۇنايدى.

ءتىل بەزەمەي،
كۇنادان پاك بالاشا
قىزىق،
ءارى بۇزىق بولعان ۇنايدى.
ءھام قىزارماۋ –
قولدارىمىز جاناسسا،
جاسىرا الماي جالىن اتقان سىڭايدى.

تاعى ۇنايدى
مەنى بالاپ مۇسىنگە،
ايمالاسا باسقا جاندى شىن ەرىپ.
سول ادام مەن بولماعانىم ءۇشىن دە
قيناماڭىز
توزاق وتىن جىبەرىپ:

كەتكەنىڭىز ءۇشىن مەنى ۇمىتىپ،
اققانىمىز ءۇشىن بولەك ارنامەن.
ەكەۋمىزگە،
جان-جۇيەنى جىلىتىپ،
شىرقالماسا قۇداي جايلى ماڭگى اۋەن.

ريزامىن وزىڭىزگە ولگەنشە:
سۇيگەنىڭىز ءۇشىن مەنى،
بىلمەستەن.
كۇندەر ءۇشىن –
اسىقپاعان كورگەنشە،
تۇندەر ءۇشىن –
تىنىشتىقپەن تىلدەسكەن.

ايلى ءتۇندى اعارىپ،
كەزبەگەنىمىز ءۇشىن دە،
ورتاق ءومىر شۋاعىن سەزبەگەنىمىز ءۇشىن دە –
جارىق كۇندى مەن دەمەگەنىڭىز ءۇشىن دە،

جان دەرتىمدى ەمدەمەگەنىڭىز ءۇشىن دە!

3 ناۋرىز، 1915ج.

 

قىزعانىش

وزگەمەن قالاي تۇرىپ جاتىرسىز –
ءومىرى ۇشىپ كورمەگەن؟
ءسىز قالاي تۇرمىس قۇرىپ جاتىرسىز
جاعالاۋمەنەن –
جەرمەنەن؟

قالدى ما ۇمىت قالقىعان ارال
توسىندە كوكتىڭ تەربەلىپ؟
قالدى ما ۇمىت سارقىرامالار –
جارقىراپ اعار،
ءوڭ بەرىپ؟

ءسىز قالاي بىرگە تۇرىپ جاتىرسىز
ايەلمەن –
ءانسىز، جاي، جامان،
ۇرىمەن ءومىر ءسۇرىپ جاتىرسىز
تاعىمدى مەنىڭ جايلاعان؟

ءحالىڭىز قالاي، قاراعىم، انىق –
جايىڭىز بالكىم جايلى شىن؟
سورلىنىڭ قالاي ساۋابىن الىپ،
تاباسىز بابىڭ
بايعۇسىم؟

«جۇزۋدەن قاجىپ،
جەرىنگەن كەمەم.
جەتەدى!
جەردە قالامىن!»
قالاي تۇراسىز كورىنگەنمەنەن،
ارتىق كورەتىن ادامىم!

ءدامدى مە الدە پىسىرگەن اسى –
داستارقان ءۇستى تولى – كەڭ؟
باق قونعىش بولعان ءۇشىن بە باسى –
تۇراسىز قالاي سونىمەن؟

جات ايەل جانىن ۇعاسىز قالاي
ءوزىڭىزدى الداپ،
تەر توگىپ؟
جانە دە بىرگە تۇراسىز قالاي
ۇياتتان كەتپەي ورتەنىپ؟

قالايسىز ەندى،
ءحالىڭىز قالاي –
ءانىڭىز بار ما ءالى دە؟
جاراسى كەتپەس جانىڭىز قالاي –
شىدايسىز قالاي بارىنە؟

قالاي تۇراسىز
(بار سۇرايتىنىم)
بازاردان العان بوزبەنەن؟
التىننان كەيىن،
جارقىرايتۇعىن –
باعاسى تومەن جەزبەنەن؟

كوڭىلدىڭ –
ارزان ەرمەگى، جاڭا
تاپتىڭىز با الدە ەمىن ءسىز؟

قالاي تۇراسىز
جەردەگى عانا
جاي ايەلمەنەن سەزىمسىز؟

باقىتتىمىسىز؟
جاۋىر ما الدە
جۇرەكتىڭ ءتۇبى –
مۇڭ ورگەن؟
جايىڭىز مەندەي اۋىر ما الدە –
تۇراتىن باسقا بىرەۋمەن؟

 

***

مەنىڭ بالاڭ جىرلارىمنىڭ
مارەگە –
اقىندىققا باستاعان،
نايزاعايدىڭ جارقىلىنداي
جانە دە
تاۋ سۋىنداي تاسپاعان.

 

نارەستەدەي بوستاندىققا قالاعان،
جەمىستەردەي گۇلدەنگەن،
ءومىر مەن ءولىم جايلى،
جان ادام
وقىماعان، بىلمەگەن.

جىرلارىمنىڭ –
جايعان بالا جاسىمنان،
بايلىعىمنىڭ باعاسى –
جىرلارىمنىڭ –
شاڭ قاباتى جاسىرعان
اشىلادى باعى ءالى.

 

مامىر، 1913 ج.


***

 

ءبىر-بىرىنەن ىزدەگەندەي ەم-داۋا،
تەرەزەمنىڭ الدىنداعى قوس اعاش.
اعاش – كارى،
ءۇي دە كونە،
مەن عانا
جاس بولعاسىن قالاي كوڭىل بوساماس.

 

الاساسى قول سوزادى بارىنشا –
ايەلدەرشە،
جانىن اياۋ جوق وندا –
سەرىگىنە –
سۇيەنىسەر جارىنشا –
بيىگىنە،
بالكىم سورلى ودان دا.

قوس اعاشتىڭ ءوتىپ جاتىر جاز-قىسى،
ءبىر-بىرىنە ۇمتىلۋمەن بار كۇنى.
وسى بولار تارتىلىستىڭ ناز كۇشى –
ۇمتىلادى،
جاراتقاننىڭ جارلىعى:

ءبىر-بىرىنە ۇمتىلادى بارلىعى.

تامىز، 1919 ج.

 

***

ءبارى ورنىندا.
تامسانۋمەن جۇرەمىن،
الىستاۋدىڭ كاۋسارىنا ەش قانباي.
سۇيەم ءسىزدى،
سولاي ءومىر سۇرەمىن –
قاشىقتىقتىڭ قاتىسى جوق ەشقانداي.

 

ۇلى ونەردىڭ سىزگە قۇشاق اشتى ءورى،
مويىنداۋمەن ءۇنىم دە العاش ءسۇرىندى.
دەرجاۆيندەي
قىلشىلداعان جاس پەرى
نە قىلادى مەنىڭ اساۋ جىرىمدى!

 

- قوش بول ەندى، قورقىنىشتى ساپارى –
جاس قىرانمىن،
شىرقا تالماي كوگىڭدە!
كۇيدىرۋمەن شىققان ىستىق اتاعى –
كۇننەن كوزى قاۋىپتىرەك دەدىڭ بە؟

 

سوڭىڭىزدان سۋساي قاراپ، ۇزىلە،
مەندەي كىم بار –
عۇمىر بويى توسقانداي.
سۇيەم سەنى،
جان تەڭگەرمەي ىزىڭە،
ۋاقىتتىڭ قاتىسى جوق ەشقانداي.

 

12 اقپان، 1916ج.

ولەڭدەردى اۋدارعان گۇلنار سالىقباەۆا
استانا: «اۋدارما» باسپاسى، 2002 جىل.

پىكىرلەر