اجەمنىڭ ارقاسى

362

شاۋجايىنا ورالىپ اكە-شەشەسىنەن ايرىلعىسى كەلمەي تۇرعان شولجاڭ نەمەرەسىن اجەسى اۋەلى الداۋسىراتىپ شاقىرىپ الار ەدى. «ءاي، مىنانى كوردىڭ بە، دەيدى قالتاسىندا جۇرگەن ۋماجدالعان ورامال، تۇيمە، ءجىپ، تاراق سەكىلدى ميداي ارالاسقان ءبىر ۋىس زاتتىڭ ىشىنەن قاعازى مىج-مىج بولىپ اقجەمدەلىپ، سۋرەتى ارەڭ كورىنەتىن ەسكى كامپيتتىڭ شەتىن جىلتىراتىپ شىعارىپ جاتىپ، ءجۇر، سەن ەكەۋمىز كۇرىش اپاڭنىڭ ۇيىنە بارىپ كەتپەنىن سۇراپ اكەلەيىك»
قاتقان كارى سۇيەك دەنەسىن نەمەرەسىنىڭ الدىندا توسىپ، ءبىر ۋىس بولىپ شوگىپ، يىلە قالادى. ارقالايتىن يشارا بايقاتىپ، ەڭكەيە بەرىپ، وڭ قولىن يىعىنان اسىرا، سىڭىرلەنىپ كەتكەن تارامىس قولدارىمەن ون كەلىدەي بولاتىن ەركەسىنىڭ بىلەگىنەن ۋىستاي وپ-وڭاي جوعارىعا قاراي تارتىپ تۇرىپ سەرپە كوتەرىلەدى: «ءا-ءا-ۋ-پ، ءبىسىمىللا». ارقاعا ءمىنۋدىڭ راحاتىن كورىپ قالعان كىشكەنتاي قۋ دا شاندىر مويىننان شاپ بەرىپ، تاسقا جابىسقان قىنا، الدە سۇلىك سەكىلدى جىلى دەنەگە جابىسا ءتۇسىپ، ءوزىن شەكسىز جاقسى كورەتىن ادامنىڭ جۇرەگىنىڭ ءدۇرسىلىن تىڭداپ، ءيىسىن سەزىنىپ، دۇنيەدەگى ەڭ جاقىن ادامى ەكەنىن جانىمەن سەزىپ بارا جاتاتىن. بۇگىنگىدەي ەمەس، كەشەگى كۇنگى اجە مەن نەمەرەنىڭ اراسىنداعى بايلانىس نازىك ءارى بەرىك بولاتىن. ولاردىڭ اراسىنداعى جاننىڭ قىلىمەن جالعانعان كوزگە كورىنبەس تىم ەتەنە بايلانىس كوبىنە-كوپ وسى ارقا ارقىلى ورنايتىن. كىشكەنتاي كەيۋانانىڭ سۇراق بەلگىسىندەي بۇگىلگەن بەلى ءبىر ءۇيدىڭ بارماقتاي ءۇمىتىن عانا ەمەس، بولاشاق ەلىنە قىزمەت ەتەتىن تاۋ تۇلعالى ازاماتىن اۋىرسىنباي ارقالاپ بارا جاتاتىنىن قالاي ۇمىتايىق...

بۇل بۇگىنگى ورتا جاسقا كەلىپ قالعان بۋىن­نان جوعارى بارلىق ۇلكەندەرىمىزدىڭ باسىنان وتكەن تانىس جاعداي. اكەنىڭ موينى مەن اجەنىڭ ارقاسى – قازاق بالاسىنىڭ التىن تاعى ەدى. كەيىنگى كەزەڭ نەمەرەسىن ارقالاپ، نايقالا باسىپ كەلە جاتقان اجەنى كولەگەيلەپ جىبەرگەنىن سەزبەي دە قالعان ەكەنبىز. سيرەك تە بولسا، نەمەرەسىن ارقالاپ بارا جاتاتىن اجەلەر قالادا دا بار ەدى، قازىر قالا تۇگىلى، دالادان دا كەزدەستىرۋ قيىن-اۋ. بالا ارقالاعان اپانى سوڭعى رەت كىم قايدان كورگەنىن ەسىنە تۇسىرە الار ما ەكەن؟

بالانى كوتەرۋدىڭ دە ۇلتتىق ەرەكشەلىگى بولاتىنىن كەيىنگى جىلدارى جاقسى بايقاپ ءجۇرمىز. ءۇندى فيلمدەرىندە ساريگە ورانعان ايەل بالاسىن ءبىر قولىمەن وراي، ءبۇيىر ويىعىنا وتىرعىزىپ كوتەرەدى. ال ۆەتنام، لاوس، سينگاپۋر جانە بۇكىل افريكا، لاتىن امەريكاسى ايەلدەرى بالالارىن قالىڭداۋ كەلگەن ۇزىن ماتامەن يىعىنا ايقاستىرا بايلاپ، ارقاسىنا تاڭىپ الادى. كوشەلەرىمىزدە جۇرەتىن مەسحەتتىك تۇرىك ايەلدەرى كەرىسىنشە، ءدال سونداي كولدەي ورامالمەن بالاسىن كەۋدەسىنە وراپ تاڭىپ الىپ جۇرەتىنىن كورەمىز. شارۋا ىستەۋگە بەيىم شىعىس ايەلدەرى ءومىر سۇرەتىن ازيالىق ەلدىڭ بارىندە دە وسى ءادىس – بالا اناسىنىڭ ومىراۋ تۇسىنا بايلانادى. ال قازاق اناسى – ارقالايدى. بالا كوتەرۋدىڭ ءار ۇلتتا ارقالاي بولىپ قالىپتاسۋىنىڭ وزىندىك سەبەبى دە بار بولسا كەرەك، بىراق بارىنە ورتاق ءبىر پايدالى ارتىقشىلىعىن اتاپ وتپەسكە بولمايدى.

بۇگىندە دارىگەرلەر جامباس ۇرشىعى دۇرىس جەتىلمەي ديسپلازيامەن تۋعان بالالاردىڭ انالارىنا ارنايى مەديتسينالىق بەلدىكپەن نەمەسە ارنايى تىگىلگەن «كەنگۋرۋمەن» كوتەرۋدى تاپسىرىپ جاتادى. ال الگى افريكالىق، ۇندىلىك ايەلدەرشە ارقاعا تاڭىپ الىپ، ءبىزدىڭ اجەلەرىمىز سەكىلدى بالانىڭ اياعىن الشاق ۇستاپ ارقالاۋ اقاۋمەن تۋعاندار ءۇشىن ناعىز كەرەكتى ءارى پايدالى ءادىس ەكەن. ارقالاۋ ءادىسى قالىپتاسپاعان ەلدەردە بالالار اراسىنداعى ءتۋابىتتى جامباس سۇيەكتىڭ جەتىلمەۋ سىرقاتى جيىرەك تىركەلەتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ەۋروپادا بۇل سىرقاتقا بەلدىك جۇيەسى ارقىلى كومەكتەسەتىن «كەنگۋرۋ» بەكەر ويلاپ تابىلعان جوق. مۇنداي دياگنوز تىم كوبەيىپ كەتكەندىكتەن جانە مەديتسينالىق جىڭىشكە بەلدىكتەر ءسابيدىڭ بالعىن ەتىن قىزارتىپ، قيىپ تۇسەتىن بولعاندىقتان زاماناۋي ۇلگىدە ويلاپ تابىلعان تىڭ تاسىلگە بۇكىل جاس انالار ريزا بولعانىمەن، ونى ءالى دە جەتىلدىرە ءتۇسۋ كەرەگىن ايتىپ دابىل قاعىپ وتىر.

...ءسويتىپ اۋىلدىڭ بار قارادومالاعى 4-5 جاسقا كەلگەنشە اجەسىنىڭ ارقاسىندا جۇرەتىن. مىنگەسىپ الىپ ءجۇرۋدىڭ عانيبەتىن ەكەۋى عانا بىلەدى. بالدان ءتاتتى بالانىڭ بىلدىرلاعان تىلىمەن قويىلاتىن قىزىق-قىزىق سۇراعىنا اجەسى ەرىنبەي جاۋاپ بەرىپ، ءتىپتى اراسىندا بابالارىنان بەرى تارتىپ ءوز ءومىرىنىڭ حيكاياسىن شەرتىپ بەرەتىن ول، ەشقاشان كىشكەنتاي ءتاتتىسىنىڭ تانىمىن ءوسىرىپ كەلە جاتىرمىن دەپ ويلامايتىن دا. ءتىلى ەرتە شىعىپ، ءسوزدى تاۋىپ سويلەپ، اڭگىمەنىڭ ءتۇبىن ءتۇسىرىپ ايتاتىن وسى بالالار ەدى. كىم كەلىن ءتۇسىردى، كىم شومەلەسىن ءۇيدى، كىمنىڭ ۇيىنە قوناق كەلىپ جاتىر، كىمنىڭ باقشاسىنا بۇزاۋ ءتۇستى، قاي ءۇيدىڭ نانى ءتاتتى – ءوزى ويىندا جۇرسە دە، ءبىر كوزى ەرەسەكتەردىڭ تىرشىلىگىندە جۇرەتىن بالا ەرتەرەك ەستيار تارتىپ، اۋىل-ءۇيدىڭ اراسىنداعى قايناپ جاتاتىن ەڭبەكتى كورىپ، ءوزى دە ەرىكسىز ەستىلىككە قادام جاساي باستايتىن.

ءتورت اياقتى سۇيرەتپە اربانىڭ ءتۇر-ءتۇرى شىققاننان كەيىن بىرتە-بىرتە اجەلەردىڭ ارقاسى دا ۇمىت بولا باستادى. اربا نەمەرەنى ارقادان اجىراتتى. ىزىنشە اجە مەن نەمەرە اراسىنداعى جۇرەكپەن بايلانىسقان جىلىلىق سالقىن تارتتى...

 

ايگۇل احانبايقىزى

"ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى

پىكىرلەر