قازاقستان بولاشاقتا بوس قالا ما؟

626

مەنىڭ ويىمشا كەلەشەكتە ەلدە ۇلكەن وزگەرىس ورىن الماسا شەتەل اسۋشى قازاقتار سانى ارتقان ۇستىنە ارتا بەرەدى. وعان بىرنەشە سەبەپ بار:

1. قازىر جىلىنا بولماسا دا 2-3 جىلدا ءبىر رەت شەتەلگە شىعىپ دەمالاتىن وتباسىلاردى ءجيى كەزدەستىرەمىن. شاماسى جەتسە ەۆروپاعا، ەڭ بولماعاندا تۇركيا مەن دۋبايعا بارىپ دەمالىپ كەلەتىن تانىستارىم بار. ارزان تۋرلارمەن تايلاندقا، فيليپپينگە دە بارىپ جاتادى. الەم اشىق زامان. مۇمكىندىك بولىپ تۇرسا نەگە بارماسقا؟! سول اتا-انالارىمەن بىرگە بالا كەزىنەن شەتەلدى كورىپ، باسقا مادەنيەتپەن، ءومىر سالتىمەن تانىسىپ جاڭا بۋىن ۇرپاق تا ءوسىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ بۋىن شەتەلدى بالا كەزىمىزدە كورمەدىك. اكە-شەشىمىز قاراپايىم جاندار بولدى. وسە كەلە ءوزىمىز وقۋمەن كەتتىك. اقىل توقتاتقان جاستا شەكارا اسىپ ءتۇبى ەلگە ورالدىق. تاربيە دە باسقاشا بەرىلدى. اتا-انامىز "قايدا وقىساڭ دا ءتۇبى ەلىڭە ورال" دەگەندى باسا ايتاتىن. كەڭەس زامانىندا ەشقايدا شىقپاعانىنان بولار ەلگە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن تەك قازاقستاننىڭ ىشىندە ءجۇرۋ كەرەك دەگەن تاربيەنى بەردى. تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قانشاما قازاق جاستارى شەتەلدە ءبىلىم الدى. ەرتەڭ اتا-انا بولعاندا بالالارىمىزعا نە تاربيە بەرەدى ەكەنبىز؟ مەنىڭ ويىمشا ء"بىلىمىڭدى قولدانا الار مۇمكىندىك شەتەلدە بولسا بارا قوي" دەيتىن قازاقتار سانى ارتىپ كەلەدى. ال، بالا كەزىنەن وركەنيەتتى ەلدەردىڭ ءومىرىن كورىپ، اتا-اناسىنان "بولاشاعىڭدى قايدا كورسەڭ سوندا بار" دەگەن ءسوزدى ەستىپ وسكەن ۇرپاقتا ءبىزدىڭ بۋىننىڭ بويىنا سىڭگەن "ەلگە ورالۋ" دەگەن تۇسىنىك قانشالىقتى دەڭگەيدە بولاتىنى ۇلكەن سۇراق.

2. ءبىزدىڭ بۋىن مەكتەپتە وقىعاندا شەت ءتىلىن وقىتاتىن بىلىكتى ماماندار از ەدى. ءتىپتى تاپشى بولدى. ءوزىمىز ىزدەنىپ ءجۇرىپ وقىدىق. ال، قازىرگى بالالار باستاۋىش كلاستان اعىلشىن ءتىلىن وقىپ مەكتەپ بىتىرگەنشە ەڭ كەمى ورتا دەڭگەيدە ءبىلىپ شىعادى. بۇل دەگەنىمىز شەتەل اسۋ ءۇشىن الدىڭعى بۋىندا بولعان تىلدىك بارەر كەلەر ۇرپاقتا بولمايدى. ءتىلدى سايراپ تۇرعان بالانىڭ اقش نە ەۆروپاعا كەتەمىن، سوندا وقىپ كارەرا قۇرامىن دەۋى زاڭدىلىق.

3. ەلدەگى ەكونوميكالىق جاعداي. دوللار ءوسىپ بارادى. ءدال وسىلاي كەتە بەرسە قازاقستاندا ءجۇرىپ تەڭگە تاپقاننان شەتەلدە ءجۇرىپ دوللار تاپقان الدەقايدا ءتيىمدى ءارى ماعىنالى بولاتىن زامان الىس ەمەس. قازىردىڭ وزىندە ءبىز سول نۇكتەگە كەلىپ تىرەلدىك.

4. جاhاندانۋ كەلەر ۇرپاققا اسەر ەتپەي قويمايدى. ولاردىڭ تۇسىنىگىندە ەندى ءبىر 30-40 جىلدان كەيىن ۇلت دەگەن ءسوز سالماعىن جوعالتىپ، "مەن الەم ازاماتىمىن" دەگەن قۇندىلىق قالىپتاسىپ جاتسا تاڭ قالۋعا بولمايدى. ال، قازاقستاندا ۇلكەن ەكونوميكالىق سەكىرىس بولماسا، مىنا جۇيە قالا بەرسە ءوزىن الەمنىڭ ازاماتى سانايتىن ۇرپاقتىڭ نە شارۋاسى بار مىنا ەلدە. ولارعا ءبىر چەمودانىن جيناپ اقش اسا سالۋ، سوندا تۇراقتاپ قالۋ وتە جەڭىل بولادى مەنىڭشە.

5. الەم مەملەكەتتەرى ينتەگراتسياعا ءتۇسىپ جاتىر. ەگەر بولاشاقتا وركەنيەتتى ەلدەرمەن قازاقستان اراسىندا ۆيزا الۋ پروتسەسى جەڭىلدەسە كەلەر ۇرپاقتىڭ كەتۋىنە جول اشىلدى دەگەن ءسوز. ءتىپتى قازىردىڭ وزىندە اقش-قا ۆيزا الۋ وڭاي بولسا جاستاردىڭ كوبى كەتۋگە دايىن ەكەنىنە كۇمانىم جوق. ال، اعىلشىنى بار، بالا كەزىنەن شەتەل كورگەن، ءوزىن الەم ازاماتى سانايتىن كەلەر ۇرپاق ءبىر كۇن دە تۇرمايدى مىنا ەلدە. جوعارىدا اتالعان فاكتورلاردىڭ بارلىعى كەلەشەكتە ەلدەن كەتۋشى ازاماتتاردىڭ كوبەيەتىنىنە مەڭزەيدى. ولاردى ۇستاپ قالار ءبىر عانا فاكتور بولۋى مۇمكىن. ول - قازاقستانداعى ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ شەتەلدەن كەم بولماۋى. ەگەر بۇل سالادا ۇلكەن وزگەرىس بولماسا ەلدەن كەتكەن ۇرپاققا رەنجۋدىڭ قاجەتى جوق. دۇرىس مەملەكەت قۇرا الماعان وزىمىزدەن كورۋ قاجەت.

 

باۋىرجان سەرىكباەۆ

"ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى

پىكىرلەر