نازاردى قىتايعا بۇرۋدىڭ استارىندا نە جاتىر؟!

348

"قىتايدان تونگەن قاۋىپ" تۋرالى ماسەلە تاعى دا كوتەرىلە باستادى. سوعان وراي كەي ايماقتار، جەكەلەگەن قىز-جىگىتتەر بەلسەندىلىك تانىتۋدا. ءتىپتى نامىستى دا قايراۋشىلار بار. الەۋمەتتىك جەلى بەتىندە قىتاي اسكەري كۇشتەرى دە بوي كورسەتىپ قالادى. ول دا حالىق اراسىندا ۇرەي تۋعىزۋعا ءبىرشاما قىزمەت اتقارۋدا. سونىڭ ءبارىن باجايلاي كەلە، ءبىز ءوز تاراپىمىزدان "جەلدىڭ" قاي جاقتان تۇرعاندىعىنا ءمان بەرۋگە تىرىستىق. سوعان وراي الدا بولۋى مۇمكىن جايتتەردى دە ىشتەي قاپەرگە الىپ قويدىق.

باسىن اشىپ ايتايىق. ازىرگە قازاققا تونگەن قاۋىپ جوق. الايدا بيلىكتىڭ كوڭىلى كۇپتى. كۇپتى بولاتىن دا ءجونى بار. مىنا بيلىكتىڭ ۋاقىتشا ەكەندىگىن حالىق تا سەزىپ وتىر. الدا ۇلكەن ءبىر وزگەرىستىڭ بولاتىندىعى كۇمانسىز. ال ول وزگەرىس حالىق كوڭىل-كۇيىنە اسەر ەتپەۋى ءتيىس. ول ءۇشىن كەلەسى ءبىر ويىن تاسىلدەرى ويلاپ تابىلادى. بۇل تۇرعىدا بىزگە قىتاي ءتيىمدى بولىپ تۇر. وسى ويىن بارىسىندا بىردە ولار، بىردە ءبىز العا شىعىپ كەلەمىز. شىنىمدى ايتسام، كەيدە ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ جۇرىستەرىنە ءتانتى بولامىن. قانشا دەگەنمەن كەڭەستىك جۇيە مەكتەبىنىڭ مىقتى ەكەندىگى بايقالىپ قالادى. ءتىپتى ءبىر-ەكى رەت قىتايدى دا قاپى قالدىردى. دەگەنمەن ازىرگە يتجىعىس. مىنا دۇربەلەڭ دە سوعان وراي ويلاستىرىلىپ وتىر.

ايتپاعىمىزدى باسىنان باستايىق. ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ قىتايدى جاعالاعانىنا ءبىراز بولدى. سوعان وراي قازىنا قورجىنىن دا ءبىراز قامپايتۋعا قول جەتكىزدى. ەكىجاقتى ءبىرشاما كەلىسىمدەرگە دە قول قويىلدى. سول كەلىسىمدەردىڭ بارىندە دە قازاق بيلىگى ءبىرشاما الدا تۇردى. ميللياردتاعان قارجىنى دا الۋداي-اق الدى. بىراق ءبىز جاقتان پالەندەي قايىر بولا قويعان جوق.
قىتاي ءبىر ساۋساعى بۇگۋلى ەل. ولار الماقتىڭ دا سالماعى بارىن جاقسى بىلەدى. وڭاشا ءشاي ۇستىندەگى ءبىز بىلمەيتىن گالستۋكسىز كەزدەسۋدەگى قۇپيا كەلىسىمدەر مەن اۋىزشا ۋادەلەردى ءسوز ەتپەي-اق قويالىق. بىراق كەزىندە جاريا بولعان ءبىر ميلليون گەكتار جەردى جالعا بەرۋ مەن 51 قىتاي زاۋىتىنىڭ قازاق جەرىنە ەنۋى دە سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتتى. قازاق بيلىگى ەل ىشىندەگى تولقۋدى ءساتتى پايدالانىپ، ءوز ۋادەلەرىن ورىنداي قويعان جوق. سوتتى بولعان جىگىتتەردى دە سوعان وراي شىعارماي وتىر. نەگىزىنەن ء"بارىن وزدەرى ۇيىمداستىرعان بولاتىن" دەگەن ءسوزدى ازىرگە بۇگە تۇرالىق. سەبەبى، سول ءجۇرىستى بۇگىن تاعى دا قايتالاپ وتىر. مەنىمشە قىتاي جاعى وعان ەكىنشى رەت الدانا قويمايدى. دەگەنمەن حالىق اراسىندا بولۋى ءتيىس مۇنداي كوڭىل اۋانى ءوز ىشىمىزدەگى ساياسات ءۇشىن دە قاجەت. سوندىقتان "قىتايلىق قاۋىپتەن" ساقتانۋ ماسەلەسى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى.

قىتاي دا اككى ويىنشى. ولار دا قاراپ قالمايدى. قازاق بيلىگى ۋادەدەن تايعان سوڭ ولار بىردەن جەرگىلىكتى قازاقتاردى قىسپاققا الا باستادى. الايدا بىزدىكىلەر وعان بىلق ەتكەن جوق. "بۇل - ءار ەلدىڭ ىشكى شارۋاسى" دەگەندى كولدەنەڭ تارتىپ، ارعى بەتتەگى قازاقتار جانايقايىنا ءشىلي باس قاتىرا قويمادى. قىتايلىق قازاقتاردى قۋىرىپ جەسە دە قازاق بيلىگىنىڭ بىلق ەتپەيتىندىگىن قىتايلىقتار دا ءتۇسىندى. سوندىقتان دا ولار وسى ماسەلەگە الەم نازارىن اۋدارۋعا كۇش سالدى. سوعان وراي الەمدىك كۇشتەر مەن قازاق حالقىن وياتۋ ارقىلى قازاق بيلىگىنە قىسىم جاسادى. ولاردىڭ بۇل جوباسىن "اتاجۇرتتىقتار" ادەمى ورىنداپ شىقتى. قىتاي بيلىگى ءۇشىن مۇنداي شۋ اسا قاجەت بولدى. سوعان وراي ءبىز ولارمەن قايتا كەلىسىمگە وتىرۋعا ءماجبۇر بولدىق. ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن بولاتىن پرەزيدەنتتىڭ قىتاي ەلىنە ساپارى سونىڭ ناتيجەسى. الايدا تارازى باسى تەڭ بولۋى ءۇشىن ءبىز "قىتايدان تونەر قاۋىپتى" تاعى دا كۇن تارتىبىنە الىپ شىقتىق. سوندىقتان ارتىنىڭ قايىرىن بەرسىن دەيمىز ءدا.

 

قۇديار ءبىلال

"ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى

پىكىرلەر