Авторлық құқығы анықталмаған әнұран

237
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/pAeHxUjOJFtdVN4ZSQdpHcLkZZurmjvX4jZhSgWW.jpg

2006 жылғы 11 қаңтарда Астанадағы «Ақорда» резиденциясында «Менің Қазақстаным» әні Қазақстан Республикасының Мемлекеттік гимні ретінде алғаш рет ресми түрде орындалды. Бұл тарихи сәт ел тәуелсіздігінің жаңа кезеңін айқындап, Қазақстанның рухани және саяси өмірінде маңызды орын алды.

Тәуелсіз Қазақстанның тарихында еліміздің мемлекеттік әнұраны екі рет – 1992 және 2006 жылдары бекітілді.

Республика мемлекеттік егемендігін иеленгеннен кейін, 1992 жылы Қазақстан әнұранының музыкасы мен мәтініне байқау жарияланды. Байқау қорытындысы бойынша Қазақ КСР әнұранының музыкалық редакциясын сақтау туралы шешім қабылданды. Осылайша тәуелсіз Қазақстанның алғашқы әнұранының музыкасының авторлары Мұқан Төлебаев, Евгений Брусиловский және Латиф Хамиди болды. Сонымен қатар, үздік мәтінге жарияланған байқауда авторлар ұжымы, белгілі ақындар Мұзафар Әлімбаев, Қадыр Мырзалиев, Тұманбай Молдағалиев және Жадыра Дәрібаева жеңіп шықты.

Елдің дыбыстық рәмізінің танымалдығын арттыру мақсатында 2006 жылы жаңа мемлекеттік әнұран қабылданды. Оның негізі ретінде халықтың арасында кеңінен танымал «Менің Қазақстаным» патриоттық әні таңдап алынды. Ол әнді Шәмші Қалдаяқов 1956 жылы Жұмекен Нәжімеденовтің сөзіне жазған болатын.

Шығарма алғашында отаншылдық рухтағы ән ретінде кең таралып, халық арасында үлкен танымалдыққа ие болды. Ән мазмұнында туған жерге деген сүйіспеншілік, елге адалдық пен еркіндік идеялары көрініс тапқан.

Тәуелсіз Қазақстанда ұлттық болмысты айқын бейнелейтін жаңа мемлекеттік гимн қабылдау қажеттілігі туындады. Осыған байланысты 2006 жылғы 6 қаңтарда Қазақстан Республикасы Парламентінің бірлескен отырысында «Менің Қазақстаным» әнін Мемлекеттік гимн ретінде бекіту туралы шешім қабылданды.

Гимн мәтініне тәуелсіз мемлекеттің идеяларын күшейту мақсатында белгілі бір редакциялық өзгерістер енгізілді. Осы нұсқа ресми түрде бекітіліп, мемлекеттік рәміз мәртебесін алды.

Жаңа Мемлекеттік гимннің алғаш рет ресми орындалуы 2006 жылғы 11 қаңтарда «Ақорда» резиденциясында өтті. Бұл Қазақстан Республикасы Президентінің инаугурациясы кезінде жүзеге асты.

Осы күннен бастап «Менің Қазақстаным» Қазақстан Республикасының барлық ресми іс-шараларында Мемлекеттік гимн ретінде орындалып келеді.

«Менің Қазақстаным» әні Мемлекеттік гимн мәртебесін алғаннан кейін оның авторлық құқығына қатысты мәселе де қоғам назарында болды. Әннің музыкасы мен бастапқы мәтінінің нақты авторлары белгілі болғанымен, Мемлекеттік гимн ретінде бекітілген нұсқаның авторлық құқықтық мәртебесі толық айқындалмағаны туралы пікірлер айтылды. Әннің бірнеше сөзін ғана өзгеткен Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың атын авторлар қатарынан алып тастау қажет деп саналды. Дегенмен, 2022 жылы Қанат Мусин Қазақстанда Мемлекеттік рәміздер туралы заңды өзгертпейтіндіктен, Назарбаевтың авторлығы алынбайтынын айтты. 

Мемлекеттік рәміз ретінде гимн жалпыұлттық құндылық саналғандықтан, ол жеке коммерциялық туынды ретінде қолданылмайды. Осыған байланысты авторлық құқықтың жүзеге асу тетіктері ерекше құқықтық сипатқа ие болып, бұл мәселе ашық талқыланған тақырыптардың бірі болып қалды.

Yorumlar
Diğer Haberler