Басты бет » Айдарлар » Салт-дәстүр (страница 2)

Салт-дәстүр

Қаралы көш — қазақ салттарының көнесі

Қазақтар ғасырлар бойы мал шаруашылығымен өмір сүрген ұлт. Ауа райының төрт мезігіліне байланысты қыстау мен жайлауға көшіп отырған. Көктем мен күз кездеріндегі көктеу мен күздеу тағы бар. Көштің жолы бірнеше жүз шақырымға созылатын болған. Сондықтан қазақтар бұндай сапарға жақсылап дайындалған. Межелеген жерге жету мақсатында отар-отар қойларды, табын-табын жылқыларды, түйелерді суаруға болатын жолдарды таңдаған. Осындай көштерге байланысты қазақта «Қаралы көш» салты ...

Толығырақ »

Қазақтар ұрыларды қалай жазалаған

Қазақ халқы ұрлықты ең үлкен күнә деп біледі. Сондықтан ұрлық жасаушыларды «алаяқ» деп атаған. Осыдан барып «алаяқ» сөзге басқаша көзқарас пайда болған. Мысалы, батыр Исатай Тайманұлының атының аяқтарының сирақтары ақ екен, соған қарап біреулер атты «Алаяқ» деп атайық дегенде, батыр Исатай, жоқ, алаяқ деген жақсы емес, деп атына Ақтабан деп есім таңдаған. Бүгінге дейін ауызекі әңгімеде, бала тәрбиесінде жиі айтылатын ...

Толығырақ »

Жеті атаңызды білесіз бе

Жеті атаны білу қазақ ұлтының ең байырғы және әр адам есінен шығаруға болмайтын міндетті салттарының бірі. Әр қазақ ең кемі жеті атасын білуі шарт. Әдетте қазақтар өз аталары туралы жеті атадан да ары біледі. Бұған жарық көріп жатқан көптеген «Шежіре» кітаптар дәлел. Осы салттың өте маңызды екенін айқындайтын «Жеті атасын білген ұл – жеті жұрттың қамын жер», «Жеті атасын білмеген ...

Толығырақ »

Амандасу — как здороваются казахи

Казахский народ очень богат своими духовными ценностями. Доказательством являются народные традиции, которых огромное множество. И тому есть естественные причины. Как известно из истории, в прошлые века, например, до двадцатого века, жизнь казахов была связана в основном с животноводством, что требовало частой перекочевки на новые места и соответствующего обустройства быта. Все это способствовало появлению народных традиций, которых и по сей день ...

Толығырақ »

Арыздасу салты — рух биіктігі екенін білесіз бе?

«Арыздасу» көп айтыла бермейтін бірақ «Ар ісі» деген ұғымнан шыққан салт. Қайтыс боларын сезген адам бар күш-жігерін жинап туған-туысқандарымен, жақындарымен, жора-жолдастарымен ақырғы рет сөйлеседі. Бұл әдет-ғұрыпты қазақта «арыздасу» деп атайды. Арыздасуға әдетте рухы биік кісілер бара алады. Науқасы меңдеп кетпей тұрғанда өзінің өмірден өтіп бара жатқанын сезіп соңғы рет бақұлдаспақ болып жұртшылықты жинайды. Осылайша жарық дүниемен, бүкіл елімен қош айтысады. ...

Толығырақ »

Қазіргі той той ма, әлде концерт пе?

Қазір той көп. Үйлену тойы, алтын той, күміс той, мерей­той, сүндет той, бесік той, тілашар той… Ал енді осы тойлар қалай өтеді? Әрбір қызық – қуаныш өз табиғатына, болмысына сай өтіп жүр ме? Қысқасы, той өткізу біздің дең­гейіміздің де көрінісі екеніне айналып бара жатқаны рас. Той болған соң әнсіз, бисіз болмайды. Мәселен, қазақ жастары­ның үйлену тойы өтіп жатыр делік. Оған ...

Толығырақ »

Қазақтың «Ауылдың алты ауызын айту» салтын ұстанасыз ба?

Қазақтар қонақжай халық. Қонақ күту байырғы кезде қалыптасқан салттардың бірі. Қонақтың қандай түрлері болады? Қазақ рухани құндылықтарын жинаушы Жәрдем Кейкин өзінің «Қазақы атаулар мен байламдар» атты кітабында қазақтардың қонақтарды қалай атайтынын келтірген: «Арнайы қонақ»; «Құдайы қонақ»; «Құтты қонақ»; «Ерулікті қонақ»; «Тана тағар қонақ» және басқалар. Отау көтерген жастарға «Қонақ түсер үй болыңдар», «Үйлеріңнен қонақ үзілмесін», «Дастархандарың жиылмасын» деп жиі тілек ...

Толығырақ »

Бұрынғы заманда «Ат-тон айып» не үшін төленген?

Қазақ елінің байырғы заманда да өз заңы болған. Ол «Жеті жарғы» деп аталған. Осы заңнаманы алғаш зеттеуші көрнекті ғалымдар Әубәкір Диваев және Санжар Асфендиярұлы болды. Қазақтың байырғы заңдарын зерттеген ғалым Ж.О. Артықбаев: «Жеті жарғы» Қасым мен Есім хандардың заманындағы қазақтың ескілікті заңдарының негізінде жасалған дей келе: «Тәуке хан Күлтөбе деген жерде жеті биді шақырып, арасында Төле би де бар, сол ...

Толығырақ »

Қазақтар той-томалаққа кімдерді шақырмаған?

Қазақ халқының баяғыдан қонақжай ұлт екені белгілі. Байырғы кезде кез келген қазақ алыс жолға шыққанда өзімен бірге азық алып жүрмейтін болған. Себебі жолай кездескен ауылдарда жолаушыны құдайы қонақ деп қарсы алып күту Ұлы дала иелерінің бұлжымас заңы.Суретте: Адольф Янушкевич. 19 ғасырда қазақ даласында болған поляк Адольф Янушкевич қазақ қонақжайлылығына таң қалып: «Егер қазақтарды экватор бойымен орналастырса онда жер шарын тегін ...

Толығырақ »