Басты бет » Айдарлар » Салт-дәстүр (страница 10)

Салт-дәстүр

Ырым-тыйымды біз қалай түсінеміз?

Бағзыда адам әулетін бір-біріне қарама-қарсы екі лагерьдегі рухтар қоршап тұр деген наным-сенім болған. Олар әдетте  ізгі және кесірлі рухтар. Адам осы  рухтардың қатерінен қорғанып, сақтану немесе  мейіріне ие болып, қолдауына жетуді көздеп әрекеттер жасаған. Өз іс-қимылдарын сол ие-киелерге үйлестіру, үндестіру мақсатында әр түрлі  ырым-тыйымды ойлап тауып, тұрмыста қолдана бастаған. Тыйым (табу) болатын белгілі  бір қатерден адамды қорғандыру, сақтандыру, сол арқылы ...

Толығырақ »

Зейнеп АХМЕТОВА: Тыйым — тәлім-тәрбие көзі

Халқымызда «баланы — жастан» деген сөз бар. Бала оңы мен солын танымай жатып-ақ көп нәрсені үйретуге тырысқанымызбен, кейде белгілі бір нәрселерден тыйып жатамыз. Көп жағдайда, мысалы, «жағыңды таянба», «табалдырықты баспа» деп айтуын айтқанмен, балаға оның мән-мағынасын түсіндірместен, «жаман болады» деп бір ауыз сөзбен шектей саламыз. Осынымыз дұрыс па? Жалпы, тыйым сөздер қайдан шыққан? Оның астарына зер сала қарадық па? Бұл ...

Толығырақ »

Сейіт Кенжеахметұлы. Қазақтың тыйым сөздері

Қазақ халқының тәрбие құралдарының бірі — тыйым сөздер. Бұл сөздер есі кірген балаларды жаман әдет, жат пиғыл, орынсыз қылық, теріс мінездерден сақтандырып отырған. Тізені құшақтау — жалғыз қалудың, қолды төбеге қою — ел-жұрттан безінудің, үлкеннің жолын кесу — әдепсіздіктің, асты төгу — ысыраптың белгісі деп танылған және ондай ерсі істерге қатаң тыйым салынған. Мұндай тыйым сөздер ел ішінде өте көп. ...

Толығырақ »

Зейнеп АХМЕТОВА: Қазақтың тыйымында да ұлттық қасиет сақталған

Өзге халықтарды қайдам, біздің халықта тыйым сөздер өте көп. Өзіміздің ұлтымызға қатысты ырым-тыйымдарымыз қаншама! Оның барлығын газет бетіне тізбелеп шығу мүмкін емес. Сондықтан өте жиі айтылатын, бала кезімізден естіп келе жатқан әрі балаларымызға да үнемі айтып отыратын тыйым сөздер жайлы Зейнеп апайымыз не дейді екен? Сонымен… ДҮНИЕДЕГІ ЕҢ ҰЛЫ КІТАП — ЖАРАТЫЛЫСТЫҢ ӨЗІҚазақтың салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, ырым-тыйымы, киген киімі, тіпті күнделікті ...

Толығырақ »

Зейнеп Ахметова: Наурыз – шаруа тойы, табиғат мерекесі

Ұлыдан ұлағат Әрбір жылды хайуан атымен атайтынын кез келген қазақ біледі. Сөз реті келіп тұрғанда марқұм атаның немересі Ержанға жыл атауларын қалай үйреткенін айта кетейін. «Тышқан жылы – тыныштық; Сиыр жылы – сыйлық;  Барыс жылы – бірлік; Қоян жылы – қамбалы; Ұлу жылы – үлгілі; Жылан жылы – жайлы; Жылқы жылы – жұтсыз; Қой жылы – құтты; Мешін жылы – ...

Толығырақ »

«Көрісу» батыстікі ғана емес, барша қазақтыкі

Ел «көрісуді» Қазақстанның батыс өңіріндегі ағайынның салты деп ұғады. Тіпті кейбірі мұны ұлттан бөлектену деп алып-қашпа әңгімеге дейін ұластырып жатады. Шындығында ұлан-ғайыр жеріміздің батысын мекендеген жұрт «көрісуді» меншіктеп алмағанын, барша қазақтың дәстүрі деп танитынын көбіміз біле бермейміз. Сан-саққа жүгіртіп жататынымыз да сондықтан болар. Биыл осы «көрісу» амал-салты Маңғыстау облысының Отпантау ауылында дүркіреп өтті. Мерекеге облыс әкімі Қырымбек Көшербаев та келіпті. Әрине, ...

Толығырақ »

Ұлыс күні атауына ресми мәртебе беру қажет

Аманқос МЕКТЕП-ТЕГІ, филология ғылымының кандидаты, доцент, төрүктанушы: – «Наурыз» сөзін «Ұлыстың ұлы күні», «Ұлыс күні» деп өзгерту жөнінде бастама көтеріп жүрсіз. Әлемнің 50-ден астам елі осы мейрамды тойлайды. «Наурыз» солардың көпшілігіне ортақ сөз. Сіздің бастамаңыз – жаһандық атаудан бас тарту емес пе? – Сөз – магия. Егер өзімізде барды менсінбей өзге жұрттың сөзін қолдансақ, сол елдің мәдениетін қабылдаған боламыз. Жылдың ...

Толығырақ »

Көз — жарық пен түнектің мекені

«Алас, алас, алас,Пәле-жаладан қалас,Көздінің көзіне,Тілдінің тіліне,Жақсылығы да өзіне,Жамандығы да өзіне,Сұғынған тілден сақта,Сұқтанған көзден сақта,Алас, алас, алас»… Сөз танып, сан айырмаған кезімізден аналарымыздың осы дұғасы, осы тілегі таныс. Қазақтың танымында әр аурудың өз иесі болады. Балаға көз тисе, я сөз тисе, ата-ана сол көз бен сөздің иесін тауып, соның ұл­тарағының, шұлығының немесе тұ­тынатын бір затының бір бөлігін бай­қатпай кесіп алып, соны тұтатып ...

Толығырақ »

Наурызтану ғылымын дамытпайынша, наурызнаманы нәшіне келтіре аламыз ба?

Наурыздың түпкі пәлсапасы әр адамның ішкі жан дүниесінің тазалығы, отбасы, ұлттар және адамзат пен күллі табиғаттың жаңаруына дейінгі салт-дәстүр, әдеп-ғұрыптарды, жөн-жоралғыларды, наным-сенімдерді қамтиды. Ұлыс күнінде өткенге тәубе етіледі, келешекке үміт артылады. Қазақтың ілкі һәм бүгінгі мәдениетінің ажырамас бөлшегі – наурызнаманың нәші болуы үшін наурызтану саласын жүйелі зерттеп, кешенді бағдарламалар, тіпті заңдар қабылдау қажет. Наурыз хақында сөз қозғаған ғалымдардың ойы осыған ...

Толығырақ »