Home » Жаңалықтар » Қазақстанның Бас Прокуроры ауысты

Қазақстанның Бас Прокуроры ауысты

Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев жаңа Бас прокурор қызметіне бұрын бас прокурордың бірінші орынбасары қызметін атқарған Ғизат Нұрдәулетовты тағайындады деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі
Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов Қазақстан Республикасының Бас прокуроры болып тағайындалсын“, – делінген жарлықта.

Ғизат Нұрдәулетов 1964 жылы Алматы облысы Қаракестек ауылында дүниеге келген. Ол заңгер мамандығы бойынша ҚазНҰУ тәмәмдаған. Ұлттық қауіпсіздік генерал-майоры II деңгейлі “Айбын” медалімен марапатталған.

Осыған дейін ҚР Бас Прокуроры  Қайрат Қожамжаров болатын.

2 пікір

  1. «Ата жұрттың» артында кім тұр?

    Қазақстанда қытай қысымына байланысты жұрт көзіне түсіп жүрген, өздерін «Атажұрт еріктілері» деп атайтын топтың шыққанына да екі жылдан асты. Басында шынымен де қытай қазақтарының мүдесін қорғайтын ұйым сияқты көрінген бұл топтың соңғы кездегі іс-әрекеттері күдікті ойларға жетелеуде. Басында ұйым жетекшісі саналған Қыдырәлі Оразұлы кеткеннен кейін «Атажұрттың» негізгі мақсаты, кімдерге қызмет істейтіні жайлы болжам жасауға болатын мүмкіндіктер пайда бола бастағандай. Олай болса «сақтықта қорлық жоқ» деген принциптер негізінде төмендегі варианттарды қарастыруды жөн көріп отырмыз.
    1. «Атажұрт» еріктілерінің жетекшісі Серікжан Білаш Қытай жобасы болу мүмкін бе?
    Олай дейтін себебіміз: қытай ежелден өзі басып алған отардағы халықты жаныштау үшін әртүрлі қойылымдар қою арқылы жергілікті халықты көтеріп, соңынан басып алып отырған. Арғы тарихын айтпағанда, 2009 жылғы Шыңжаңдағы әйгілі «Шілде оқиғасы» жайлы болжамдарға жүгінуге болады. https://abai.kz/post/1348.
    Бұл оқиға туғанға дейін қытайдың Шинжияң автономиялық ауданында интернет ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерінде таңғаларлық еркіндік болған. Оқиға болардан бір апта бұрын Үрімжі қаласына қытайлар жер-жерден қаңғыбас, наркоман ұйғырларды жинап әкеліп, қонақ үйлерге орналастырған. Тіпті, қонақ үйге симағандарды қала ішіндегі көк жасаңды бақшаларға да жатқызған. Кейбір сарапшылардың айтуынша «7 шілде оқиғасы» қытайдың арнайы қызметі ұйымдастырған жоба» деген ойды айтып отыр. Олар осылай қолдан қанды оқиға жасау арқылы Шыңжаңдағы аз санды ұйғырларға жасалатын саяси қысымын ақтап алмақ болған. Сол жолғы оқиғадан кейін қытайда ұйғырларды жаппай тұтқындау, сотсыз ұзақ мерзімді түрмелерге тоғыту, еркін жүріп-тұруын шектеу басталды.
    2009 жылғы Шижияңдағы ұйғырларға құрылған арандату «7 шілде оқиғасынан» кейін Жарқын 7 атымен белгілі болған Серікжан Білаш ақапарат алаңына шығып, қытайдағы қазақ сайттарында діншілдікті үгіттеп, қытайға қарсы әртүрлі үгіт-нәсихатты бастайды. Бірақ, ызың еткен шыбынды да аңдып ұстап алатын қытай қызыл өкіметі 2009 жылдан 2016 жылға дейін 7 жыл уақтта Жарқын 7 атанған адамның бұзғыншы әрекетіне ешқандай заңдық тосқауыл қоймады. Тек қана 2017 жылдың басында ғана «есін жиғандай» болып, сол кезде Жарқын 7 атанған адамның үгіт-нәсихатына ерген адамдарды жаппай тұтқындай бастайды.
    Содан кейінгі екі жылда жарқын 7 атанған Серікжан Білаштың радикал қимылдары қытай жағына белгілі болса да, қытайда қаншама қазақтарды «Жарқын жеті қылмыстық тобында болдың!» деп соттасада Қытай өкіметі Қазақстан тарабына Серікжан Білаш жайлы ешқандай талап қоймайды. Тек қана Қазақстанға көшіп кеткен туыстары үшін ғана қаншама қазақтар лагерде жатса, оның қытайдағы туыстары түрмеге түспек түгілі, нағашысы сол елдің сотында жоғары лауазымды судия болып қызмет атқарарып жүре береді. Ал апасы Қытай комунистік партия мектебінде беймарал жұмыс істеп жүреді. Ал Қазақстанға көшіп келген апа-жездесі қытай саясаты қысып тұрған 2017 жылдың үшінші кварталында қытай паспортымен емін-еркін кіріп шығып жүре берген. https://abai.kz/post/66415.
    Қытай қызыл өкіметі, арнаулы қызметтері шынымен өз мемлекетіне қауіп төндірген «қылмыстық элемент» ретінде санаса онда қалай ғана осындай бостыққа жол беріп отыр? Сайрагүл Сауытбайқызының сотта берген жауабында «Қытайда Жарқын 7 тобында болғандар өлім жазасына, өмір бойы бас-бостандығынан айырлуда» деп айтса да осындай үлкен іс тудырған адамға ешқандай іздеу жарияланбайтыны күманді. Тіпті, Серікжан Білаштың 2017 жылда ғана азаматтық алғаны айтылады. Ол бұған дейін Қытайдың Қазақстандағы құрылыс жане ауыл шарауашылық, жер мәселесіне қатысты істеріне лобис болғаны, әрі содан 50 жылға жететіндей байлық жинағанын өз аузымен айтады. http://oskemen.info/8750-est-zainteresovannost-foto.html
    2. Ұлтшыл ұытай-ұйғыр жобасы болуы бек мүмкін бе?
    2009 жылдан кейін қытай құрсауында қалған кейбір ұйғырлар қытайдың Тайландпен шегаралас аймақтарындағы таулы өңірлер арқылы Тайланд-Малазия-Түркия бағытымен қытайдан қаша бастады. Бұл жолды тағы да қытайлар білмей қалған жоқ. Керсінше Шижияңдағы радикал қадамға баруы мүмкін топтардың қытайдан шығып кетуіне мүдделі болды. Сонымен бірге қашқан ұйғырлар арасына өздерінің агенттерін қосып жіберу арқылы Орта шығыс, Түркиядағы күрделі жағдайлардан ақпарат жинап отырды. https://www.inform.kz/kz/tailand-policiyasy-bangkoktagy-zharylyska-kudikti-adamnyn-esimin-atady_a2822087
    Қытай өз жоспарын іске асырған соң өздері ашқан есікті өздері жабуы тиіс болды. Олар тайландта болған жарылыстан кейін әлгі көш жолын толық талқандады. Тайланд бағыты жабылған соң енді ұйғырлар Қазақстанды транзит елге айналдырды. https://sn.kz/kk/sn-sayasat/1638-j-yrlardy-aza-kejpinde-aza-stan-a-kelui-kimettegi-lobbi http://old.baq.kz/ar/news/7854.
    Тіпті, олар қытайда тұрып өздерінің ұлтын өзгерту арқылы да Қазақстанға жүздеп келе бастады. Сол көші-қонға осы күндері белсенді болып жүрген «Атажұрт еркітілері» атанған топтың бірнеше мүшесі делдалдық істеп, ШҚО жане Алматы обылысы, Алматы қаласында жүздеген ықтияр хат жасатып, қомақты ақша тапқан деген сөз бар. Жарқын 7 аталған адамның 2014-2017 жылға дейін уйшат деп аталатын қытайдың әлеуметтік желісі арқылы жүздеген, мыңдаған топ құрып, Қазақстанға көшуді үгіттеуінің тағы бір сыры – делдалдыққа қатысты болуы мүмкін деген сөз арғы жақтан келген ағайындар арасында желдей есуі де тегіннен тегін емес. Тіпті, көші-қон жанашыры болып жүрген «қайраткерлердің» де біразі осы көші-қонды бизнес етіп күн көргені жайлы әңгімені оқтын-оқтын естіп қаламыз. Қазақстан көші-қонындағы көлеңкелі, ашық айтылмайтын тұстардың бірі – қытай қазақтарының көшімен қанша ұйғырдың қазақ болып келіп азаматтық алғаны, қанша ұйғырдың транзит ел ретінде шетелге кеткені жайлы нақты мәлімет жоқ. https://sn.kz/kk/sn-sayasat/1638-j-yrlardy-aza-kejpinde-aza-stan-a-kelui-kimettegi-lobbi.
    Қазақ болып жазылған ұйғырларға қытайда виза берудің соншама оңай болуы, ал сол жылдары Қытайдағы Қазақстанның консулдық бөлімдерінде виза ала алмай, мыңдаған қазақтардың кезекке тұруы есімізден кете қойған жоқ. Бұл оқиғаларға Қазақстанның қытайдағы төтенше жане өкілетті елшісінің қатысы бар ма, жоқ па, ол жағы әлі де белгісіз…
    Бұл жайлы Қазақ билігінде Қазақстан қауіпсіздігіне жауап беріп отырған бірінші тұлғамен Қытайдағы қазақстанның төтенше жане өкілетті елшілері жайлы тұспалды әңгімелер жетерлік. Бұл көзқарасты қолдаушылар Қазақстанда ұйғыр мүдесін Қазақтың есебінен шешкісі келетін ірі лобистік топтар бар болу мүмкін дейді. Сырттан келген ұйғырлармен Қазақстанға 1860-1870 жылдары Манжур патшалығының жанштауынан қашып келіп, қазақтарды паналған ұйғырлардың Қазақстанда бас көтере бастауы көрініс берді. Қазақстандағы ұйғыр диасперасының өкілі Күрес Адахан «Қазақтар ұйғырдың бір тармағы» атты мақаласы жарияланды. https://zhasalash.kz/14987/ .
    Сонымен бірге, Қазақстанда ұйғырлардың қатысуымен біраз оқиғалар туындады. https://www.azattyq.org/a/1170095.html. Тіпті кейбір Қазақстан билігіндегі адамдарына арқа сүйегендер «Жер біздікі, мемлекет сендердікі!» дегенге дейін барды. https://abai.kz/post/15811.
    Бұған Қазақстан қоғамы бейжай қараған жоқ. Бейбастақтықты дер кезінде заңдық күреспен өз жолына қойды.
    Алайда Қазақстандағы ұйғырлардың бірнеше реткі қазақтармен қақтығысынан кейін ұйғыр лобистері енді ұйғыр мүддесін ұйғырлармен шешуді жөн емес деп тапты. Олар өз мүдделері үшін күресетін адамдардан жаңа топ жасақтады. Өйткені, соңғы 25 жылдан бергі ұйғыр радикал ұйымдарының Қытайд,Тайланд,Түркия, Сириядағы қимылдары әлемдік қауымдастық алдында олардың бет-беделін төмендетіп жіберді. Олар енді әлемдік қауымдастық алдында аты әлі бұлғанбаған Қазақтарды одақтас ету арқылы өз күрестерін қайта жандандыру жоспарында. Олар қазақтың қолымен от көсей отырып, өз жобаларын іске асыруда. Бұған мысал ретінде Алматыда өткен жылы өткен ұйғырлар жиналысында ұйғырлардың өзін қазақ деп санайтын адамды алдыға салып, соның төңірегінде ұйымдасу жайлы айтқан сөздері дәлел бола алады. https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=605562183230469&id=100013300784273
    Алайда соңғы кездегі ұйғырлардың Қазақстаннан басқа елдердегі жағдайлары қиындап бара жатқаны жасырын емес. Түркия өз еліндегі ұйғыр сператистерін 2015 жылдан бастап бастықтырып, біраз бөлімін қытайға қайтарып берді. https://sn.kz/kk/sn-akparat-agyny/3720-j-yrlar-tajland-elshiligine-basyp-kirdi. Қазір жалғасты тазалау жүргізу үстінде. Қырғызстан да өз еліндегі ұйғыр радикалдарын тазалауға бар күшін салуда. http://today.kz:8000/kz/news/lemde/2016-05-18/717463-trkiyada-zhzdej-yitaj-azamatyi-yiryiz-tlzhatyimen-stalan/.
    Ұйғыр сператистерінің радикал қимылдары әр жерде белең берген сайын Қазақстаннан басқа елдердің бәрі сақтық шараларын қабылдауда. https://www.qamshy.kz/article/uyghir-separatyzmi-zhane-ulttiq-qawipsizdik.html?ln=kz.
    Алайда төрт төңіректегі көршілердің бәрі осындай шараларға барып жатқан кезде Қазақстан билігі қйғырлардың мүддесін Қазақстанда ашық қорғауды мақсат етіп, топ құрып, ұйғырлармен бірге күресуді мақсат етіп, Қытайға қарсы жиһатқа үндеген топты еркіне жіберіп отыр. https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/xelqara-xewer/qazaqistanda-uyghur-mesilisi-02062019135735.html?fbclid=IwAR3QQ1KjyI-erQzr4dzoALFba-_60Vcqhp1_1wAdz-XlF750ZP7zFdiWwb0
    Жай ғана көк шар ұстап, көшеге баласын қыдыртуға шыққан жергілікті тұрғындарды алып кете беретін ҰҚК қырағылығы «Атажұрт» аталған топтың АҚШ елшілігі мен Германия елшілігі алдында ереуілдетуіне, видео мәлімде арқылы жиһатқа шақыруына бейғам қарайтыны қалай? Қазақстандағы билік партиясы саналатын «Нұр отан» партиясының өкілі Ауыт Мұқибектің «Түркі бірлігін» сылтау етіп, қытайдағы ұйғырларға азаматтық беруді көтеруі – тегіннен тегін айтылмаса керек. https://adyrna.kz/featured/ytajda-y-j-yr-m-selesi-aza-ty-esebinen-sheshilmek-pe/?fbclid=IwAR2e3SpqJVqtLAGdLxrGQkgwiAhj8HUsemQuoaISqWQ1grIQXSXzWQkT62s
    Қазір әлем күрделі жағдайда. Әртүрлі күштер әртүрлі қадамдарға, тәуекелдерге баруда. Осындай кезде Қытайдағы 2 миллион қазақпен қоса, Қазақстан Республикасының әлемдік саяси ойындардың құрбанына айналып кетпеуі үшін артындағы күштер белгісіз топтарды сонша тайраңдатып жіберудің артында кімдер тұр? Қытайға қарсы күрескен, Батыс пен Шығыстың қытайға қарсы күштерімен одақтасып, 70 жыл бойы қытай қызыл режиіммен алысқан Далай Ламаның соңғы сұхбаты нені білдіреді? АҚШ жане Еуропа күштері қытаймен келсімге келгенше, қытайды келіссөздер үстеліне отырғызып, өз шарттарын орындатқанша ғана Тибет, Шинңжияң мәселесін қозғайтыны, ал келісімге қол қойып, көздегеніне жеткен соң Шиңжияң-Тибеттегі адам құқы бір тиын екенін түсінгеннен келіп шыққан жоқ па? Олай болса Далай Ламаны тыңдап көрейік.https://www.youtube.com/watch?v=FtkeL1pqaqY&feature=youtu.be&fbclid=IwAR1OOV3jw2BT-4g4UHVzUJuN386ChVY0DWa2_meTIyW-U4yo6joovZz0VP0
    Аяқ астынан «белгісізден би шыққан» ұлтшыл қаһармандардың артында өздерін демократ санайтын ұлтшыл қытай өкіметі тұрған жоқ па? Себебі: Қазақстандағы айғайшыл топтың жүйесін, күресу технологиясын жасап беріп отырған. Бір сөзбен айтқанда идеялогі болып отырған Германиялық қазақтың артындағы қаржы көзі Тайван болуы мүмкін деген болжам бар. Өзі біраз жыл Тайванда оқыған, Тайван қытай ұлттық өкіметінің диосперасы саналып, әртүрлі қаржыдандыру, көмек алып жүрген топтың «атажұрттың» негізгі қолдаушы болуы күдікке күдік қосады. Сол қолдаушының Түркиядағы ұйғыр жетекшілерімен болған қарым-қатынасын, қаржылық байланыстарын алдағы жағдайда ішкерлей бөлек зерттеуге тура келеді.

    Қортып айтқанда, «атажұрт жастары еріктілері» ұлты үшін жанын шүперекке түйген жастардың албырт батырлық қимылына емес, алды-артын ойластырған, Қазақстандағы лобисстері бар, арт жағында қытайдың қызылы ма, ұлтшылы ма, қытай саясатының белгісі бар жоба болуы әбден мүмкін…

  2. «Ата жұрттың» артында кім тұр?

    Қазақстанда қытай қысымына байланысты жұрт көзіне түсіп жүрген, өздерін «Атажұрт еріктілері» деп атайтын топтың шыққанына да екі жылдан асты. Басында шынымен де қытай қазақтарының мүдесін қорғайтын ұйым сияқты көрінген бұл топтың соңғы кездегі іс-әрекеттері күдікті ойларға жетелеуде. Басында ұйым жетекшісі саналған Қыдырәлі Оразұлы кеткеннен кейін «Атажұрттың» негізгі мақсаты, кімдерге қызмет істейтіні жайлы болжам жасауға болатын мүмкіндіктер пайда бола бастағандай. Олай болса «сақтықта қорлық жоқ» деген принциптер негізінде төмендегі варианттарды қарастыруды жөн көріп отырмыз.
    1. «Атажұрт» еріктілерінің жетекшісі Серікжан Білаш Қытай жобасы болу мүмкін бе?
    Олай дейтін себебіміз: қытай ежелден өзі басып алған отардағы халықты жаныштау үшін әртүрлі қойылымдар қою арқылы жергілікті халықты көтеріп, соңынан басып алып отырған. Арғы тарихын айтпағанда, 2009 жылғы Шыңжаңдағы әйгілі «Шілде оқиғасы» жайлы болжамдарға жүгінуге болады. https://abai.kz/post/1348.
    Бұл оқиға туғанға дейін қытайдың Шинжияң автономиялық ауданында интернет ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерінде таңғаларлық еркіндік болған. Оқиға болардан бір апта бұрын Үрімжі қаласына қытайлар жер-жерден қаңғыбас, наркоман ұйғырларды жинап әкеліп, қонақ үйлерге орналастырған. Тіпті, қонақ үйге симағандарды қала ішіндегі көк жасаңды бақшаларға да жатқызған. Кейбір сарапшылардың айтуынша «7 шілде оқиғасы» қытайдың арнайы қызметі ұйымдастырған жоба» деген ойды айтып отыр. Олар осылай қолдан қанды оқиға жасау арқылы Шыңжаңдағы аз санды ұйғырларға жасалатын саяси қысымын ақтап алмақ болған. Сол жолғы оқиғадан кейін қытайда ұйғырларды жаппай тұтқындау, сотсыз ұзақ мерзімді түрмелерге тоғыту, еркін жүріп-тұруын шектеу басталды.
    2009 жылғы Шижияңдағы ұйғырларға құрылған арандату «7 шілде оқиғасынан» кейін Жарқын 7 атымен белгілі болған Серікжан Білаш ақапарат алаңына шығып, қытайдағы қазақ сайттарында діншілдікті үгіттеп, қытайға қарсы әртүрлі үгіт-нәсихатты бастайды. Бірақ, ызың еткен шыбынды да аңдып ұстап алатын қытай қызыл өкіметі 2009 жылдан 2016 жылға дейін 7 жыл уақтта Жарқын 7 атанған адамның бұзғыншы әрекетіне ешқандай заңдық тосқауыл қоймады. Тек қана 2017 жылдың басында ғана «есін жиғандай» болып, сол кезде Жарқын 7 атанған адамның үгіт-нәсихатына ерген адамдарды жаппай тұтқындай бастайды.
    Содан кейінгі екі жылда жарқын 7 атанған Серікжан Білаштың радикал қимылдары қытай жағына белгілі болса да, қытайда қаншама қазақтарды «Жарқын жеті қылмыстық тобында болдың!» деп соттасада Қытай өкіметі Қазақстан тарабына Серікжан Білаш жайлы ешқандай талап қоймайды. Тек қана Қазақстанға көшіп кеткен туыстары үшін ғана қаншама қазақтар лагерде жатса, оның қытайдағы туыстары түрмеге түспек түгілі, нағашысы сол елдің сотында жоғары лауазымды судия болып қызмет атқарарып жүре береді. Ал апасы Қытай комунистік партия мектебінде беймарал жұмыс істеп жүреді. Ал Қазақстанға көшіп келген апа-жездесі қытай саясаты қысып тұрған 2017 жылдың үшінші кварталында қытай паспортымен емін-еркін кіріп шығып жүре берген. https://abai.kz/post/66415.
    Қытай қызыл өкіметі, арнаулы қызметтері шынымен өз мемлекетіне қауіп төндірген «қылмыстық элемент» ретінде санаса онда қалай ғана осындай бостыққа жол беріп отыр? Сайрагүл Сауытбайқызының сотта берген жауабында «Қытайда Жарқын 7 тобында болғандар өлім жазасына, өмір бойы бас-бостандығынан айырлуда» деп айтса да осындай үлкен іс тудырған адамға ешқандай іздеу жарияланбайтыны күманді. Тіпті, Серікжан Білаштың 2017 жылда ғана азаматтық алғаны айтылады. Ол бұған дейін Қытайдың Қазақстандағы құрылыс жане ауыл шарауашылық, жер мәселесіне қатысты істеріне лобис болғаны, әрі содан 50 жылға жететіндей байлық жинағанын өз аузымен айтады. http://oskemen.info/8750-est-zainteresovannost-foto.html
    2. Ұлтшыл ұытай-ұйғыр жобасы болуы бек мүмкін бе?
    2009 жылдан кейін қытай құрсауында қалған кейбір ұйғырлар қытайдың Тайландпен шегаралас аймақтарындағы таулы өңірлер арқылы Тайланд-Малазия-Түркия бағытымен қытайдан қаша бастады. Бұл жолды тағы да қытайлар білмей қалған жоқ. Керсінше Шижияңдағы радикал қадамға баруы мүмкін топтардың қытайдан шығып кетуіне мүдделі болды. Сонымен бірге қашқан ұйғырлар арасына өздерінің агенттерін қосып жіберу арқылы Орта шығыс, Түркиядағы күрделі жағдайлардан ақпарат жинап отырды. https://www.inform.kz/kz/tailand-policiyasy-bangkoktagy-zharylyska-kudikti-adamnyn-esimin-atady_a2822087
    Қытай өз жоспарын іске асырған соң өздері ашқан есікті өздері жабуы тиіс болды. Олар тайландта болған жарылыстан кейін әлгі көш жолын толық талқандады. Тайланд бағыты жабылған соң енді ұйғырлар Қазақстанды транзит елге айналдырды. https://sn.kz/kk/sn-sayasat/1638-j-yrlardy-aza-kejpinde-aza-stan-a-kelui-kimettegi-lobbi http://old.baq.kz/ar/news/7854.
    Тіпті, олар қытайда тұрып өздерінің ұлтын өзгерту арқылы да Қазақстанға жүздеп келе бастады. Сол көші-қонға осы күндері белсенді болып жүрген «Атажұрт еркітілері» атанған топтың бірнеше мүшесі делдалдық істеп, ШҚО жане Алматы обылысы, Алматы қаласында жүздеген ықтияр хат жасатып, қомақты ақша тапқан деген сөз бар. Жарқын 7 аталған адамның 2014-2017 жылға дейін уйшат деп аталатын қытайдың әлеуметтік желісі арқылы жүздеген, мыңдаған топ құрып, Қазақстанға көшуді үгіттеуінің тағы бір сыры – делдалдыққа қатысты болуы мүмкін деген сөз арғы жақтан келген ағайындар арасында желдей есуі де тегіннен тегін емес. Тіпті, көші-қон жанашыры болып жүрген «қайраткерлердің» де біразі осы көші-қонды бизнес етіп күн көргені жайлы әңгімені оқтын-оқтын естіп қаламыз. Қазақстан көші-қонындағы көлеңкелі, ашық айтылмайтын тұстардың бірі – қытай қазақтарының көшімен қанша ұйғырдың қазақ болып келіп азаматтық алғаны, қанша ұйғырдың транзит ел ретінде шетелге кеткені жайлы нақты мәлімет жоқ. https://sn.kz/kk/sn-sayasat/1638-j-yrlardy-aza-kejpinde-aza-stan-a-kelui-kimettegi-lobbi.
    Қазақ болып жазылған ұйғырларға қытайда виза берудің соншама оңай болуы, ал сол жылдары Қытайдағы Қазақстанның консулдық бөлімдерінде виза ала алмай, мыңдаған қазақтардың кезекке тұруы есімізден кете қойған жоқ. Бұл оқиғаларға Қазақстанның қытайдағы төтенше жане өкілетті елшісінің қатысы бар ма, жоқ па, ол жағы әлі де белгісіз…
    Бұл жайлы Қазақ билігінде Қазақстан қауіпсіздігіне жауап беріп отырған бірінші тұлғамен Қытайдағы қазақстанның төтенше жане өкілетті елшілері жайлы тұспалды әңгімелер жетерлік. Бұл көзқарасты қолдаушылар Қазақстанда ұйғыр мүдесін Қазақтың есебінен шешкісі келетін ірі лобистік топтар бар болу мүмкін дейді. Сырттан келген ұйғырлармен Қазақстанға 1860-1870 жылдары Манжур патшалығының жанштауынан қашып келіп, қазақтарды паналған ұйғырлардың Қазақстанда бас көтере бастауы көрініс берді. Қазақстандағы ұйғыр диасперасының өкілі Күрес Адахан «Қазақтар ұйғырдың бір тармағы» атты мақаласы жарияланды. https://zhasalash.kz/14987/ .
    Сонымен бірге, Қазақстанда ұйғырлардың қатысуымен біраз оқиғалар туындады. https://www.azattyq.org/a/1170095.html. Тіпті кейбір Қазақстан билігіндегі адамдарына арқа сүйегендер «Жер біздікі, мемлекет сендердікі!» дегенге дейін барды. https://abai.kz/post/15811.
    Бұған Қазақстан қоғамы бейжай қараған жоқ. Бейбастақтықты дер кезінде заңдық күреспен өз жолына қойды.
    Алайда Қазақстандағы ұйғырлардың бірнеше реткі қазақтармен қақтығысынан кейін ұйғыр лобистері енді ұйғыр мүддесін ұйғырлармен шешуді жөн емес деп тапты. Олар өз мүдделері үшін күресетін адамдардан жаңа топ жасақтады. Өйткені, соңғы 25 жылдан бергі ұйғыр радикал ұйымдарының Қытайд,Тайланд,Түркия, Сириядағы қимылдары әлемдік қауымдастық алдында олардың бет-беделін төмендетіп жіберді. Олар енді әлемдік қауымдастық алдында аты әлі бұлғанбаған Қазақтарды одақтас ету арқылы өз күрестерін қайта жандандыру жоспарында. Олар қазақтың қолымен от көсей отырып, өз жобаларын іске асыруда. Бұған мысал ретінде Алматыда өткен жылы өткен ұйғырлар жиналысында ұйғырлардың өзін қазақ деп санайтын адамды алдыға салып, соның төңірегінде ұйымдасу жайлы айтқан сөздері дәлел бола алады. https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=605562183230469&id=100013300784273
    Алайда соңғы кездегі ұйғырлардың Қазақстаннан басқа елдердегі жағдайлары қиындап бара жатқаны жасырын емес. Түркия өз еліндегі ұйғыр сператистерін 2015 жылдан бастап бастықтырып, біраз бөлімін қытайға қайтарып берді. https://sn.kz/kk/sn-akparat-agyny/3720-j-yrlar-tajland-elshiligine-basyp-kirdi. Қазір жалғасты тазалау жүргізу үстінде. Қырғызстан да өз еліндегі ұйғыр радикалдарын тазалауға бар күшін салуда. http://today.kz:8000/kz/news/lemde/2016-05-18/717463-trkiyada-zhzdej-yitaj-azamatyi-yiryiz-tlzhatyimen-stalan/.
    Ұйғыр сператистерінің радикал қимылдары әр жерде белең берген сайын Қазақстаннан басқа елдердің бәрі сақтық шараларын қабылдауда. https://www.qamshy.kz/article/uyghir-separatyzmi-zhane-ulttiq-qawipsizdik.html?ln=kz.
    Алайда төрт төңіректегі көршілердің бәрі осындай шараларға барып жатқан кезде Қазақстан билігі қйғырлардың мүддесін Қазақстанда ашық қорғауды мақсат етіп, топ құрып, ұйғырлармен бірге күресуді мақсат етіп, Қытайға қарсы жиһатқа үндеген топты еркіне жіберіп отыр. https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/xelqara-xewer/qazaqistanda-uyghur-mesilisi-02062019135735.html?fbclid=IwAR3QQ1KjyI-erQzr4dzoALFba-_60Vcqhp1_1wAdz-XlF750ZP7zFdiWwb0
    Жай ғана көк шар ұстап, көшеге баласын қыдыртуға шыққан жергілікті тұрғындарды алып кете беретін ҰҚК қырағылығы «Атажұрт» аталған топтың АҚШ елшілігі мен Германия елшілігі алдында ереуілдетуіне, видео мәлімде арқылы жиһатқа шақыруына бейғам қарайтыны қалай? Қазақстандағы билік партиясы саналатын «Нұр отан» партиясының өкілі Ауыт Мұқибектің «Түркі бірлігін» сылтау етіп, қытайдағы ұйғырларға азаматтық беруді көтеруі – тегіннен тегін айтылмаса керек. https://adyrna.kz/featured/ytajda-y-j-yr-m-selesi-aza-ty-esebinen-sheshilmek-pe/?fbclid=IwAR2e3SpqJVqtLAGdLxrGQkgwiAhj8HUsemQuoaISqWQ1grIQXSXzWQkT62s
    Қазір әлем күрделі жағдайда. Әртүрлі күштер әртүрлі қадамдарға, тәуекелдерге баруда. Осындай кезде Қытайдағы 2 миллион қазақпен қоса, Қазақстан Республикасының әлемдік саяси ойындардың құрбанына айналып кетпеуі үшін артындағы күштер белгісіз топтарды сонша тайраңдатып жіберудің артында кімдер тұр? Қытайға қарсы күрескен, Батыс пен Шығыстың қытайға қарсы күштерімен одақтасып, 70 жыл бойы қытай қызыл режиіммен алысқан Далай Ламаның соңғы сұхбаты нені білдіреді? АҚШ жане Еуропа күштері қытаймен келсімге келгенше, қытайды келіссөздер үстеліне отырғызып, өз шарттарын орындатқанша ғана Тибет, Шинңжияң мәселесін қозғайтыны, ал келісімге қол қойып, көздегеніне жеткен соң Шиңжияң-Тибеттегі адам құқы бір тиын екенін түсінгеннен келіп шыққан жоқ па? Олай болса Далай Ламаны тыңдап көрейік.https://www.youtube.com/watch?v=FtkeL1pqaqY&feature=youtu.be&fbclid=IwAR1OOV3jw2BT-4g4UHVzUJuN386ChVY0DWa2_meTIyW-U4yo6joovZz0VP0
    Аяқ астынан «белгісізден би шыққан» ұлтшыл қаһармандардың артында өздерін демократ санайтын ұлтшыл қытай өкіметі тұрған жоқ па? Себебі: Қазақстандағы айғайшыл топтың жүйесін, күресу технологиясын жасап беріп отырған. Бір сөзбен айтқанда идеялогі болып отырған Германиялық қазақтың артындағы қаржы көзі Тайван болуы мүмкін деген болжам бар. Өзі біраз жыл Тайванда оқыған, Тайван қытай ұлттық өкіметінің диосперасы саналып, әртүрлі қаржыдандыру, көмек алып жүрген топтың «атажұрттың» негізгі қолдаушы болуы күдікке күдік қосады. Сол қолдаушының Түркиядағы ұйғыр жетекшілерімен болған қарым-қатынасын, қаржылық байланыстарын алдағы жағдайда ішкерлей бөлек зерттеуге тура келеді.

    Қортып айтқанда, «атажұрт жастары еріктілері» ұлты үшін жанын шүперекке түйген жастардың албырт батырлық қимылына емес, алды-артын ойластырған, Қазақстандағы лобисстері бар, арт жағында қытайдың қызылы ма, ұлтшылы ма, қытай саясатының белгісі бар жоба болуы әбден мүмкін…

    Ергенбек Елемесов

    Мақаланы сайттарыңызға шығаруларыңызға болады.

Пікір жазу

Почта жарияланбайды. Таңдаулы өрісті толтырыңыз *

*

x

Check Also

76 жылдан кейін ардагер денесі табылып, қайта жерленді

Семейде 1942 жылы Ұлы Отан соғысына шақырту алған соғыс ардагері Сартай Бейімбетовтың денесін қайта жерлеу ...