Home » Айдарлар » Салт-дәстүр (page 4)

Салт-дәстүр

Бұрынғы заманда “Ат-тон айып” не үшін төленген?

Қазақ елінің байырғы заманда да өз заңы болған. Ол «Жеті жарғы» деп аталған. Осы заңнаманы алғаш зеттеуші көрнекті ғалымдар Әубәкір Диваев және Санжар Асфендиярұлы болды. Қазақтың байырғы заңдарын зерттеген ғалым Ж.О. Артықбаев: «Жеті жарғы» Қасым мен Есім хандардың заманындағы қазақтың ескілікті заңдарының негізінде жасалған дей келе: «Тәуке хан Күлтөбе деген жерде жеті биді шақырып, арасында Төле би де бар, сол ...

Read More »

Қазақтар той-томалаққа кімдерді шақырмаған?

Қазақ халқының баяғыдан қонақжай ұлт екені белгілі. Байырғы кезде кез келген қазақ алыс жолға шыққанда өзімен бірге азық алып жүрмейтін болған. Себебі жолай кездескен ауылдарда жолаушыны құдайы қонақ деп қарсы алып күту Ұлы дала иелерінің бұлжымас заңы.Суретте: Адольф Янушкевич. 19 ғасырда қазақ даласында болған поляк Адольф Янушкевич қазақ қонақжайлылығына таң қалып: «Егер қазақтарды экватор бойымен орналастырса онда жер шарын тегін ...

Read More »

Бесік жыры дүние есігін ашады

Қазақтар бала тәрбиесіне айрықша көңіл бөледі. Жаңа ұрпақ өкілдерін тәрбиелеу қазақтар үшін әрқашан маңызы зор. Ересектердің қай-қайсысы болса да ауыл, ру жеткіншектері үшін өз жауапкершілігін жақсы сезінген. Сондықтан егер бала бұзықтық жасап қойса, оған ескерту жасап түзу жолға салатын. Мақтауға тұратын болса мақтап, керек жерінде кеңес беріп, қамқорлық та көрсететін. Ұлтты біріктіретін «Әр қазақ менің жалғызым» деген осы бір алтын ...

Read More »

Сәлем салу қазақ салттарының әдемісі

Қазақ халқының бірегей ұлт екенін танытатын ежелден келе жатқан тәрбиелік мәні зор әдет-ғұрыптарының бірі — «Сәлем салу». Бүкіл тіршіліктің өзегі адамның бірін-бірі сыйлауда екеніне ешкім де дау айтпайды. Бабаларымыз өмірдің қым-қиғаш қалтарыстары өте көп екенін білгендіктен, қоғамның әр мүшесінің орнын нақты белгілеп берген. Ата мен ененің орны, қайын аға мен қайын бикенің, қайын іні мен мен қайын сіңлінің, жеңгелердің, абысындардың ...

Read More »

Тоқтау айту – қазақтың дана салты

Адамның қазасына байланысты түрлі салттар баршылық. Қазақтар әдетте «Тас түскен жеріне ауыр» деп айтады. Дегенмен, қайғы жамылған жанұяның қайғы-қасіретін өзінікіндей жақын сезінетіні де рас. Бұндайда барлық туған-туысқан, құда-жекжат, таныстар мен достар сол үйдің адамдарын мүмкіншілігінше рухани қолдап демеушілік көрсетеді. Қазақта «Тірі тіршілігін жасайды» деген сөз бар. Марқұмның жетісі мен қырқын өткізген соң, барлық туыстар, достар марқұмның жанұясының қайғысын жеңілдету мақсатында ...

Read More »

“Ат тұлдау” – қазақтың ең көне салттарының бірі

Жылқы малы қазақтарды жарық дүниеге келген уақытынан өмір бойы бірге болып, соңғы демі таусылғанша қасында болатын жанына ең жақын жануар. Қазақ даласында болған шетелдік тарихшылардың барлығы дерлік қазақ халқының жылқыға деген айрықша көңілін байқап өз шығармаларында жазып кеткен. Мысалы орыс тарихшысы Гавердовский мынадай жазба қалдырған: «Табындар үш топқа бөлінеді. Біріншісінде сауын биелер болады. Оларды айғыр қориды. Ол байталдарды шашау шығармай ...

Read More »

Келіннің бетін қалай ашады?

Қазақтың әдет-ғұрыптарының бәрі, ұлтымыздың рухани болмысын сақтап қалу үшін, адамды адамгершіліктен айырмау үшін жүз ойланып, мың толғанып, көппен келісе отырып ереже ретінде дүниеге әкелінген мәдени үрдістер. Жаңа түскен келіннің жүзін беташарға дейін ешкімнің көруге қақысы болмаған. Себебі қазақтар келіннің беті көпшіліктің алдында ғана ашылған күнде ғана болашағы бақытты болады деп сенген. Қай кезде де келіндердің бетін ер адамдар, ақындар ашқан. ...

Read More »

Бата беру байырғы салт

Қазақ дәстүрге бай халық. Соның бірі «Бата беру». Бата – басы тілек. Бата беру ислам келмей тұрып қалыптасқан салт. Жалпы қазақтың тұрмыс-салтының қай жағы болмасын батасыз болмайды. Қазақтар батадан тек жақсылық күтеді.Батаны әдетте үлкен кісілер береді. Ер адамдар мен қатар әйел адамдар да бата береді. Бата нәресте дүниеге келгенде, оған есім таңдалғанда, бала тәй-тәй жүріп тұсауын кескенде, баланы ашамай ерге ...

Read More »

Сүйінші сұрау — қазақтың ең жақсы көретін салты

Қазақта қандай бір жаңалық болса да, сүйінші сұрау әдеті бар. Қазақ жақсы жаңалықпен бөлісуге әрқашанда дайын тұрады. Әдетте қуанышты жаңалықты жеткізуші айтарын «сүйінші» сөзімен бастайды. Жақсы хабар жеткізушіге әрқашан сыйлық берілетін болған. Сүйінші сұрау адамның туған кезінен бастап өмір бойғы серігі іспеттес. Қазақ үшін жақсы жаңалықтың бәрі үлкен-кіші демей сүйінші сұрауға лайық. «Сүйінші – сәби дүниеге келді!», «Сүйінші – бала ...

Read More »