Home » Айдарлар » Салт-дәстүр (page 2)

Салт-дәстүр

Амандасу – как здороваются казахи

Казахский народ очень богат своими духовными ценностями. Доказательством являются народные традиции, которых огромное множество. И тому есть естественные причины. Как известно из истории, в прошлые века, например, до двадцатого века, жизнь казахов была связана в основном с животноводством, что требовало частой перекочевки на новые места и соответствующего обустройства быта. Все это способствовало появлению народных традиций, которых и по сей день ...

Read More »

Арыздасу салты – рух биіктігі екенін білесіз бе?

“Арыздасу” көп айтыла бермейтін бірақ «Ар ісі» деген ұғымнан шыққан салт. Қайтыс боларын сезген адам бар күш-жігерін жинап туған-туысқандарымен, жақындарымен, жора-жолдастарымен ақырғы рет сөйлеседі. Бұл әдет-ғұрыпты қазақта «арыздасу» деп атайды. Арыздасуға әдетте рухы биік кісілер бара алады. Науқасы меңдеп кетпей тұрғанда өзінің өмірден өтіп бара жатқанын сезіп соңғы рет бақұлдаспақ болып жұртшылықты жинайды. Осылайша жарық дүниемен, бүкіл елімен қош айтысады. ...

Read More »

Қазіргі той той ма, әлде концерт пе?

Қазір той көп. Үйлену тойы, алтын той, күміс той, мерей­той, сүндет той, бесік той, тілашар той… Ал енді осы тойлар қалай өтеді? Әрбір қызық – қуаныш өз табиғатына, болмысына сай өтіп жүр ме? Қысқасы, той өткізу біздің дең­гейіміздің де көрінісі екеніне айналып бара жатқаны рас. Той болған соң әнсіз, бисіз болмайды. Мәселен, қазақ жастары­ның үйлену тойы өтіп жатыр делік. Оған ...

Read More »

Қазақтың “Ауылдың алты ауызын айту” салтын ұстанасыз ба?

Қазақтар қонақжай халық. Қонақ күту байырғы кезде қалыптасқан салттардың бірі. Қонақтың қандай түрлері болады? Қазақ рухани құндылықтарын жинаушы Жәрдем Кейкин өзінің «Қазақы атаулар мен байламдар» атты кітабында қазақтардың қонақтарды қалай атайтынын келтірген: «Арнайы қонақ»; «Құдайы қонақ»; «Құтты қонақ»; «Ерулікті қонақ»; «Тана тағар қонақ» және басқалар. Отау көтерген жастарға «Қонақ түсер үй болыңдар», «Үйлеріңнен қонақ үзілмесін», «Дастархандарың жиылмасын» деп жиі тілек ...

Read More »

Бұрынғы заманда “Ат-тон айып” не үшін төленген?

Қазақ елінің байырғы заманда да өз заңы болған. Ол «Жеті жарғы» деп аталған. Осы заңнаманы алғаш зеттеуші көрнекті ғалымдар Әубәкір Диваев және Санжар Асфендиярұлы болды. Қазақтың байырғы заңдарын зерттеген ғалым Ж.О. Артықбаев: «Жеті жарғы» Қасым мен Есім хандардың заманындағы қазақтың ескілікті заңдарының негізінде жасалған дей келе: «Тәуке хан Күлтөбе деген жерде жеті биді шақырып, арасында Төле би де бар, сол ...

Read More »

Қазақтар той-томалаққа кімдерді шақырмаған?

Қазақ халқының баяғыдан қонақжай ұлт екені белгілі. Байырғы кезде кез келген қазақ алыс жолға шыққанда өзімен бірге азық алып жүрмейтін болған. Себебі жолай кездескен ауылдарда жолаушыны құдайы қонақ деп қарсы алып күту Ұлы дала иелерінің бұлжымас заңы.Суретте: Адольф Янушкевич. 19 ғасырда қазақ даласында болған поляк Адольф Янушкевич қазақ қонақжайлылығына таң қалып: «Егер қазақтарды экватор бойымен орналастырса онда жер шарын тегін ...

Read More »

Бесік жыры дүние есігін ашады

Қазақтар бала тәрбиесіне айрықша көңіл бөледі. Жаңа ұрпақ өкілдерін тәрбиелеу қазақтар үшін әрқашан маңызы зор. Ересектердің қай-қайсысы болса да ауыл, ру жеткіншектері үшін өз жауапкершілігін жақсы сезінген. Сондықтан егер бала бұзықтық жасап қойса, оған ескерту жасап түзу жолға салатын. Мақтауға тұратын болса мақтап, керек жерінде кеңес беріп, қамқорлық та көрсететін. Ұлтты біріктіретін «Әр қазақ менің жалғызым» деген осы бір алтын ...

Read More »

Сәлем салу қазақ салттарының әдемісі

Қазақ халқының бірегей ұлт екенін танытатын ежелден келе жатқан тәрбиелік мәні зор әдет-ғұрыптарының бірі — «Сәлем салу». Бүкіл тіршіліктің өзегі адамның бірін-бірі сыйлауда екеніне ешкім де дау айтпайды. Бабаларымыз өмірдің қым-қиғаш қалтарыстары өте көп екенін білгендіктен, қоғамның әр мүшесінің орнын нақты белгілеп берген. Ата мен ененің орны, қайын аға мен қайын бикенің, қайын іні мен мен қайын сіңлінің, жеңгелердің, абысындардың ...

Read More »

Тоқтау айту – қазақтың дана салты

Адамның қазасына байланысты түрлі салттар баршылық. Қазақтар әдетте «Тас түскен жеріне ауыр» деп айтады. Дегенмен, қайғы жамылған жанұяның қайғы-қасіретін өзінікіндей жақын сезінетіні де рас. Бұндайда барлық туған-туысқан, құда-жекжат, таныстар мен достар сол үйдің адамдарын мүмкіншілігінше рухани қолдап демеушілік көрсетеді. Қазақта «Тірі тіршілігін жасайды» деген сөз бар. Марқұмның жетісі мен қырқын өткізген соң, барлық туыстар, достар марқұмның жанұясының қайғысын жеңілдету мақсатында ...

Read More »