Home » Айдарлар » Ұлттық тәрбие (page 10)

Ұлттық тәрбие

Зейнеп АХМЕТОВА: Ашамайға мінгізу — еңбекке баулудың басы

«Балаң ат жалын тартып мінді» деген сөзді жиі естиміз. «Ашамайға мінетін жасқа келіпті» деп жатамыз. Көшпенді халықтың баласы онсыз да ес білгеннен атқа мініп өседі. Ал баланы ашамайға мінгізуде не мән бар? Қыз баланы атқа мінуге кім үйреткен? Бұл жайлы айдарымыздың тұрақты кейіпкері Зейнеп апайымыз не дейді екен?.. Ашамайлы атқа міндің, мұсылмандық таққа міндің… Бала өміріндегі қуанышты әрі атаулы күндерінің ...

Read More »

Зейнеп АХМЕТОВА: Қыз тәрбиелі болса, келін өнегелі болады

Өзге ұлттың қыз балаларын қайдам, біздің қазақтың қыздарының құлағын тесіп, сырға салуы міндетті сияқты көрінеді. Құлағында сыңғырлаған сырғасы бар қазақ қыздары ерекше сұлу, ерекше әдемі. Сырға таққан қыздарға ақындар өлең арнап, сазгерлер сырлы ән шығарған. Сырғалы сұлуларын әнге қосып жүрген әншілер қаншама! Ал біз осы қарапайым өмірде қыздың құлағын не үшін тесетініне үңіліп көрдік пе? Жалпы, қазақ қыздарының құлағын қай ...

Read More »

Зейнеп АХМЕТОВА: Бесік жыры – балаға берілетін алғашқы тәрбие

«Басында бұлағы бар өзен ұзақ ағады» демекші, тәрбиенің мықты іргетасы отбасында қаланады. Газетіміздің өткен сандарында бесікке қатысты біраз мағлұматтарды — бала өміріндегі бесіктің пайдасын, маңызын жан-жақты түсіндіріп өттік. Бесікке қатысты, яғни ана мен баланың арасындағы тағы бір байланыс — бесік жыры деуге болады. Бесіктегі баласына ана әлдиін, бесік жырын айтпаған қазақ әйелі жоқ шығар. Жалпы, бесік жыры жайлы не білеміз? ...

Read More »

Қазақтың қуыршағы

Бесінші сыныпқа дейін қуыршақ ойнадым. Қуыршақ дейтін аты ғана. Шашағы шыққан жүгерінің бетіне сурет салып, «шашын» сәндеп әлек болатынбыз. Бұл да ұзаққа созылмайды. Жаз аяқталғанда бітіп қалады. Сосын қағазға «қуыршағым мынадай болса» деп сызбасын сызып, армандап отыратынбыз. Үшінші сынып оқып жүргенде бізден гөрі қалаға жақындау тұратын жиен қыз қыдырып келді үйге. Қолында әйбат қуыршағы бар. Атын «Барби» деп таныстырды. Шашы ...

Read More »

Дәстүр мен ұрпақ тәрбиесі – ұлттық идеологияның негізі

Қазақстан сияқты тәуелсіздігін жаңа алған жас елге идеология әбден керек және ең алдымен, ол мемлекеттің ұлттық сипатына, тәуелсіздігіне қызмет етуге тиіс. Ұлттық идеология дегеніміз — халықтың, бүкіл елдің әдет-ғұрып, салт-дәстүрін, санасын ғасырлар бойы дамытып, жетілдіру арқылы ұрпақтан-ұрпаққа берілетін ережесі, ол сол халықтың тілін, ділін, мемлекетін қалыптастыруға қызмет етеді. Әр халықтың өзіне тән, қоғамның дамуына байланысты ерекшеліктері болады. Мысалы, Қазақстанның ұлан-байтақ ...

Read More »

Тал бесіктен жер бесікке дейін…

Төрге іліп, қырық жыл қырғын болса да, көшкен жұртта қалдырмай өзімен бірге алып жүретін қасиетті бесігін қазақ неліктен қадірлеген? Не себепті бос бесікті тербетуге тиым салған? Өйткені бір ғана шаңырақтың емес, тұтастай ұлттың ұйыған құт-берекесі, арман-аңсары, болашағы сыйған бесік символдық биіктікке көтерілген. Бесік барда ұрпағының өрісі кеңіп, ұлт болашағы бұлыңғыр тартпасына кәміл сенген. Бұл ұзақ әңгіменің жүгі. Жас балаға айдарлы, ...

Read More »

Мойнына бұршақ салу

Мойнына бұршақ салу (дәстүр, ырым). «Ұлы Қорамсадан көпке шейін бала болмаған соң Жарқынбай бәйбішесі һәм тоғыз қызымен көгеннің бұршағын мойнына салып, тәңірден немере тілейді» (М.Жұмабаев). Баласыз адамдардың мойнына көгеннің бұршағын салып, құдайдан ұрпақ тілеуі ертеден келе жатқан әдет. Бұл тағдырға мойын ұсынып, тәңірге шын беріліп, оның барлық әміріне көнудің және ақ тілеудің белгісі. Мұндай тілек әсіресе ертедегі жырларда жиі кездеседі. ...

Read More »

Сыңғыр шолпы шашбаулым, жарасады таққаның …

Су ақса, тау жаңғырар сылдыр қағып Дәл сұлу бұраңдаған шолпы тағып (М.Жұмабаев) Шолпы — екі баудан тұратын шашқа арналған күміс  әшекей.  Қаңылтыр әшекей екі бау арқылы ортасындағы үлкен күміс медальонға жалғанады. Кейде қаңылтырдың орнына теңгелермен де әшекейлеген. Бірақ, оны шаш теңге деп атаған.  Шолпыны өрім аяқталған соң, бұрымның соңына байлаған. Мұнан басқа да шашқа арналған әшекейдің небір түрі болған. Қазақтың қыздары ...

Read More »

Шашын жаю

  «Қара бір шашым жаяйын, Жаяйын да жылайын» (Жоқтау) Жоқтау, жылау қайғылы, шерлі, күйікті, мұңды, зарлы, азапты, бақытсыз әйелдің ісі. Бұл әдет дауыс қылу, жоқтау кезінде жасалады. Кешегі өткен зұламат заманда соғыс, аштық, тәркілеу, апат, жұт кезінде әйелдердің шашын жайып жылауы көп болған. Әйелдер мұң, шер жырларын да шығарады. Мұндай кезде ақсақалдар, әйелдер келіп, мұңды адамға тоқтам, басу айтып жұбатуы ...

Read More »